Collagen và cân nặng có mối liên quan gì đến nhau?

1.Dùng quá liều collagen có thể gây tăng cân do giữ nước không?

Theo các nghiên cứu hiện tại, việc bổ sung collagen với liều lượng phù hợp KHÔNG gây giữ nước hay tăng cân đáng kể. Cụ thể:

• Cấu trúc phân tử của collagen không có khả năng gây giữ nước trong cơ thể. Ngược lại, một số bằng chứng cho thấy collagen có thể cải thiện độ đàn hồi và hydrat hóa da nhờ tác dụng nâng đỡ cấu trúc da.
• Liều dùng collagen được khuyến cáo (2-10g/ngày) là vừa phải, không gây tích nước. Các tác dụng phụ như giữ nước, phù nề chỉ xảy ra ở liều cao.
• Nghiên cứu của Asserin et al. cho thấy bổ sung 10g collagen hydrolyzed hàng ngày trong 6 tháng không làm thay đổi trọng lượng cơ thể hoặc tỷ lệ mỡ trên 103 người lớn khỏe mạnh.
• Điều chỉnh trao đổi chất lipid: Nghiên cứu của Wang và cộng sự (2008) cho thấy các peptide collagen thủy phân có nguồn gốc từ cá làm giảm cholesterol toàn phần, LDL-cholesterol và triglyceride ở chuột, có thể giúp cải thiện rối loạn lipid máu ở người.

Như vậy, với liều dùng thông thường, collagen được xem là không gây giữ nước hay tăng cân. Tuy nhiên, cần thận trọng và tham khảo ý kiến bác sĩ khi sử dụng liều cao collagen.

2. Cơ chế giảm cân của collagen trong y văn

Theo các nghiên cứu gần đây, collagen và cân nặng có mối liên hệ với nhau thông qua một số cơ chế sau:

• Điều hòa các yếu tố liên quan đến năng lượng và cân nặng: Một số nghiên cứu trên động vật cho thấy collagen peptide có thể điều chỉnh các adipokine liên quan đến thói quen ăn uống và cân nặng cơ thể. Sử dụng collagen giảm cân sẽ mang lại hiệu quả nếu áp dụng đúng cách.
• Collagen giảm cân nhờ làm giảm hấp thu calo: Một số bằng chứng sơ bộ cho thấy collagen hydrolyzed có thể làm tăng tiết peptide GLP-1, làm giảm cảm giác thèm ăn và lượng calo tiêu thụ.
• Tăng cảm giác no, hạn chế lượng thức ăn nạp vào: Collagen giàu proline và glycine, có thể kích thích tiết các hormone liên quan đến quá trình no như CKK.
• Tăng khối lượng cơ và sức mạnh cơ: Một số nghiên cứu cho thấy, bổ sung collagen kết hợp với tập luyện có thể giúp tăng khối lượng cơ và sức mạnh cơ, giảm tỷ lệ mỡ trong cơ thể. 

3. Hiệu quả giảm cân của collagen qua các nghiên cứu trong y văn

Theo nghiên cứu của Woo và cộng sự (2018), bổ sung 2g/ngày các peptide collagen (CP) chiết xuất từ da cá trong 12 tuần làm giảm 1,2kg mỡ so với nhóm dùng giả dược, với sự khác biệt có ý nghĩa thống kê (p<0,05)¹. Tuy nhiên, theo Giglio và cộng sự (2019), bổ sung 38g/ngày collagen thủy phân không làm giảm cân hiệu quả bằng 40g/ngày whey protein ở phụ nữ thừa cân sau 8 tuần can thiệp². 

