Các yếu tố nguy cơ gây bệnh ung thư cổ tử cung

1. Các yếu tố nguy cơ gây bệnh ung thư cổ tử cung là gì và gồm những yếu tố nào?

Các yếu tố nguy cơ ung thư cổ tử cung làm tăng khả năng phát triển thành bệnh ung thư cổ tử cung ở một người phụ nữ. Theo đánh giá thì những yếu tố nguy cơ đó bao gồm:

1.1 Nhiễm papillomavirus ở người (HPV)

Nhiễm vi rút u nhú ở người (HPV) là yếu tố nguy cơ quan trọng nhất đối với ung thư cổ tử cung. HPV là một nhóm gồm hơn 150 loại virus gây nhiều bệnh lý, trong đó nguy hiểm nhất là ung thư cổ tử cung, ngoài ra còn có u nhú, thường được gọi là mụn cóc.

Một số chủng HPV có nguy cơ cao, chẳng hạn như HPV-16 và HPV-18, có thể dẫn đến sự phát triển của ung thư cổ tử cung. HPV là một bệnh lây truyền qua đường tình dục và hoạt động tình dục sớm, quan hệ tình dục nhiều bạn tình và quan hệ tình dục không được bảo vệ sẽ làm tăng nguy cơ nhiễm HPV. Nhiễm HPV là yếu tố nguy cơ ung thư cổ tử cung chính yếu nhất. Rất hiếm các trường hợp ung thư cổ tử cung mà không nhiễm HPV.

1.2 Thiếu tiêm vắc xin ngừa HPV

Không tiêm vắc xin ngừa HPV là một trong các yếu tố nguy cơ ung thư cổ tử cung. Vắc xin HPV có hiệu quả cao trong việc ngăn ngừa nhiễm các chủng HPV nguy cơ cao phổ biến nhất gây ra ung thư cổ tử cung. Cách tốt nhất là bạn nên tiêm chủng cho cả nam và nữ trước khi quan hệ tình dục.

1.3 Hệ thống miễn dịch yếu 

Hệ thống miễn dịch suy yếu, thường thấy ở những người mắc các bệnh như HIV/AIDS hoặc những người đang điều trị ức chế miễn dịch làm tăng nguy cơ mắc nhiều bệnh lý. Vì thế, đây cũng là yếu tố nguy cơ của ung thư cổ tử cung vì làm tăng khả năng bị nhiễm vi-rút HPV và sự tiến triển của các tổn thương liên quan đến vi-rút dẫn đến ung thư cổ tử cung.

1.4 Hút thuốc

Hút thuốc lá và tiếp xúc với khói thuốc lá thụ động là một yếu tố nguy cơ đáng kể đối với ung thư cổ tử cung. Các hóa chất có trong thuốc lá có thể làm hỏng các tế bào cổ tử cung, khiến chúng dễ bị nhiễm vi-rút HPV và phát triển các biến đổi ung thư.

1.5 Sử dụng thuốc tránh thai lâu dài

Những phụ nữ đã sử dụng thuốc tránh thai đường uống (thuốc tránh thai) trong thời gian dài, thường là 5 năm trở lên, có nguy cơ mắc ung thư cổ tử cung cao hơn một chút. Tuy nhiên, nguy cơ này dường như giảm đi sau khi ngừng sử dụng thuốc tránh thai.

1.6 Mang thai nhiều lần 

Phụ nữ mang thai nhiều lần có thể tăng nguy cơ phát triển ung thư cổ tử cung. Lý do chính xác cho mối liên quan này vẫn chưa được hiểu đầy đủ, nhưng những thay đổi về nội tiết tố và hệ miễn dịch khi mang thai có thể đóng một vai trò nào đó.

1.7 Yếu tố kinh tế xã hội

Phụ nữ có địa vị kinh tế xã hội thấp hơn có thể bị hạn chế trong việc tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe, bao gồm cả sàng lọc ung thư cổ tử cung thường xuyên. Việc chẩn đoán và điều trị chậm trễ có thể làm tăng nguy cơ và mức độ nghiêm trọng của ung thư cổ tử cung.

