Chỉ số HBsAg trong xét nghiệm máu thế nào là bình thường?

1. Chỉ số HBsAg trong xét nghiệm máu là gì?

Trước khi tìm hiểu chỉ số HBsAg trong xét nghiệm máu là gì, chúng ta cần biết chỉ số HBsAg là gì. HbsAg là một loại protein trên bề mặt của virus viêm gan B (HBV). Nồng độ HBsAg cao thường cho thấy tình trạng nhiễm HBV đang hoạt động. Xét nghiệm HBsAg là xét nghiệm máu phát hiện kháng nguyên HbsAg trong máu.

HBsAg là một phần của lớp ngoài của tế bào HBV. Trung tâm tế bào chứa DNA của virus và các gen mà nó sử dụng để tái tạo. Bao quanh DNA là một protein gọi là kháng nguyên lõi viêm gan B (HBcAg). HBsAg bao quanh HBcAg và là một phần của “vỏ bọc” bảo vệ virus khỏi sự tấn công của hệ thống miễn dịch của cơ thể. Tuy nhiên, hệ thống miễn dịch rất giỏi trong việc vượt qua lớp vỏ này để tiêu diệt virus. Khi đó, tàn dư của protein kháng nguyên bề mặt sẽ còn sót lại trong các mảnh vụn giống như máu mà các xét nghiệm trong phòng thí nghiệm có thể phát hiện được.

Kết quả xét nghiệm máu HbsAg thường được đánh giá cùng với các xét nghiệm máu khác để xác định nhiễm HBV. Các dấu hiệu huyết thanh khác của bệnh viêm gan B bao gồm:

• Kháng thể bề mặt viêm gan B (anti-HBs): Xét nghiệm này cho thấy khả năng miễn dịch khỏi nhiễm HBV, do phục hồi sau khi bị nhiễm trùng hoặc do tiêm chủng.
• Kháng thể chống lại kháng nguyên lõi viêm gan B (anti-HBc): Xét nghiệm này đo các kháng thể cho biết bạn đã từng bị nhiễm HBV hoạt động hay chưa. Anti-HBc xuất hiện khi nhiễm HBV khởi phát và tồn tại suốt đời. 
• Kháng thể IgM chống lại kháng nguyên lõi viêm gan B (IgM anti-HBc): Xét nghiệm này cho biết liệu nhiễm HBV cấp tính có xảy ra trong sáu tháng qua hay không.  Cơ thể bạn có thể tạo ra kháng thể chống lại bất kỳ kháng nguyên nào sau khi bạn tiếp xúc với virus. Và những kháng thể này phát triển ở các giai đoạn khác nhau của quá trình nhiễm trùng.
• Kháng nguyên viêm gan B e (HBeAg): Đây là một loại protein từ HBV được tìm thấy ở một số bệnh nhân dương tính với HBsAg. Việc đo lường kháng nguyên này có thể giúp bác sĩ hiểu được khả năng lây nhiễm, khả năng lây lan HBV sang người khác của người nhiễm.
• Kháng thể e viêm gan B (anti-HBe): Kháng thể này được tạo ra để đáp ứng với HBeAg. Sự biến mất của HBeAg và việc phát hiện anti-HBe trong máu, được gọi là chuyển đổi huyết thanh, gợi ý sự cải thiện tình trạng và dự đoán khả năng loại bỏ virus trong thời gian dài. Bệnh gan mãn tính phổ biến hơn ở những người có HBeAg và ít gặp hơn ở những người có anti-HBe, vì vậy xét nghiệm này có thể theo dõi nhiễm HBV cấp tính.
• DNA virus viêm gan B: Xét nghiệm DNA virus viêm gan B phát hiện vật liệu di truyền của virus và xác định tải lượng virus trong máu. Kết quả xét nghiệm dương tính cho thấy virus đang nhân lên trong cơ thể một người, khiến người đó có khả năng lây nhiễm. Xét nghiệm này thường được sử dụng để theo dõi đáp ứng với liệu pháp kháng virus ở người nhiễm HBV mạn.

2. Mục đích xác định chỉ số HBsAg trong xét nghiệm máu là gì?

Viêm gan B là một bệnh nhiễm virus gây viêm gan. Kết quả xét nghiệm máu HbsAg cùng với các dấu huyết thanh khác có thể xác định tình trạng nhiễm viêm gan B hiện tại, đã phơi nhiễm trước đây hoặc khả năng miễn dịch với virus.

Nhiễm viêm gan B có thể cấp tính hoặc mãn tính. Viêm gan B cấp tính là một bệnh nhiễm trùng tồn tại trong thời gian ngắn. Người bệnh thường có thể hồi phục hoàn toàn sau bệnh viêm gan B cấp tính mà không cần điều trị trong vòng vài tuần đến sáu tháng. Tuy nhiên, có khoảng 5 – 10% bệnh nhân viêm gan B cấp tính tiến triển thành viêm gan B mãn tính, một bệnh nhiễm trùng lâu dài kéo dài sáu tháng hoặc lâu hơn. Nếu bạn bị viêm gan B mãn tính, bạn có nguy cơ cao bị biến chứng, bao gồm tổn thương gan nghiêm trọng, suy gan và ung thư gan.