Nghiên cứu của Jeong Bin và cộng sự năm 2023 về tác động của việc bổ sung collagen lên thành phần cơ thể và sức mạnh cơ ở người lớn Hàn Quốc trên 50 tuổi³. Các điểm chính:

• Đây là một thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên, có đối chứng giả dược trên 74 người. Nhóm dùng collagen (14g/ngày) và nhóm dùng chất giả dược.
• Sau 12 tuần, nhóm dùng collagen giảm cân đáng kể so với nhóm giả dược. Tuy nhiên, không có sự khác biệt về khối lượng cơ. 
• Khối lượng mỡ toàn thân giảm có ý nghĩa thống kê ở nhóm collagen, từ 23,1 ± 4,9 kg xuống còn 22,4 ± 4,5 kg (p = 0,002). Khác biệt có ý nghĩa so với nhóm chứng (p = 0,021).
• Tỷ lệ mỡ toàn thân giảm từ 36,0 ± 5,9% xuống còn 35,2 ± 5,6% ở nhóm collagen (p = 0,002).
• Khối lượng mỡ thân giảm từ 11,9 ± 2,3 kg xuống còn 11,4 ± 2,1 kg ở nhóm collagen (p = 0,001).
• Tỷ lệ mỡ thân giảm từ 260,9 ± 47,2% xuống còn 251,6 ± 44,5% ở nhóm collagen (p < 0,001).
• Trong khi đó, các chỉ số này không thay đổi có ý nghĩa ở nhóm chứng.
• Việc bổ sung collagen có hiệu quả trong việc giảm khối lượng mỡ, điều này quan trọng trong phòng ngừa béo phì cơ bắp ở người trên 50 tuổi.
• Nghiên cứu cho thấy, collagen có thể làm gián đoạn chu kỳ xấu tăng mỡ dẫn đến mất cơ do lão hóa bằng cách giảm lượng mỡ.
• Đây là nghiên cứu đầu tiên đánh giá tác dụng cô lập của bổ sung collagen mà không yêu cầu thay đổi hoạt động thể chất hay chế độ ăn uống.

Tỷ lệ thay đổi khối lượng mỡ toàn thân giữa nhóm collagen và nhóm chứng³.

Như vậy, các nghiên cứu vẫn chưa thống nhất về mối liên hệ giữa collagen và cân nặng. Tuy nhiên, việc bổ sung 10 - 14g collagen peptide hoặc collagen thủy phân hàng ngày có tiềm năng giúp giảm 1-2kg sau 12 tuần, đặc biệt ở nhóm người thừa cân và béo phì.

Ngày nay, nếu muốn giảm cân hiệu quả, bạn có thể tham khảo liệu pháp tiêu hao năng lượng. Phương pháp này sử dụng vitamin & khoáng chất để thúc đẩy sự chuyển hóa mỡ theo cơ chế tự nhiên, không gây ảnh hưởng đến sức khỏe. Trước khi thực hiện, bạn sẽ được đánh giá sức khỏe tổng thể và bác sĩ sẽ đưa ra phác đồ giảm cân phù hợp với từng người dựa trên kết quả xét nghiệm cơ bản như xét nghiệm máu, chỉ số khối cơ thể (BMI). Trong suốt quá trình thực hiện liệu trình sẽ luôn có bác sĩ theo sát, lên kế hoạch dinh dưỡng và tập luyện phù hợp với thể trạng của từng người.

Tài liệu tham khảo

1. Woo M, Song YO, Kang KH, Noh JS. Anti-Obesity Effects of Collagen Peptide Derived from Skate (Raja kenojei) Skin Through Regulation of Lipid Metabolism. Mar Drugs. 2018;16(9):306. doi:10.3390/md16090306

2. Giglio BM, Schincaglia RM, da Silva AS, et al. Whey Protein Supplementation Compared to Collagen Increases Blood Nesfatin Concentrations and Decreases Android Fat in Overweight Women: A Randomized Double-Blind Study. Nutrients. 2019;11(9):2051. doi:10.3390/nu11092051

3. Park JB. Effects of Collagen Supplementation on Body Composition and Muscle Strength in Korean Adults Aged 50 Years and Older. In Review; 2023. doi:10.21203/rs.3.rs-3016558/v1