1.8 Tiền sử gia đình

Có tiền sử gia đình mắc bệnh ung thư cổ tử cung hoặc một số tình trạng di truyền nhất định, chẳng hạn như hội chứng Lynch, có thể làm tăng nguy cơ phát triển ung thư cổ tử cung. Các yếu tố di truyền có thể ảnh hưởng đến khả năng nhiễm HPV của một cá nhân và sự tiến triển của các bất thường ở cổ tử cung.

1.9 Thực hành tình dục kém an toàn

Tham gia vào các hành vi tình dục có nguy cơ cao, chẳng hạn như có nhiều bạn tình, quan hệ tình dục sớm hoặc quan hệ tình dục không an toàn là yếu tố nguy cơ ung thư cổ tử cung rất nguy hiểm. Nó không chỉ làm tăng nguy cơ nhiễm trùng HPV và ung thư cổ tử cung sau đó mà còn làm tăng nguy cơ mắc các bệnh lý lây qua đường tình dục khác như HIV, lậu, giang mai,...

1.10 Thiếu sàng lọc ung thư cổ tử cung thường xuyên

Không tiến hành sàng lọc ung thư cổ tử cung thường xuyên, chẳng hạn như xét nghiệm Pap hoặc xét nghiệm HPV, làm giảm nguy cơ phát hiện những thay đổi tiền ung thư hoặc ung thư ở cổ tử cung ở giai đoạn đầu khi các lựa chọn điều trị hiệu quả hơn.

1.11 Diethylstilbestrol (DES)

DES là một loại thuốc nội tiết tố được sử dụng cho một số phụ nữ từ năm 1938 đến năm 1971 để ngăn ngừa sẩy thai. Những phụ nữ có mẹ dùng DES (khi mang thai) sẽ phát triển ung thư tuyến tế bào sáng ở âm đạo hoặc cổ tử cung thường xuyên hơn bình thường. Những loại ung thư này cực kỳ hiếm gặp ở những phụ nữ chưa tiếp xúc với DES. Đây là yếu tố nguy cơ ung thư cổ tử cung không thể thay đổi được. Tuy nhiên, FDA đã ngừng sử dụng DES khi mang thai từ năm 1971 nên ngày nay yếu tố này ít xuất hiện ở những phụ nữ bị ung thư cổ tử cung.

2. Làm sao để dự phòng sớm với các yếu tố nguy cơ ung thư cổ tử cung?

Ngăn ngừa sớm các yếu tố nguy cơ của ung thư cổ tử cung bao gồm sự kết hợp giữa lựa chọn lối sống và chăm sóc y tế thường xuyên. Dưới đây là những biện pháp phòng ngừa ung thư cổ tử cung hiệu quả mà bạn nên áp dụng:

• Tiêm vắc-xin: Vắc-xin papillomavirus ở người (HPV) có hiệu quả cao trong việc ngăn ngừa các loại vi-rút gây ra hầu hết các bệnh ung thư cổ tử cung. Nó được khuyến khích tiêm cho cả nam và nữ, lý tưởng nhất là trước khi hoạt động tình dục. Có thể tiêm vắc xin từ khi trẻ được 9 tuổi đến 26 tuổi.
• Thực hành tình dục an toàn: Tham gia vào các thực hành tình dục an toàn có thể giúp giảm nguy cơ nhiễm vi-rút HPV và các bệnh lây truyền qua đường tình dục (STIs) khác. Sử dụng bao cao su một cách đầy đủ và chính xác vì chúng giúp bảo vệ chống lại sự lây truyền HPV. Hạn chế số lượng bạn tình để giảm nguy cơ tiếp xúc với virus HPV.
• Xét nghiệm Pap thường xuyên: Sàng lọc ung thư cổ tử cung thường xuyên bằng xét nghiệm Pap (Phết tế bào cổ tử cung) là rất quan trọng để phát hiện sớm và điều trị những thay đổi tế bào bất thường ở cổ tử cung. Độ tuổi được khuyến nghị để bắt đầu xét nghiệm Pap khác nhau tùy theo quốc gia, nhưng thông thường nên bắt đầu ở khoảng 21 tuổi và tiếp tục đều đặn theo lời khuyên của bác sĩ.
• Xét nghiệm HPV: Ngoài xét nghiệm Pap, xét nghiệm HPV ngày nay cũng được xem là phương pháp sàng lọc ung thư có hiệu quả, được thực hiện để xác định các chủng HPV nguy cơ cao có liên quan đến ung thư cổ tử cung. Bằng cách thực hiện xét nghiệm, bác sĩ có thể xác định xem xét bạn có đang nhiễm các type HPV nguy cơ cao gây ung thư cổ tử cung hay không.
• Tăng cường hệ thống miễn dịch: Hệ thống miễn dịch mạnh mẽ có thể giúp ngăn ngừa nhiễm HPV và ngăn chặn sự phát triển của tế bào ung thư. Hãy đảm bảo có một lối sống lành mạnh bằng cách ăn uống đủ dinh dưỡng, tập thể dục đều đặn và giảm stress.

