Hiệu quả của thuốc điều trị béo phì đến đâu?

1. Thuốc điều trị béo phì là gì và chỉ định khi nào?

Thuốc điều trị béo phì được lưu hành hiện nay chủ yếu hoạt động theo cơ chế tác dụng lên hệ thần kinh trung ương làm giảm cảm giác đói và thèm ăn, hoặc có một số thuốc làm giảm hấp thu chất béo trong thức ăn. Tuy nhiên không phải ai thừa cân- béo phì cũng được sử dụng thuốc. Người bệnh chỉ uống thuốc điều trị béo phì trong các trường hợp sau:

• Bệnh nhân điều trị bằng chế độ ăn và hoạt động thể lực thất bại
• Bệnh nhân có BMI > 27 kèm theo các bệnh phối hợp
• Bệnh nhân có BMI > 30 

Hầu hết các loại thuốc điều trị béo phì sẽ có hiệu quả giảm từ 3-7% trọng lượng cơ thể, tuy nhiên các thuốc điều trị béo phì thường sẽ có tác dụng phụ và việc ngưng sử dụng thuốc cũng khiến người bệnh dễ tăng cân trở lại. 

2. Thuốc điều trị béo phì có an toàn không và hiệu quả đến đâu?

Nhìn chung việc sử dụng thuốc điều trị béo phì theo đúng chỉ định và dưới sự giám sát của bác sĩ sẽ đem lại hiệu quả tốt. Có 3 nhóm thuốc điều trị béo phì với tác dụng như sau:

• Nhóm thuốc tác động lên hệ thần kinh trung ương khiến người béo phì chán ăn.
• Nhóm thuốc can thiệp vào cơ quan tiêu hoá để giảm hấp thu
• Nhóm thuốc can thiệp vào cơ quan ngoại vi làm tiêu hao năng lượng cơ thể

Đánh giá tác dụng và các ảnh hưởng không mong muốn lên cơ thể của thuốc điều trị béo phì cụ thể như sau:

Nhóm thuốc tác động lên hệ thần kinh trung ương: lorcaserin, phentermine hoặc benzphetamine

• Bản chất các thuốc nhóm này đều là thuốc làm chán ăn nhờ cơ chế tác dụng adrenergic, kích thích giải phóng adrenalin từ kho dự trữ, sau đó tác động vào hệ thống alpha hoặc beta adrenergic và gây chán ăn.
• Thuốc thường được sử dụng ngắn ngày trong khoảng 8-12 tuần, vì là thuốc đồng dụng adrenergic nên có nhiều tác dụng phụ rất đáng ngại.
• Không dùng nhóm thuốc này cho phụ nữ có thai.

Thuốc Orlistat

• Thuộc nhóm thuốc giúp giảm hấp thu chất béo trong thức ăn tại ruột, có thể giảm tới 25-30% chất béo từ đó giúp giảm cân, kiểm soát cân nặng. 
• Thuốc thường được chỉ định cho các trường hợp béo phì, tăng mỡ máu, tăng huyết áp, đái tháo đường ở người trên 18 tuổi. Thuốc có tác dụng giảm béo ở mức hạn chế nên thường chỉ nên sử dụng như một thuốc dùng kèm cho bệnh nhân có BMI dưới 30 và có thói quen ăn mỡ. 
• Tác dụng phụ thường gặp là tiêu chảy, đầy hơi, đại tiện không kiểm soát, đi cầu phân mỡ, đau dạ dày và nghiêm trọng nhất là tổn thương gan.

