Các yếu tố làm tăng nguy cơ mắc bệnh ung thư

1. Bệnh ung thư là gì?

Ung thư là tình trạng tế bào phân chia không thể kiểm soát được, hình thành nên khối u ác tính có thể xâm lấn và di chuyển đến các cơ quan khác trong cơ thể (di căn) gây phá hoại và làm rối loạn chức năng của các cơ quan.

Nhiều người có thể nhầm lẫn giữa khối u và ung thư khiến bản thân hoang mang, lo lắng. Khối u lành tính là các khối u không gây xâm lấn hay di căn đến các cơ quan khác và thường có thể phẫu thuật loại bỏ. Ngược lại, khối u ác tính (ung thư) là các khối u có thể phát triển nhanh chóng gây xâm lấn và di căn đến các cơ quan khác của cơ thể, do đó rất khó khăn trong việc điều trị, loại bỏ hoàn toàn các tế bào ung thư khỏi cơ thể.

Các tế bào ung thư có khả năng xâm chiếm và phá hủy các tế bào và mô xung quanh chúng. Chúng cũng có thể lây lan qua hệ thống mạch máu và bạch huyết, tạo thành các khối u hoặc ác thể ác tính ở nhiều phần khác nhau của cơ thể. Các tế bào ung thư có khả năng đe dọa sự sống và sức khỏe của người mắc bệnh, và nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, chúng có thể dẫn đến tử vong.

Có nhiều loại bệnh ung thư khác nhau, tùy thuộc vào nơi phát triển và loại tế bào bị tác động. Ví dụ, bệnh ung thư phổi phát triển từ tế bào phổi, ung thư vú từ tế bào vú, ung thư tiền liệt tuyến từ tế bào tiền liệt tuyến, và còn rất nhiều loại khác. Mỗi loại ung thư có các đặc điểm khác nhau và yêu cầu phương pháp chẩn đoán, điều trị riêng.

Hiện nay đã có hơn 200 loại bệnh ung thư được tìm ra, trong đó thường gặp nhất gồm: Ung thư vú, ung thư da, ung thư đại trực tràng, ung thư tuyến tiền liệt, ung thư phổi và ung thư tuyến giáp…

2. Các yếu tố làm gia tăng nguy cơ ung thư

Sự hình thành các tế bào ung thư là do sự phối hợp giữa yếu tố di truyền và các tác nhân từ môi trường. Các yếu tố có thể làm tăng nguy cơ ung thư gồm:

• Gen và yếu tố di truyền: Là yếu tố làm tăng nguy cơ ung thư không thể thay đổi được. Sự xuất hiện các thay đổi và đột biến gen làm ảnh hưởng đến kiểm soát sự phân chia các tế bào góp phần hình thành nên tế bào ung thư và các gen đột biến này có thể được di truyền, làm tăng nguy cơ mắc ung thư ở các thế hệ sau. Vì vậy, nếu gia đình có người mắc ung thư, mỗi người nên chủ động đến các cơ sở y tế để tầm soát ung thư sớm.
• Tuổi: Người ta nhận thấy rằng tỷ lệ mắc bệnh ung thư tăng lên ở những người lớn tuổi, có thể do sự điều chỉnh các rối loạn ở tế bào giảm dần theo tuổi của con người. Tuy nhiên, hiện nay độ tuổi mắc bệnh ung thư đang ngày càng trẻ hoá.
• Hút thuốc lá: Không chỉ những người hút thuốc là mà thường xuyên hít phải khói thuốc lá cũng là yếu tố nguy cơ gây bệnh ung thư hàng đầu, đặc biệt là ung thư vòm họng và ung thư phổi…
• Uống nhiều rượu bia: Rượu bia có thể làm tổn thương các cơ quan trong cơ thể, nếu uống với số lượng nhiều và trong thời gian dài có thể gây nguy cơ ung thư thực quản ung thư dạ dày hoặc ung thư gan,…