• Không hút thuốc: Hút thuốc lá hoặc tiếp xúc với khói thuốc thụ động làm tăng nguy cơ ung thư cổ tử cung và có thể cản trở việc chữa lành các tổn thương cổ tử cung tiền ung thư. Đây là một trong các yếu tố nguy cơ ung thư cổ tử cung hoàn toàn có thể thay đổi được. Nếu bạn hút thuốc, hãy tìm kiếm sự hỗ trợ để bỏ thuốc đồng thời tránh tiếp xúc với khói thuốc thụ động.
• Thực hành vệ sinh tốt: Duy trì vệ sinh bộ phận sinh dục tốt là điều quan trọng đối với sức khỏe sinh sản tổng thể. Giữ vùng sinh dục sạch sẽ và khô ráo, tránh sử dụng xà phòng hoặc chất thụt rửa mạnh vì chúng có thể phá vỡ sự cân bằng tự nhiên của vi khuẩn và làm tăng nguy cơ nhiễm trùng.
• Ăn một chế độ ăn uống lành mạnh: Một chế độ ăn nhiều trái cây, rau, ngũ cốc nguyên hạt và protein nạc có thể giúp hỗ trợ hệ thống miễn dịch khỏe mạnh và giảm nguy cơ ung thư cổ tử cung. Bao gồm các loại thực phẩm giàu chất chống oxy hóa, chẳng hạn như quả mọng, trái cây họ cam quýt và rau lá xanh.
• Sử dụng dụng cụ tử cung (DCTC): Một số nghiên cứu cho thấy những phụ nữ đã từng sử dụng dụng cụ tử cung (DCTC) có nguy cơ mắc ung thư cổ tử cung thấp hơn. Tác động lên nguy cơ được thấy ngay cả ở những phụ nữ đặt vòng tránh thai dưới một năm và tác dụng bảo vệ vẫn duy trì sau khi tháo vòng tránh thai.
• Quản lý hành vi tình dục: Hạn chế số lượng bạn tình và thực hành chế độ một vợ một chồng có thể làm giảm nguy cơ tiếp xúc với vi-rút HPV và các bệnh lây truyền qua đường tình dục khác. Trao đổi cởi mở với bạn tình về lịch sử tình dục và xét nghiệm STI là điều cần thiết.
• Duy trì cân nặng khỏe mạnh: Thừa cân hoặc béo phì có liên quan đến việc tăng nguy cơ ung thư cổ tử cung. Duy trì trọng lượng cơ thể khỏe mạnh thông qua chế độ ăn uống cân bằng và hoạt động thể chất thường xuyên.

Bạn cần biết rằng những bước phòng ngừa này có thể làm giảm đáng kể nguy cơ phát triển ung thư cổ tử cung nhưng chúng không mang lại sự bảo vệ tuyệt đối. Kiểm tra và sàng lọc thường xuyên với bác sĩ là điều cần thiết để phát hiện sớm và quản lý hiệu quả ung thư cổ tử cung.