Thuốc Liraglutide

• Là thuốc đồng vận thụ thể GLP-1 có tác dụng cải thiện điều hoà glucose, làm tăng tiết insulin ở tế bào beta đảo tuỵ và giảm tiết glucagon ở tế bào alpha. Vì thuốc có cấu trúc tương đồng với các acid amin trong GLP-1 của người nên giúp tăng cảm giác no và giảm cảm giác thèm ăn.
• Tóm lại, khi sử dụng thuốc cơ thể sẽ được cung cấp một nguồn hormone “giả” phát tín hiệu no tới não bộ và giúp giảm cân nặng thông qua giảm khối lượng mỡ, đặc biệt là mỡ nội tạng.
• Liraglutide được chỉ định như thuốc hỗ trợ cho chế độ ăn giảm calo và tăng hoạt động thể lực để quản lý cân nặng ở bệnh nhân có BMI > 30, hoặc > 27 kèm theo các vấn đề đường huyết, huyết áp hoặc mỡ máu, hội chứng ngưng thở khi ngủ.
• Chú ý nên dừng liraglutide nếu điều trị sau 12 tuần mà bệnh nhân không giảm ít nhất 5% cân nặng.
• Các tác dụng phụ thường gặp nhất là buồn nôn, tiêu chảy, táo bón, đau bụng, đau đầu và mạch nhanh. 

Nhóm thuốc làm tiêu hao năng lượng: Điển hình có bupropion và naltrexone

• Nhóm thuốc này có cơ chế làm giảm cảm giác thèm ăn và tăng sử dụng năng lượng bằng cách kích thích vào các tế bào thần kinh nguồn gốc đầu sản xuất ra POMC - các tiền chất có khả năng làm tăng hormone tiêu hao năng lượng. Tuy nhiên nhìn chung tác dụng chính vẫn là giảm cảm giác thèm ăn thông qua giải phóng dopamin

3. Cách dùng thuốc điều trị béo phì an toàn

Có thể thấy hiện nay có rất nhiều loại thuốc điều trị béo phì với công dụng khác nhau. Vì vậy để sử dụng thuốc điều trị béo phì an toàn và hiệu quả người bệnh cần được sự tư vấn và giám sát của bác sĩ chuyên khoa để lựa chọn thuốc phù hợp với tình trạng bệnh. Bên cạnh đó việc sử dụng thuốc chắc chắn sẽ không đủ, việc điều trị béo phì cần là sự kết hợp của 3 yếu tố sau:

• Sử dụng thuốc đúng cách
• Chế độ ăn kiểm soát lượng calo, dinh dưỡng nạp vào cơ thể hàng ngày
• Chế độ tập luyện kiên trì, liên tục và phù hợp với từng giai đoạn cân nặng.

Nếu chỉ sử dụng thuốc điều trị béo phì mà không thực hiện nghiêm túc chế độ ăn và luyện tập thì việc điều trị béo phì sẽ mau chóng thất bại. Biện pháp cuối cùng để điều trị béo phì là phẫu thuật thu hẹp dạ dày nhưng người bệnh sẽ phải đối mặt với một cuộc phẫu thuật lớn và nhiều nguy cơ.

Hiện nay một biện pháp giảm cân thế hệ mới được những người thừa cân, béo phì áp dụng đó là giảm cân với liệu pháp tái tạo năng lượng. Đây là một biện pháp giảm cân khoa học với công thức độc quyền từ Mỹ. Theo đó trước khi bước vào liệu trình giảm cân, người béo phì sẽ được tiến hành thăm khám sức khỏe tổng thể để tìm ra nguyên nhân gây béo phì cũng như xác định những vấn đề sức khỏe cùng tình trạng bệnh lý mà người béo phì đang gặp. Dựa vào đó bác sĩ sẽ tư vấn và đưa ra một liệu trình giảm mỡ phù hợp, trong đó có đến từ việc điều chỉnh chế độ ăn uống, tập luyện và truyền vào cơ thể các loại vitamin, khoáng chất thiết yếu để chuyển hóa các tế bào mỡ thành năng lượng. Đảm bảo trong quá trình thực hiện giảm cân với liệu pháp tái tạo năng lượng, người béo phì vẫn có thể hoạt động và sinh hoạt mà không gặp bất cứ trở ngại nào.

Vì liệu pháp tái tạo năng lượng là phương pháp giảm cân chuẩn y khoa nên sau khi kết thúc liệu trình người béo phì không chỉ giảm được cân thành công mà các bệnh lý mạn tính do thừa cân gây ra cũng được cải thiện một cách rõ rệt.