Phân tích mỡ, cơ, ... trong thành phần cơ thể

1. Thành phần cơ thể là gì?

Thành phần cơ thể là cụm từ được các chuyên gia y tế sử dụng để chỉ tỷ lệ phần trăm mỡ, nước, xương, cơ, da và các mô nạc khác tạo nên cơ thể. Biết được thành phần cơ thể giúp cung cấp thông tin chi tiết hơn về tình hình sức khỏe của một người. Ví dụ, hai người có cân nặng như nhau nhưng có thể có tình trạng sức khỏe và thể lực rất khác nhau vì thành phần mỡ, cơ, … của họ khác nhau.

Vì sao phân tích thành phần cơ thể lại quan trọng? Thành phần cơ thể rất quan trọng vì nó đo lường mức độ sức khỏe và thể lực tổng thể của bạn dựa trên chỉ số mỡ trong cơ thể. Người khác có thể có cùng chiều cao và cân nặng với bạn, nhưng họ có thể có nhiều mỡ trong cơ thể hơn và ít cơ bắp hơn. Điều này có thể dẫn đến các vấn đề sức khỏe khác nhau giữa hai người. ‌Thêm vào đó, cân nặng đơn thuần không cho bạn biết cơ thể được tạo thành từ bao nhiêu mỡ và bao nhiêu cơ. Nhưng các phép đo thành phần cơ thể có thể giúp bạn tìm ra điều đó. Cơ thể khỏe mạnh hơn khi có ít mỡ và nhiều cơ bắp. Quá nhiều mỡ trong cơ thể có thể dẫn đến các vấn đề sức khỏe nghiêm trọng như ung thư, tiểu đường, bệnh tim và các vấn đề sức khỏe khác.

Vậy thành phần cơ thể được xác định như thế nào? Dưới đây là một số cách đo thành phần cơ thể thông dụng:

• Trở kháng điện sinh học: Trở kháng điện sinh học (BIA) là một công cụ ước tính thành phần cơ thể bằng cách đo điện trở của cơ thể đối với dòng điện hoặc trở kháng mức thấp dựa vào cơ chế cơ có điện trở thấp hơn mỡ. Ưu điểm của phương pháp này là không xâm lấn, nhanh chóng và kỹ thuật đơn giản. Tuy nhiên, BIA không phải là một phương pháp tốt để đo chỉ số mỡ trong cơ thể ở tất cả mọi người bởi vì tình trạng mất nước có thể làm nhiễu kết quả đo.
• Đo nếp gấp dưới da: Các phép đo nếp gấp da liên quan đến việc sử dụng thước cặp đặc biệt để đo nếp gấp da (mỡ dưới da) trên các điểm khác nhau của cơ thể. Ưu điểm của phương pháp này là không gây đau đớn và nhanh chóng. Tuy nhiên, phương pháp này có thể khó có được kết quả chính xác khi được thực hiện bởi người không được đào tạo bài bản. Đồng thời, thước cặp không phải là công cụ tốt để đo thành phần cơ thể ở những người thừa cân béo phì.
• Quét DEXA: DEXA, hoặc đo hấp thụ tia X năng lượng kép, sử dụng tia X ở mức độ thấp để đo xương, cơ và mỡ trong cơ thể. DEXA có thể cung cấp thành phần cơ thể khu vực và đo được mật độ khoáng xương. Tuy nhiên, phép đo này có thể bị giới hạn ở một số đối tượng và cần được thực hiện bởi các nhân viên y tế được đào tạo bài bản.
• Cân thủy tĩnh: Cân thủy tĩnh bao gồm việc ngâm hoàn toàn cơ thể trong bể nước, sử dụng sự dịch chuyển của nước để đo thành phần cơ thể. Vì mỡ nổi và cơ chìm nên một người có khối lượng cơ thể gầy hơn sẽ nặng hơn khi ở dưới nước. Đây là phương pháp cho kết quả chính xác nhất về thành phần cơ thể. Tuy nhiên, nó yêu cầu thiết bị đặc biệt và người kiểm tra chuyên nghiệp cho nên không được thực hiện rộng rãi.
• Đo thể tích dịch chuyển không khí (Bod pod): Phương pháp này tương tự như cân thủy tĩnh, nhưng sử dụng dịch chuyển không khí thay vì dịch chuyển nước để đo thành phần cơ thể. Đối với bài kiểm tra này, người được đo ngồi trong một căn phòng hình quả trứng, trọng lượng và thể tích cơ thể được sử dụng để xác định các chỉ số thành phần cơ thể. Quá trình kiểm tra này diễn ra nhanh chóng và cung cấp các chỉ số một cách chính xác, bao gồm cả nhu cầu calo. Tuy nhiên, Bod pod có thể đánh giá quá cao lượng mỡ cơ thể ở người gầy. Ngoài ra, quần áo và lông mặt có thể ảnh hưởng đến kết quả.

