Làm sao để ngăn chặn rối loạn trầm cảm tái diễn?

1. Rối loạn trầm cảm tái diễn là gì?

Rối loạn trầm cảm tái diễn là một loại rối loạn trầm cảm được đặc trưng bởi nhiều giai đoạn trầm cảm nặng được phân tách bằng các giai đoạn thuyên giảm một phần hoặc toàn bộ. Đây là một tình trạng mãn tính bao gồm các giai đoạn tâm trạng chán nản, mất hứng thú hoặc khoái cảm tái diễn và một loạt các triệu chứng khác ảnh hưởng đáng kể đến khả năng hoạt động của một người trong cuộc sống hàng ngày. Rối loạn trầm cảm tái diễn được xác định bằng sự xuất hiện của hai hoặc nhiều giai đoạn trầm cảm nặng. 

Nguyên nhân chính xác của rối loạn trầm cảm tái phát chưa được hiểu đầy đủ. Nó được cho là kết quả của sự kết hợp của các yếu tố di truyền, sinh học, môi trường và tâm lý. Một số yếu tố nguy cơ, chẳng hạn như tiền sử gia đình bị trầm cảm, các biến cố đau thương trong cuộc sống, căng thẳng mãn tính và một số tình trạng bệnh lý, có thể làm tăng khả năng phát triển chứng rối loạn trầm cảm tái phát.

Điều trị rối loạn trầm cảm tái phát thường bao gồm sự kết hợp giữa liệu pháp tâm lý, thuốc men và thay đổi lối sống. Trị liệu tâm lý, chẳng hạn như liệu pháp nhận thức - hành vi hoặc trị liệu giữa các cá nhân, có thể giúp các cá nhân học các chiến lược đối phó, xác định các kiểu suy nghĩ tiêu cực và cải thiện kỹ năng giải quyết vấn đề. 

Thuốc chống trầm cảm, chẳng hạn như thuốc ức chế tái hấp thu serotonin có chọn lọc có thể được kê đơn để giảm bớt các triệu chứng trầm cảm. Ngoài ra, áp dụng các thói quen lối sống lành mạnh, chẳng hạn như tập thể dục thường xuyên, chế độ ăn uống cân bằng, ngủ đủ giấc, kỹ thuật kiểm soát căng thẳng và hỗ trợ xã hội, có thể đóng một vai trò quan trọng trong việc kiểm soát tình trạng này.

Rối loạn trầm cảm tái diễn là một tình trạng phức tạp và điều quan trọng là phải tham khảo ý kiến của bác sĩ tâm thần để có đánh giá toàn diện và kế hoạch điều trị cá nhân hóa.

2. Rối loạn trầm cảm tái diễn có đặc điểm gì?

Bạn đã biết rối loạn trầm cảm tái diễn là gì ? Rối loạn trầm cảm tái diễn được đặc trưng bởi các đặc điểm chính sau:

