Đặc điểm của mất ngủ do stress

1. Vì sao stress gây mất ngủ?

Nhiều người bị mất ngủ do stress nhưng vẫn không rõ cơ chế của tình trạng này. Theo bác sĩ, stress, hay căng thẳng thần kinh, là một trạng thái tinh thần bất ổn và để đối phó thì cơ thể sẽ giải phóng một loạt hormone để kích hoạt hệ thần kinh giao cảm. Hiện tượng này sẽ trực tiếp gây gia tăng nhịp tim và nhịp thở, một biểu hiện thường gặp ở người bị stress nặng. Tuy nhiên, mọi việc sẽ chưa dừng lại ở đây vì tình trạng stress kéo dài còn kích thích sự gia tăng của các gốc tự do và qua đó tăng nguy cơ gây tổn thương cho các cơ quan, bao gồm cả trung tâm chỉ huy của cơ thể là não bộ.

Như chúng ta đã biết, não bộ là cơ quan chịu trách nhiệm chính trong quá trình điều hòa chu kỳ thức ngủ của con người và đây chính cơ sở sinh lý để giải thích cho mối liên hệ phức tạp của tình trạng mất ngủ do căng thẳng stress. Theo các chuyên gia, các gốc tự do do stress tạo ra sẽ tấn công và gây tổn thương cho các tế bào thần kinh, bao gồm tăng nguy cơ đông máu, hình thành mảng bám xơ vữa và kích hoạt một loạt phản ứng để phá vỡ trạng thái cân bằng các chức năng não bộ.

Khi não bộ mất dần khả năng kiểm soát các hoạt động dưới sự tấn công của các gốc tự do do stress gây ra, mức độ điều chỉnh chu kỳ thức ngủ chắc chắn sẽ bị ảnh hưởng, qua đó khiến người bệnh bị mất ngủ và nghiêm trọng hơn là mất ngủ kéo dài.

2. Đặc điểm của mất ngủ do stress

Cơ chế mất ngủ do căng thẳng stress đã được giải đáp, tuy nhiên vấn đề sẽ càng phức tạp hơn khi bác sĩ cho biết chứng mất ngủ kéo dài và không được can thiệp phù hợp sẽ làm mức độ stress nghiêm trọng hơn. Qua đó tạo ra một vòng luẩn quẩn bệnh lý khó can thiệp hơn khi mất ngủ do stress và mất ngủ kéo dài lại khiến stress nặng hơn.

Theo bác sĩ, một số loại stress căng thẳng sau đây được cho là dễ gây mất ngủ hơn, bao gồm:

• Áp lực cuộc sống: Dưới các áp lực của cuộc sống, bao gồm áp lực công việc, áp lực học tập hoặc đời sống tâm lý bị đè nén bởi một yếu tố nào đó…, hệ thần kinh của chính ta sẽ ít nhiều bị ảnh hưởng ở các mức độ khác nhau. Hệ quả là hiện tượng thiếu ngủ, bị mất ngủ do stress và cơ thể mệt mỏi, uể oải diễn ra thường xuyên hơn. Bên cạnh đó, những người thường xuyên làm việc quá sức cũng dễ khiến thể chất và tinh thần rơi vào trạng thái mệt mỏi, kém minh mẫn và giấc ngủ cũng bị ảnh hưởng theo;
• Sử dụng quá nhiều các thiết bị điện tử: Lạm dụng và tiếp xúc quá nhiều với các thiết bị điện tử (như điện thoại, máy tính…) trước khi đi ngủ sẽ khiến người dùng dễ bị mỏi mắt, đau đầu, stress, căng thẳng…, qua đó tạo tiền đề gây mất ngủ. Kèm theo đó, ánh sáng phát ra từ các thiết bị điện tử còn trực tiếp ảnh hưởng và khiến người dùng khó đi vào giấc ngủ hơn;
• Stress gây suy nhược thần kinh: Stress kéo dài quá lâu sẽ khiến hệ thần kinh bị suy nhược và gây mất ngủ. Bên cạnh đó, những người bị thiếu chất trầm trọng hoặc gặp phải các chấn thương tâm lý cũng có thể bị stress, tinh thần mệt mỏi, hay lo lắng, thiếu sức sống và cuối cùng giấc ngủ sẽ bị ảnh hưởng.