3. Các lưu ý cần biết để có sức khỏe tốt, phòng tránh bệnh ung thư cổ tử cung 

Giờ đây bạn biết rằng nhiều yếu tố nguy cơ ung thư cổ tử cung có thể thay đổi được bằng lối sống lành mạnh và một chế độ chăm sóc sức khỏe toàn diện. Việc chủ động chăm sóc sức khỏe sớm, tăng cường sức đề kháng là cách để bạn có cuộc sống khỏe mạnh lâu dài. 

• Chế độ ăn uống lành mạnh: Như đã nói, chế độ ăn uống giàu dưỡng chất, lành mạnh, góp phần rất lớn vào việc giảm nguy cơ mắc bệnh ung thư cổ tử cung. Ưu tiên các thực phẩm lành mạnh, nhiều rau củ, trái cây sẽ rất tốt cho sức khỏe của bạn. Ngoài ra, bạn có thể tăng cường hàm lượng chất khoáng, vitamin để nâng cao sức đề kháng bằng các dạng thực phẩm bổ sung đường uống hoặc truyền tĩnh mạch.
• Vận động thể chất: Tập thể dục đều đặn dù không trực tiếp làm giảm nguy cơ ung thư cổ tử cung, nhưng đây là cách giúp bạn nâng cao hệ miễn dịch. Một hệ miễn dịch khỏe mạnh có khả năng đào thải virus HPV - nguyên nhân gây ung thư cổ tử cung hàng đầu dễ dàng hơn. Bạn có thể lựa chọn các hoạt động như đi bộ, chạy, bơi, đạp xe, tham gia lớp thể dục hoặc thể thao yêu thích khác.
• Không hút thuốc: Hãy từ bỏ thuốc lá nếu bạn đang có thói quen này, còn nếu không, hãy cố gắng tránh hút thuốc lá thụ động để bảo vệ an toàn cho chính mình. 
• Duy trì cân nặng: Duy trì cân nặng lành mạnh thông qua chế độ ăn uống cân đối, giàu chất xơ và ít chất bão hòa có thể giúp giảm nguy cơ bị ung thư cổ tử cung. Béo phì làm tăng nguy cơ mắc nhiều bệnh lý nguy hiểm. Hãy xây dựng lối sống lành mạnh, thường xuyên tập thể dục hoặc sử dụng các biện pháp tiêu hao mỡ khoa học, tiên tiến để có được vóc dáng và cân nặng lý tưởng với bản thân. 
• Ngủ đủ và đúng giấc: Thói quen ngủ đủ giấc, từ 7-8 giờ mỗi đêm sẽ giúp làm tăng năng lượng, giảm stress và tăng cường hệ miễn dịch. Một cơ thể khỏe mạnh sẽ giúp hạn chế mắc bệnh, bao gồm cả ung thư cổ tử cung.
• Kiểm tra y tế định kỳ: Hãy thực hiện các cuộc kiểm tra sức khỏe định kỳ và thăm khám với bác sĩ để theo dõi sức khỏe tổng quát cũng như đánh giá nguy cơ ung thư cổ tử cung của bạn.

Như vậy, các yếu tố nguy cơ ung thư cổ tử cung có thể làm tăng khả năng mắc ung thư ở một người phụ nữ hơn so với những người không có. Tuy nhiên, nhiều yếu tố trong số này có thể được phòng ngừa bằng một lối sống lành mạnh và việc tăng cường hệ miễn dịch cũng như cân nặng lý tưởng. Để có được điều này, hãy xây dựng chế độ dinh dưỡng phù hợp, tập thể dục đều đặn và bổ sung các sản phẩm tăng cường sức đề kháng như uống hoặc truyền vitamin, khoáng chất nếu có thiếu hụt. 

Chỉ cần bạn chăm sóc sức khỏe chủ động ngay từ khi còn sớm sẽ giúp cơ thể tăng sức đề kháng, khỏe mạnh hơn và giảm tối đa nguy cơ mắc các bệnh lý mạn tính, trong đó có ung thư cổ tử cung.

Nguồn: healthline.com - cdc.gov