Mục đích xét nghiệm Bilirubin là gì?

1. Xét nghiệm Bilirubin là gì?

Xét nghiệm Bilirubin được thực hiện nhằm kiểm tra nồng độ Bilirubin có trong máu, đây là một sắc tố màu vàng cam, là chất thải của tình trạng vỡ hemoglobin hồng cầu trong máu, sau đó đi qua gan rồi giải phóng ra khỏi cơ thể. Hầu hết tại các phòng thí nghiệm hiện nay kỹ thuật xét nghiệm bilirubin sẽ thực hiện định lượng nồng độ Bilirubin trực tiếp (liên hợp) và xét nghiệm Bilirubin toàn phần. Sau đó sẽ lấy kết quả xét nghiệm Bilirubin toàn phần trừ đi lượng Bilirubin trực tiếp, ta sẽ ước lượng được chỉ số Bilirubin gián tiếp (không liên hợp). Lượng Bilirubin trực tiếp hoặc gián tiếp nếu lớn hơn lượng Bilirubin bình thường sẽ là dấu hiệu cảnh báo người bệnh có thể mắc các bệnh lý liên quan đến chuyển hóa bilirubin (nguyên nhân do các yếu tố trước gan, tại gan hoặc sau gan).

2. Cách đọc kết quả xét nghiệm Bilirubin

Sau khi tiến hành xét nghiệm Bilirubin, bệnh nhân thường rất băn khoăn không biết cách đọc kết quả xét nghiệm Bilirubin như thế nào cho đúng. Sau đây là kết quả xét nghiệm Bilirubin ở một người bình thường:

• Chỉ số xét nghiệm Bilirubin toàn phần:
  • Trẻ sơ sinh: kết quả xét nghiệm Bilirubin toàn phần < 10mg/dl hay 171μmol/lit;
  • Trẻ nhỏ (trên 1 tháng tuổi): kết quả xét nghiệm Bilirubin toàn phần < 17 μmol/lit;
  • Người lớn: kết quả xét nghiệm Bilirubin toàn phần < 21 μmol/lit.

• Chỉ số xét nghiệm Bilirubin trực tiếp: chỉ số bình thường sẽ rơi vào khoảng 0 - 5μmol/lit.
• Chỉ số xét nghiệm Bilirubin gián tiếp: 0 - 16μmol/lit.
• Tỉ lệ Bilirubin trực tiếp/Bilirubin toàn phần: Bình thường, tỉ lệ bilirubin trực tiếp chiếm khoảng 80%, còn lại là bilirubin gián tiếp.

3. Mục đích xét nghiệm Bilirubin là gì?

Mỗi quá trình xét nghiệm đều có mục đích và ý nghĩa riêng biệt của nó, sau đây là mục đích của việc thực hiện xét nghiệm Bilirubin:

3.1. Đối với trẻ sơ sinh

Xét nghiệm Bilirubin giúp chẩn đoán tình trạng vàng da bệnh lý - ttrường hợp vàng da xuất hiện sớm ngay trong 24 giờ đầu sau khi sinh hoặc tồn tại kéo dài trên 7 ngày ở trẻ sinh đủ tháng và trên 14 ngày ở trẻ sinh thiếu tháng, xác định nguyên nhân thâm tím nặng khi sinh. Xét nghiệm nồng độ Bilirubin trong máu để sớm điều trị kịp thời trước khi các bilirubin gián tiếp dư thừa quá nhiều làm tổn thương những tế bào não của bé hay còn gọi là tình trạng vàng da nhân. Nếu tình trạng này xảy ra sẽ  trẻ sơ sinh chậm phát triển trí tuệ, suy giảm khả năng nhận thức, mất thính lực, rối loạn vận động mắt… thậm chí còn có thể dẫn đến tử vong.