Mặc dù ban đầu mất ngủ do căng thẳng stress có vẻ không nguy hiểm, tuy nhiên khi nó dài và không được khắc phục kịp thời chắc chắn sẽ ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe. Sau đây là một số hậu quả của mất ngủ do stress:

• Mệt mỏi thường xuyên, trí nhớ giảm sút và suy giảm khả năng tập trung;
• Tăng nguy cơ trầm cảm và các bệnh lý có liên quan đến tâm thần kinh khác;
• Tăng huyết áp và rối loạn nhịp tim;
• Tăng nguy cơ cao mắc một số bệnh lý ngoài da, chẳng hạn như chàm, vảy nến, viêm da tiếp xúc, nám, sạm, tàn nhang…;
• Rối loạn kinh nguyệt ở phụ nữ, bao gồm chậm kinh, mất kinh, máu kinh đổi màu/ mùi bất thường…;
• Tác động không tốt đến đời sống tình dục và rối loạn sinh lý ở nam giới (bao gồm rối loạn cương dương, xuất tinh sớm…);
• Tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim so với người bình thường gấp 6 lần;
• Tâm trạng thất thường, dễ cáu gắt và rối loạn cảm xúc;
• Mắc một số bệnh lý về đường tiêu hóa như viêm dạ dày cấp, viêm ruột…

3. Cách giảm stress để ngủ ngon hơn

Thống kê cho thấy số người bị mất ngủ do stress có xu hướng ngày càng tăng lên, đi kèm với đó là rất nhiều hậu quả nguy hiểm như tình thần mệt mỏi, thiếu tỉnh táo, ảnh hưởng không nhỏ đến công việc, học tập và chất lượng cuộc sống. Theo bác sĩ tình trạng rối loạn giấc ngủ, mất ngủ do căng thẳng stress có thể kiểm soát nếu người bệnh được can thiệp kịp thời. Tùy vào mức độ nghiêm trọng của mất ngủ cũng như những ảnh hưởng ở từng cá nhân mà các phương pháp điều trị sẽ khác nhau.

Sau đây là một số biện pháp giúp cải thiện mất ngủ do stress mà người bệnh có thể tham khảo:

3.1. Biện pháp không dùng thuốc

• Điều chỉnh thời gian làm việc hợp lý: Mỗi ngày chỉ dành 7-8 giờ để làm việc/học tập, phần còn lại ưu tiên để nghỉ ngơi và thư giãn đầu óc. Bên cạnh đó cần đảm bảo thời gian ngủ nghỉ, đặc biệt là phải ngủ đủ giấc từ 7-8 tiếng mỗi đêm;
• Hạn chế sử dụng thiết bị điện tử: Như đã đề cập bên trên, sử dụng thiết bị điện tử quá nhiều sẽ khiến chúng ta dễ bị mất ngủ do stress. Do đó, cách khắc phục phù hợp nhất là hạn chế sử dụng chúng, đặc biệt là thời điểm trước khi đi ngủ khoảng 1 - 2 tiếng;
• Xây dựng chế độ sinh hoạt khoa học: Một chế độ sinh hoạt hợp lý, khoa học không chỉ giúp ích cho sức khỏe tổng thể mà còn giúp điều hòa bộ máy sinh học và mang lại một giấc ngủ chất lượng hơn;
• Tập luyện thể thao: Người bị mất ngủ do stress cần chú ý đến việc luyện tập thể thao đều đặn, vừa phải và quan trọng nhất là phù hợp với cơ thể, qua đó sẽ hỗ trợ giảm stress căng thẳng và giúp giấc ngủ ngon hơn;
• Tăng cường tiêu thụ các loại thực phẩm có lợi cho hệ thần kinh và hỗ trợ giải tỏa stress căng thẳng, bao gồm các loại rau xanh và trái cây tươi giàu vitamin như cam, quýt, dâu tây,… Bên cạnh đó cần hạn chế những loại thức ăn cay nóng, chứa nhiều chất béo, đồ khó tiêu, cà phê hay rượu bia vì chúng không chỉ làm tâm trạng tồi tệ hơn mà còn ảnh hưởng đến giấc ngủ;
• Kết hợp uống trà thảo mộc và thư giãn thần kinh bằng cách tham gia các hoạt động giải trí, du lịch, gặp gỡ bạn bè, đọc sách…;
• Thay đổi không gian phòng ngủ để tinh thần thoải mái và cảm giác dễ chịu, từ đó giúp ngủ ngon hơn và cắt giảm stress sau một ngày dài làm việc.

Lưu ý: Những biện pháp điều trị không dùng thuốc chỉ có tác dụng ở với tình trạng mất ngủ do stress mức độ nhẹ. Khi mất ngủ do căng thẳng stress kéo dài và mức độ ngày càng trầm trọng hơn, người bệnh nên đi khám để được bác sĩ chẩn đoán và tư vấn hướng can thiệp phù hợp. 

3.2. Điều trị mất ngủ do stress bằng thuốc

Bác sĩ có thể chỉ định cho bệnh nhân bị mất ngủ do stress sử dụng một số loại thuốc, chẳng hạn như thuốc an thần hay nhóm chống trầm cảm 3 vòng… Vấn đề cần lưu ý là các loại thuốc này cần được kê đơn bởi bác sĩ chuyên khoa và khi dùng cần tuân thủ chỉ định để mang đến hiệu quả cao nhất cũng như hạn chế tác dụng ngoại ý.