• Các giai đoạn tái phát: Đặc điểm xác định của rối loạn trầm cảm tái phát là sự xuất hiện của hai hoặc nhiều giai đoạn trầm cảm nặng. Những giai đoạn này liên quan đến tâm trạng chán nản dai dẳng và lan tỏa kéo dài ít nhất hai tuần. Mỗi giai đoạn thường được đặc trưng bởi sự kết hợp của các triệu chứng như buồn bã, vô vọng, mất hứng thú hoặc niềm vui trong các hoạt động, thay đổi khẩu vị và cân nặng, rối loạn giấc ngủ, mệt mỏi, khó tập trung, cảm giác vô dụng hoặc tội lỗi và suy nghĩ về cái chết hoặc tự tử. .
• Giai đoạn thuyên giảm: Sau một giai đoạn trầm cảm nặng, những người mắc chứng rối loạn trầm cảm tái phát có thể trải qua những giai đoạn thuyên giảm một phần hoặc toàn bộ. Trong những giai đoạn này, các triệu chứng trầm cảm có thể giảm đáng kể hoặc thậm chí biến mất. Tuy nhiên, nguy cơ mắc các đợt tiếp theo vẫn còn và các cá nhân có thể gặp phải các đợt tái phát trong suốt cuộc đời của họ.
• Tần suất và thời lượng khác nhau: Tần suất và thời lượng của các giai đoạn có thể khác nhau rất nhiều ở những người mắc chứng rối loạn trầm cảm tái phát. Một số cá nhân có thể trải qua các đợt thuyên giảm cách nhau hàng tuần hoặc hàng tháng, trong khi những người khác có thể trải qua các đợt thuyên giảm thường xuyên hơn với thời gian thuyên giảm ngắn hơn. Thời lượng của mỗi tập cũng có thể khác nhau, từ vài tuần đến vài tháng.
• Tác động đến hoạt động hàng ngày: Rối loạn trầm cảm tái phát có thể tác động đáng kể đến nhiều khía cạnh khác nhau trong cuộc sống của một người. Trong giai đoạn trầm cảm, các cá nhân có thể phải vật lộn với tình trạng giảm năng lượng, động lực và sự tập trung, khiến việc thực hiện các công việc hàng ngày, công việc, học tập hoặc duy trì các mối quan hệ trở nên khó khăn. Họ có thể bị thay đổi khẩu vị và giấc ngủ, giảm hứng thú với các hoạt động yêu thích trước đây và suy giảm tổng thể về chất lượng cuộc sống.
• Các triệu chứng về cảm xúc và nhận thức: Rối loạn trầm cảm tái diễn được đặc trưng bởi một loạt các triệu chứng về cảm xúc và nhận thức. Người bệnh có thể trải qua cảm giác buồn bã, trống rỗng hoặc vô vọng. Họ có thể có cái nhìn tiêu cực về cuộc sống và cảm thấy tội lỗi hoặc vô dụng quá mức. Những kiểu suy nghĩ sai lệch, chẳng hạn như tự nói chuyện tiêu cực hoặc niềm tin bi quan về tương lai rất phổ biến. Những khó khăn về trí nhớ, sự tập trung và ra quyết định cũng có thể phát sinh.
• Triệu chứng thực thể: Rối loạn trầm cảm tái phát cũng có thể biểu hiện ở các triệu chứng thực thể. Mọi người có thể trải qua những thay đổi về khẩu vị, dẫn đến giảm hoặc tăng cân. Rối loạn giấc ngủ, bao gồm mất ngủ hoặc buồn ngủ quá mức. Các triệu chứng thể chất như mệt mỏi, mức năng lượng thấp, đau đầu, các vấn đề về tiêu hóa và đau nhức cũng có thể xảy ra.

3. Làm sao để ngăn chặn rối loạn trầm cảm tái diễn?

Có thể bạn đã biết rằng các phương pháp điều trị có thể giúp cải thiện tình trạng trầm cảm tái diễn. Nhưng còn cách ngăn chặn nó ngay từ đầu thì sao? Không có câu trả lời rõ ràng. Hầu hết các chuyên gia cho rằng không thể ngăn chặn được. 

Hầu hết những yếu tố khiến bạn dễ bị trầm cảm tái diễn là những thứ bạn không thể kiểm soát, bao gồm gen, các chất hóa học trong não và môi trường của bạn. Trong khi đó, trầm cảm ở một số người bắt đầu sau một thay đổi lớn trong cuộc sống hoặc sau chấn thương. Nó cũng có thể xảy ra nếu bạn có vấn đề sức khỏe khác, chẳng hạn như ung thư, tiểu đường hoặc bệnh Parkinson.

Bạn không thể bảo vệ mình hoàn toàn khỏi những điều này, nhưng bạn có thể thay đổi cách xử lý căng thẳng mà chúng có thể gây ra. Nếu bạn đã bị trầm cảm, bạn có thể ngăn chặn nó trở nên tồi tệ hơn.