Thành phần cơ thể cung cấp thông tin có giá trị về tỷ lệ phần trăm mỡ, cơ trong cơ thể. Tuy nhiên, hình dáng cơ thể của bạn là duy nhất và có những yếu tố không thể kiểm soát được ảnh hưởng đến thành phần cơ thể, chúng bao gồm:

• Tuổi tác: Cơ bắp mất tự nhiên khi già đi, điều này ảnh hưởng đến thành phần cơ thể của bạn. Tuy nhiên, mất cơ liên quan đến tuổi thường là do giảm vận động. 
• Gen: Gen xác định loại và thành phần cơ thể của bạn và loại cơ thể do di truyền có thể có nhiều mỡ khó giảm.
• Nội tiết tố: Hormone cũng ảnh hưởng đến thành phần cơ thể. Testosterone là hormone sinh dục nam có tác dụng làm tăng khối lượng cơ bắp. Do đó, nam giới thường có chỉ số cơ trong cơ thể cao hơn nữ giới.
• Giới tính: Do sự kết hợp giữa di truyền và nội tiết tố nên phụ nữ thường có chỉ số mỡ trong cơ thể cao hơn nam giới.

2. Phân tích mỡ, cơ, … trong thành phần cơ thể

2.1. Chỉ số mỡ trong cơ thể

Chất béo (mỡ) trong cơ thể bao gồm tất cả các loại mỡ được lưu trữ trong cơ thể, được phân thành 2 loại là:

• Mỡ dưới da: Là lớp mỡ nằm dưới da, có chức năng cách nhiệt và bảo vệ cơ thể. 
• Mỡ nội tạng: Là lớp mỡ bao quanh và đệm các cơ quan vùng bụng. 

Tỷ lệ phần trăm mỡ cơ thể là phần trăm chất béo tạo nên tổng trọng lượng cơ thể của một người. Có nhiều yếu tố ảnh hưởng đến các chỉ số mỡ trong cơ thể, bao gồm giới tính, tuổi tác, mức độ hoạt động thể lực và lối sống. Dưới đây là phạm vi tỷ lệ phần trăm mỡ cơ thể được khuyến cáo bởi Hội đồng Thể dục Hoa Kỳ (ACE):

Các vận động viên có xu hướng có chỉ số mỡ trong cơ thể thấp hơn vì có ít mỡ hơn sẽ cải thiện thành tích thể thao của họ. Tuy nhiên, khi tỷ lệ mỡ trong cơ thể giảm xuống quá thấp, hiệu suất thể thao sẽ bị ảnh hưởng và chức năng miễn dịch suy giảm. Mặt khác, tỷ lệ mỡ trong cơ thể quá cao là yếu tố nguy cơ mắc các bệnh mãn tính như tiểu đường loại 2, huyết áp cao và bệnh tim.

2.2. Chỉ số cơ trong cơ thể

Khối lượng cơ nạc (Lean Body Mass - LBM) là một phần của thành phần cơ thể, nó được định nghĩa là sự khác biệt giữa tổng trọng lượng cơ thể và trọng lượng mỡ trong cơ thể. Điều này có nghĩa là nó đếm khối lượng của tất cả các cơ quan ngoại trừ mỡ trong cơ thể, bao gồm xương, cơ, máu, da và mọi thứ khác.

Mặc dù tỷ lệ chỉ số cơ trong cơ thể thường không được tính toán nhưng nó dao động trong khoảng 60 - 90% tổng trọng lượng cơ thể. Nhìn chung, nam giới có chỉ số cơ trong cơ thể cao hơn nữ giới.

Liều lượng của một số thuốc gây mê, đặc biệt là thuốc tan trong nước, thường dựa trên khối lượng cơ nạc. Đối với thể chất và cuộc sống thường ngày, mọi người thường quan tâm đến chỉ số mỡ trong cơ thể hơn là chỉ số cơ.

Thành phần cơ thể có thể giúp bạn hiểu rõ hơn về mức độ sức khỏe và thể chất hiện tại của bản thân. Nó cũng có thể dùng như một công cụ đo lường để theo dõi tiến trình khi bắt đầu một chương trình thể dục hoặc chăm sóc sức khỏe mới. Khi cố gắng thay đổi vóc dáng để cải thiện sức khỏe và ngoại hình, điều quan trọng là phải thực hiện thói quen tập luyện an toàn và hiệu quả cũng như kế hoạch ăn uống cân bằng. Hãy tìm lời khuyên từ chuyên gia chăm sóc sức khỏe trước khi thực hiện bất kỳ thay đổi lớn nào đối với chế độ ăn uống hoặc thói quen tập thể dục của bạn.