3.2. Đối với người lớn, trẻ em, thanh – thiếu niên

Mục địch chỉ định xét nghiệm Bilirubin là để chẩn đoán và theo dõi những bệnh lý liên quan đến gan – mật như: bệnh sỏi mật, bệnh viêm túi mật, viêm gan, bệnh ung thư gan, ung thư tuyến tụy…

• Xét nghiệm Bilirubin giúp phát hiện kịp thời tình trạng nhiễm trùng túi mật, sỏi mật,…
• Xét nghiệm Bilirubin đánh giá tình trạng bệnh hồng cầu hình liềm, các bệnh lý khác gây thiếu máu tán huyết hoặc tình trạng dị ứng với máu nhận từ quá trình truyền máu.
• Xét nghiệm Bilirubin có thể phát hiện một bệnh di truyền như hội chứng Gilbert (bệnh ảnh hưởng đến việc gan xử lý bilirubin)…

4. Ý nghĩa của xét nghiệm Bilirubin trong máu

• Xét nghiệm Bilirubin máu để thăm dò các trường hợp bị tắc mật (nguyên nhân trong và ngoài gan).
• Xét nghiệm Bilirubin đánh giá mức, tình trạng của một bệnh lý gan.
• Xét nghiệm Bilirubin theo dõi bệnh nhân điểu trị bằng thuốc kháng lao (INH…).

5. Ý nghĩa của xét nghiệm Bilirubin có trong nước tiểu

Xét nghiệm Bilirubin trong nước tiểu có ý nghĩa lớn trong việc phân biệt:

• Bệnh vàng da do gan hoặc vàng da ứ mật: căn bệnh này sẽ gây ra tình trạng  hiện Bilirubin trong nước tiểu.
• Bệnh vàng da do tan máu: không thấy có Bilirubin trong nước tiểu.

6. Lưu ý khi thực hiện xét nghiệm Bilirubin

Bệnh nhân có các vấn đề sau đây sẽ được bác sĩ yêu cầu xét nghiệm Bilirubin:

• Người có triệu chứng vàng da;
• Người từng uống thức uống chứa cồn, chất kích thích nhiều và thường xuyên.
• Nghi ngờ ngộ độc thuốc.
• Người có tiếp xúc các virus viêm gan.
• Nước tiểu màu đậm như màu hổ phách.
• Tình trạng buồn nôn, nôn mửa khó chịu.
• Đau bụng.
• Mệt mỏi, uể oải kèm bệnh lý mãn tính về gan.
• Trẻ sơ sinh mắc bệnh vàng da.
• Nghi ngờ bị thiếu máu tán huyết.

Những bệnh nhân sau khi được chỉ định thực hiện xét nghiệm Bilirubin cần lưu ý những vấn đề sau:

• Trước khi thực hiện xét nghiệm Bilirubin:
  • Cần tránh tập luyện quá sức vì có thể làm tăng nồng độ bilirubin.
  • Tránh sử dụng các thuốc liều cao như: barbiturate, penicillin, salicylate, thuốc kháng virus HIV Atazanavir… có thể làm giảm hoặc tăng nồng độ bilirubin trong máu.
  • Không nên ăn - uống trong vòng 4 giờ trước khi thực hiện xét nghiệm Bilirubin.
  • Thông báo cho bác sĩ biết nếu bệnh nhân có tiền sử phản ứng dị ứng với các thành phần của thuốc, chảy máu, đang sử dụng thuốc chống đông máu như aspirin, clopidogrel… trước khi thực hiện xét nghiệm Bilirubin.
• Sau khi xét nghiệm Bilirubin:
  • Sau khi thực hiện quá  mẫu xét nghiệm Bilirubin, chúng ta cần đặt miếng băng cá nhân lên chỗ vừa ghim tiêm trong vòng 10 - 20 phút, tránh sử dụng tay nâng vật nặng.
  • Hãy tham khảo ý kiến bác sĩ để được tư vấn và giải đáp nếu có về bất kỳ vấn đề nào trong quy trình thực hiện xét nghiệm Bilirubin.
  • Thông báo cho bác sĩ biết nếu bệnh nhân có những phản ứng với các thành phần của thuốc như: phản ứng dị ứng, chảy máu, sốt cao, co giật…

Xét nghiệm Bilirubin được thực hiện nhằm kiểm tra nồng độ Bilirubin có trong máu để đánh giá một số tình trạng bệnh lý trong cơ thể. Thực tế, xét nghiệm máu cũng là một xét nghiệm thường quy, giúp bác sĩ đánh giá tổng trạng cơ thể, đặc biệt đối với những người có nguy cơ hoặc đang mắc các bệnh tim mạch, cao huyết áp, thừa cân, béo phì. Với xét nghiệm này, bạn có thể thực hiện tại các cơ sở y tế uy tín, sau khi có kết quả bác sĩ sẽ đưa ra lời tư vấn, kế hoạch điều trị (nếu có) giúp bạn nâng cao sức khỏe, tăng cường sức đề kháng.