Mặc dù các bác sĩ không biết rằng có thể ngăn ngừa trầm cảm hoàn toàn nhưng bạn có thể ngăn ngừa bệnh tái phát nếu bạn đã từng bị trầm cảm. Một số nhà trị liệu sử dụng phương pháp gọi là liệu pháp nhận thức dựa trên chánh niệm để thực hiện điều đó.

Phương pháp này kết hợp liệu pháp nhận thức, giúp thay đổi cách bạn suy nghĩ, với chánh niệm. Mục tiêu của chánh niệm là tập trung vào những gì đang diễn ra ở hiện tại. Phương pháp này nhằm mục đích giúp những người bị trầm cảm nhận thức được những suy nghĩ tiêu cực của họ và học cách thay đổi chúng.

Các liệu pháp tâm lý khác, chẳng hạn như trị liệu giữa các cá nhân, tập trung vào các mối quan hệ cũng có thể mang lại hiệu quả.

Những ý tưởng khác để ngăn ngừa trầm cảm liên quan đến thuốc, thay đổi lối sống và dinh dưỡng. Một số nghiên cứu đã phát hiện ra rằng, những bước như thế này có thể làm giảm các đợt trầm cảm mới từ 25% trở lên, nhưng các nhà khoa học cần nghiên cứu thêm về những phương pháp này.

Một số điều bạn có thể làm ngăn ngừa rối loạn trầm cảm tái diễn đó là:

• Tìm cách giải quyết căng thẳng và nâng cao lòng tự trọng của bạn.
• Chăm sóc tốt cho bản thân. Ngủ đủ giấc, ăn uống đầy đủ và tập thể dục thường xuyên.
• Hãy liên hệ với gia đình và bạn bè khi gặp khó khăn.
• Kiểm tra y tế thường xuyên và gặp bác sĩ của bạn nếu bạn cảm thấy không ổn.
• Nhận trợ giúp nếu bạn nghĩ mình bị trầm cảm. Nếu bạn chờ đợi, nó có thể trở nên tồi tệ hơn.
• Hãy kiên trì với kế hoạch điều trị của bạn. Nếu bạn đang dùng thuốc, hãy uống theo đúng chỉ định, cho dù bạn cảm thấy khỏe hay không. Đừng bỏ qua các buổi trị liệu. Hãy cho bác sĩ biết điều gì có tác dụng và điều gì không hiệu quả với bạn.
• Tránh uống rượu và thuốc kích thích: Tránh sử dụng rượu và chất kích thích có thể giúp giảm nguy cơ rối loạn trầm cảm tái diễn
• Hãy thử các cách để chống lại căng thẳng như thiền và yoga.
• Dành nhiều thời gian hơn cho gia đình và bạn bè của bạn. Hãy suy nghĩ về việc tham gia một nhóm hỗ trợ. Làm những việc giúp bạn kết nối với người khác.
• Hãy chú ý đến những điều dường như làm cho các triệu chứng của bạn trở nên tồi tệ hơn. Hãy ghi chú lại và báo cho bác sĩ hoặc nhà trị liệu của bạn về điều đó.
• Đừng đưa ra những quyết định quan trọng trong cuộc đời vào một ngày mà bạn cảm thấy chán nản.
• Nói chuyện với bác sĩ trị liệu của bạn về loại thuốc có thể ngăn chặn trầm cảm quay trở lại.

Ngăn chặn sự tái diễn của rối loạn trầm cảm là một mục tiêu quan trọng trong việc bảo vệ sức khỏe tâm thần và tạo ra một cuộc sống tốt hơn. Bằng cách áp dụng những lời khuyên ở trên, bạn có thể tạo ra một môi trường tốt hơn để ngăn chặn sự tái diễn của rối loạn trầm cảm và trở thành những người sống một cuộc sống khỏe mạnh và hạnh phúc hơn.

Nguồn tham khảo: webmd.com, who.int, rehabclinicsgroup.com, medicalnewstoday.com, mayoclinic.org