Cảnh giác dịch cúm đang bùng phát mùa đông

1. Vì sao cúm hay bùng phát mùa đông?

Cúm có xu hướng bùng phát trong những tháng mùa đông vì một số lý do, mặc dù điều quan trọng cần lưu ý là cơ chế chính xác đằng sau tính chất thời vụ của nó vẫn đang được nghiên cứu. Dưới đây là một số yếu tố góp phần tạo nên dịch cúm hàng năm vào mùa đông:

• Điều kiện môi trường: Thời tiết lạnh và khô vào mùa đông tạo môi trường để virus cúm có thể phát triển và tồn tại ổn định trong thời gian dài hơn, từ đó gây ra các đợt dịch cúm hàng năm. Virus có thể tồn tại trên các bề mặt và trong không khí trong thời gian dài, làm tăng nguy cơ lây truyền.
• Sự đông đúc trong không gian kín: Vào mùa đông, mọi người có xu hướng dành nhiều thời gian hơn trong nhà, thường ở những nơi đông người như trường học, văn phòng, trung tâm mua sắm và phương tiện giao thông công cộng. Khoảng cách gần này tạo điều kiện cho vi-rút lây lan từ người này sang người khác thông qua các giọt bắn từ đường hô hấp khi người nhiễm bệnh ho hoặc hắt hơi. Đây cũng là nguy nhân hàng đầu của việc hình thành và bùng phát các đợt dịch cúm hàng năm.
• Giảm tiếp xúc với ánh nắng mặt trời: Giảm tiếp xúc với ánh sáng mặt trời trong mùa đông dẫn đến mức vitamin D thấp hơn ở nhiều người. Vitamin D đóng vai trò hỗ trợ hệ thống miễn dịch và mức độ thấp hơn có thể làm tăng khả năng bị nhiễm trùng đường hô hấp, bao gồm cả bệnh cúm.
• Phản ứng miễn dịch suy yếu: Một số nghiên cứu cho thấy phản ứng miễn dịch của cơ thể có thể kém hiệu quả hơn trong những tháng mùa đông, khiến mọi người dễ bị nhiễm virus hơn. Người ta tin rằng các cơ chế bảo vệ của cơ thể, bao gồm cả màng nhầy, có thể không hoạt động tối ưu ở nhiệt độ lạnh hơn.
• Tương tác với các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp khác: Mùa đông cũng là mùa của các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp khác, chẳng hạn như cảm lạnh thông thường, có thể làm suy yếu hệ hô hấp và khiến cá nhân dễ bị nhiễm vi-rút cúm hơn.
• Kỳ nghỉ lễ: Các kỳ nghỉ lễ, chẳng hạn như Lễ tạ ơn và Giáng sinh, thường đòi hỏi phải tăng cường đi du lịch và tụ tập với gia đình và bạn bè. Những sự kiện này tạo cơ hội cho virus cúm lây lan khắp các khu vực và cộng đồng, hậu quả là tạo ra dịch cúm hàng năm.

Phần lớn các chuyên gia cho rằng không khí lạnh, khô trong mùa đông có thể làm suy yếu khả năng phòng vệ hô hấp của chúng ta, khiến chúng ta dễ bị nhiễm virus hơn. Tuy nhiên, điều đáng nói là sự đóng góp chính xác của từng yếu tố và tính thời vụ chung của bệnh cúm có thể thay đổi theo từng năm và ở các vị trí địa lý khác nhau. Ngoài ra, những tiến bộ trong các biện pháp y tế công cộng, chẳng hạn như tăng tỷ lệ tiêm chủng vacxin và cải thiện các biện pháp vệ sinh, có thể giúp giảm thiểu tác động của bệnh cúm trong những tháng mùa đông.

2. Cách phòng tránh dịch cúm đang bùng phát vào mùa đông?

2.1. Dịch cúm đang bùng phát

Vậy hiện tại ở Việt Nam đang dịch cúm gì và cách để phòng tránh các đợt dịch cúm đang bùng phát vào những tháng cuối năm. Các tháng cuối năm, khi thời tiết giao mùa trở nên lạnh và khô, tạo điều kiện thuận lợi cho sự bùng phát và lây lan mạnh mẽ của các tác nhân gây bệnh hô hấp. Hiện nay, miền Bắc đang đối mặt với đỉnh dịch cúm A, với số lượng ca mắc tăng đáng kể, đặc biệt là trong lứa tuổi học sinh và trẻ nhỏ.