Bác sĩ có thể yêu cầu xét nghiệm viêm gan B nhằm mục đích:

• Sàng lọc HBV: Nhiều người mắc bệnh viêm gan B không có triệu chứng. Vì vậy, kết quả xét nghiệm máu HbsAg giúp sàng lọc căn bệnh này để phát hiện sớm và  điều trị, tránh vô tình lây lan virus sang người khác.
• Chẩn đoán và đánh giá nhiễm HBV: Xét nghiệm viêm gan B có thể xác định xem hiện tại bạn có bị nhiễm viêm gan B hay không, cấp tính hay mãn tính và liệu bạn có thể truyền virus sang người khác hay không.
• Đánh giá tình trạng nhiễm HBV trong quá khứ và khả năng miễn dịch trong tương lai: Các xét nghiệm về viêm gan B có thể cho biết bạn có miễn dịch do tiêm chủng HBV hay đã hồi phục sau nhiễm trùng trong quá khứ hay không. Xét nghiệm viêm gan B cũng có thể được sử dụng để đánh giá liệu tiêm chủng có tạo ra khả năng miễn dịch thành công hay không và để xác định ai có nguy cơ tái kích hoạt HBV cao hơn.
• Theo dõi nhiễm HBV: Xét nghiệm có thể được sử dụng sau khi một người được chẩn đoán mắc bệnh viêm gan B để theo dõi bệnh, phát hiện các biến chứng và đánh giá đáp ứng với điều trị.

3. Kết quả xét nghiệm máu HbsAg dương tính có ý nghĩa gì?

Kết quả xét nghiệm máu HbsAg và các xét nghiệm HBV khác có thể được sử dụng cho nhiều mục đích, điều quan trọng là phải thảo luận với bác sĩ hoặc chuyên gia khi diễn giải kết quả xét nghiệm. Ý nghĩa chỉ số HBsAg trong xét nghiệm máu là gì có thể được diễn giải như sau:

• Trong hầu hết các trường hợp, xét nghiệm máu HBsAg dương tính có nghĩa là một người đang bị nhiễm viêm gan B đang hoạt động hoặc gần đây. Cơ thể sản xuất kháng thể kháng HBsAg như một phần của phản ứng miễn dịch đối với nhiễm trùng.
• HBsAg có thể được phát hiện trong máu trong cả trường hợp nhiễm trùng cấp tính (nhiễm trùng xảy ra đột ngột) và nhiễm trùng mãn tính (nhiễm trùng kéo dài hơn sáu tháng).
• Việc chủng ngừa viêm gan B gần đây cũng có thể cho kết quả xét nghiệm máu HBsAg dương tính. Nếu bạn đã nhận được một liều vaccine HBV trong vòng 30 ngày kể từ ngày xét nghiệm, bác sĩ có thể khuyên bạn nên đợi một tháng nữa trước khi xét nghiệm lại

Ngoài ra, kết quả xét nghiệm máu HbsAg và các xét nghiệm HBV khác thường được đánh giá cùng nhau. Một số cách giải thích có thể có về kết quả xét nghiệm viêm gan B ban đầu bao gồm:

Các xét nghiệm viêm gan B bổ sung giúp bác sĩ theo dõi bệnh, điều trị trực tiếp và xác định xem người bệnh có khả năng lây nhiễm hay không. Việc diễn giải kết quả của các xét nghiệm viêm gan B bổ sung này rất phức tạp. Vì vậy điều quan trọng là phải làm việc với bác sĩ hoặc chuyên gia để hiểu kết quả có ý nghĩa gì đối với sức khỏe của bạn.

4. Kết quả xét nghiệm máu HbsAg âm tính có ý nghĩa gì?

Hầu hết các phòng thí nghiệm xác định kết quả xét nghiệm HBsAg âm tính có giá trị từ 0,05 – 250 IU/ml là âm tính. Kết quả xét nghiệm HBsAg âm tính có nghĩa là người đó chưa bị lây nhiễm HBV, người đã được tiêm phòng hoặc đang trong giai đoạn phục hồi sau khi nhiễm trùng hoặc người đã nhiễm trong quá khứ và đã khỏi hoàn toàn. 

Mặc dù điều quan trọng nhất là phải kết quả xét nghiệm máu HBsAg dương tính hay âm tính, nhưng có một số tình huống nhất định có thể khiến xét nghiệm này cho kết quả âm tính giả hoặc dương tính giả. Do đó, bạn không nên quá lo lắng khi nhận được kết quả mà cần phải trao đổi với bác sĩ để hiểu rõ về tình trạng sức khỏe của mình.