• Chế độ ăn uống không lành mạnh: Ăn các thực phẩm không rõ nguồn gốc, thức ăn ôi thiu, ăn nhiều các loại thực phẩm chiên rán, cay nóng, nhiều muối hay các thực phẩm chế biến sẵn, chế độ ăn ít rau xanh và trái cây, bỏ bữa… làm gia tăng nguy cơ ung thư đường tiêu hoá.
• Ít vận động: Cùng với việc sử dụng thuốc lá, rượu bia, chế độ ăn ít rau xanh và trái cây thì lối sống ít vận động cũng là nguy cơ của các bệnh lý khác bao gồm ung thư. Mỗi người nên tập luyện phù hợp với thể trạng của mình khoảng 30 phút mỗi ngày để nâng cao sức khoẻ. 
• Tia cực tím, tia bức xạ, chất phóng xạ và các hóa chất độc hại từ môi trường (amiăng, benzen, diesel…) khi tích lũy trong cơ thể lâu dài cũng làm tăng nguy cơ ung thư.
• Virus, vi khuẩn và ký sinh trùng cũng có thể làm tăng nguy cơ mắc ung thư, đặc biệt virus HPV gây ung thư cổ tử cung, các virus viêm gan gây ung thư gan và HIV làm tăng sự phát triển của các tế bào ung thư ở con người.
• Tâm trạng tiêu cực: Sự lo lắng, căng thẳng trong thời gian dài không chỉ khiến tăng nguy cơ mắc bệnh mà còn khiến bệnh ngày càng trầm trọng thêm. Vì vậy, mọi người cần giữ một tinh thần thoải mái, nghỉ ngơi hợp lý để nâng cao tinh thần, sức khoẻ, tránh khỏi bệnh tật.

3. Những cách phòng ngừa ung thư hiệu quả 

Sau khi đã biết được các yếu tố làm tăng nguy cơ ung thư thì bạn có thể phòng tránh hiệu quả căn bệnh này bằng cách: 

• Ngừng hút thuốc lá và tránh tiếp xúc với khói thuốc: Hút thuốc lá và tiếp xúc với khói thuốc lá có thể gây ra nhiều loại ung thư, bao gồm ung thư phổi, miệng, họng và nhiều bộ phận khác của cơ thể. Ngừng hút thuốc và tránh những người khác hút thuốc lá có thể giúp bạn phòng ngừa ung thư hiệu quả.
• Giữ cân nặng ổn định: Tăng cân quá mức có thể tăng nguy cơ ung thư, đặc biệt là ung thư vùng dạ dày, ruột kết và vú. Duy trì một chế độ ăn uống cân đối và thực hiện thường xuyên vận động có thể giúp kiểm soát cân nặng.
• Hạn chế tiêu thụ cồn: Tiêu thụ cồn quá mức có thể tăng nguy cơ mắc ung thư. Nếu bạn uống cồn, hãy cân nhắc giới hạn lượng cồn hàng ngày hoặc chấm dứt hoàn toàn để phòng ngừa ung thư 1 cách chủ động nhé.
• Bảo vệ da khỏi tia tử ngoại: Tiếp xúc quá mức với tia tử ngoại (UV) từ mặt trời có thể gây ung thư da. Sử dụng kem chống nắng, đội nón và hạn chế thời gian bạn tiếp xúc với nắng mặt trời.
• Thực hiện kiểm tra sức khỏe định kỳ: Điều này bao gồm kiểm tra ung thư định kỳ, như kiểm tra vú, kiểm tra tiền liệt tuyến và kiểm tra ung thư tử cung. Nhận phát hiện sớm có thể tăng cơ hội điều trị thành công.
• Tiêu thụ một chế độ ăn uống lành mạnh: Bữa ăn có nhiều rau, quả và thực phẩm tự nhiên giúp cung cấp chất chống oxy hóa và các dưỡng chất quan trọng cho cơ thể. Giảm tiêu thụ thức ăn chế biến, thức ăn nhanh và thức ăn có nhiều đường, chất béo bão hòa cũng giúp giảm nguy cơ ung thư.
• Tránh tiếp xúc với các chất độc hại: Đối với những người làm việc trong môi trường có nồng độ cao các chất độc hại, như amiăng, bạch kim, hoá chất độc hại, cần tuân thủ quy tắc an toàn lao động và sử dụng các thiết bị bảo vệ phù hợp.
• Quản lý căng thẳng: Căng thẳng dài hạn có thể ảnh hưởng đến sức kháng của cơ thể. Học cách quản lý căng thẳng bằng cách thực hiện thiền, yoga, hoặc các phương pháp giảm căng thẳng khác có thể giúp cải thiện tâm lý, sức khỏe tổng thể và phòng ngừa ung thư hiệu quả.

Mặc dù không có cách nào đảm bảo ngăn ngừa 100% bệnh ung thư, nhưng tuân thủ những biện pháp phòng ngừa ung thư này có thể giảm nguy cơ mắc bệnh và cải thiện chất lượng cuộc sống. Nếu lo lắng về tình trạng sức khỏe của mình, bạn hãy đến cơ sở y tế uy tín để tiến hành các xét nghiệm cần thiết và được bác sĩ chuyên khoa tư vấn cụ thể về cách chăm sóc sức khỏe trong tương lai.