Tại Bệnh viện Nhi Trung ương, hàng ngày trung bình có khoảng 100 trẻ em mắc cúm A. Trong số đó, có những trường hợp có biểu hiện nặng, cần nhập viện để điều trị các biến chứng. Một trong số các bệnh nhân đang được điều trị tại Trung tâm Bệnh nhiệt đới Trẻ em (Bệnh viện Nhi Trung ương) là M.H, 24 tháng tuổi. M.H đã nhập viện do bị viêm phổi sau hai tuần điều trị cúm A tại một bệnh viện tỉnh. Hiện tại, M.H vẫn có sốt cao và ho nhiều. Kết quả xét nghiệm cho thấy M.H còn bị nhiễm vi khuẩn phế cầu. Gia đình M.H cho biết, trẻ em đã được lây nhiễm cúm A từ mẹ, vì trước đó, kết quả xét nghiệm của mẹ đã cho thấy cô mắc cúm A.

Một trường hợp khác là một bé gái 10 tháng tuổi, đã mắc cúm trong khi cơ thể bé đã có sẵn bệnh lý nền bẩm sinh, khiến cho bệnh tình của bé ngày càng trở nên nghiêm trọng. Bé đã nhập viện trong tình trạng suy hô hấp và phải sử dụng máy thở. Bác sĩ điều trị cho biết, hầu hết các trẻ đang được điều trị cúm tại đây đều phát triển biến chứng viêm phổi và cần sử dụng oxy. Ngoài ra, một số trẻ còn mắc viêm tai giữa, thậm chí viêm màng não và viêm cơ tim.

"Bác sĩ Nguyễn Văn Lâm, Giám đốc Trung tâm Bệnh nhiệt đới, đã thông báo rằng cúm có thể gây tổn thương viêm phổi nặng và tạo điều kiện cho bội nhiễm các loại vi khuẩn khác, làm tình trạng cúm trở nên nặng hơn. Ngoài ra, cũng đã có trường hợp bệnh nhân mắc viêm màng não."

Trong khoảng một tháng gần đây, Khoa Nhi tại Bệnh viện Đa khoa Hà Đông, Hà Nội đã tiếp nhận hơn 150 trường hợp trẻ em đến khám và điều trị các bệnh liên quan đến đường hô hấp, trong đó chủ yếu là cúm A và RSV. Bác sĩ Nguyễn Thị Thùy Dương, Trưởng khoa Nhi, cho biết rằng gần đây đã có xu hướng tăng số trẻ mắc cúm A, và bệnh viện đã ghi nhận nhiều trường hợp trẻ em lây chéo cúm A tại các trường học. Ngoài ra, số lượng trẻ mắc virus RSV đang tăng lên. Điều này đặt ra vấn đề rằng để giảm thiểu tình trạng mắc bệnh cúm, trước hết, mọi gia đình cần tìm hiểu và nắm rõ về các biện pháp dự phòng bệnh cúm.

2.2. Cách dự phòng dịch cúm đang bùng phát vào mùa đông?

Chúng ta đã cùng tìm hiểu tại Việt Nam đang dịch cúm gì, tiếp theo hãy cùng đề ra các cách dự phòng dịch cúm đang bùng phát hiện nay tại Việt Nam. Ngăn ngừa dịch cúm bùng phát trong mùa đông bao gồm sự kết hợp giữa các biện pháp thực hành cá nhân, tiêm chủng và y tế công cộng. Dưới đây là một số chiến lược có thể giúp giảm sự lây lan của virus cúm:

• Tiêm chủng: Cách hiệu quả nhất để phòng ngừa cúm là tiêm vắc xin cúm hàng năm. Tiêm vắc-xin không chỉ bảo vệ bạn khỏi bệnh cúm mà còn giúp giảm sự lây lan chung của vi-rút trong cộng đồng. Bạn nên tiêm vắc xin trước khi bắt đầu mùa cúm vì phải mất vài tuần vắc xin mới có tác dụng bảo vệ hoàn toàn.
• Thực hành vệ sinh tay tốt: Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng và nước trong ít nhất 20 giây, đặc biệt là sau khi đi vệ sinh, trước khi ăn và sau khi ho, hắt hơi hoặc xì mũi. Nếu không có xà phòng và nước, hãy sử dụng chất khử trùng tay chứa cồn.
• Che miệng và mũi: Khi ho hoặc hắt hơi, hãy che miệng và mũi bằng khăn giấy hoặc khuỷu tay chứ không phải tay. Điều này giúp ngăn chặn sự lây lan của các giọt hô hấp có chứa virus cúm. Vứt bỏ khăn giấy đã sử dụng đúng cách và rửa tay sau đó.
• Tránh chạm vào mặt: Virus cúm có thể xâm nhập vào cơ thể bạn qua mắt, mũi hoặc miệng. Tránh chạm vào những khu vực này bằng tay chưa rửa sạch để giảm thiểu nguy cơ nhiễm trùng.
• Ở nhà khi bị bệnh: Nếu bạn có các triệu chứng giống như cúm, chẳng hạn như sốt, ho, đau họng, đau nhức cơ thể và mệt mỏi thì điều cần thiết là phải ở nhà, không đi làm, đi học hoặc tụ tập nơi công cộng để tránh lây lan virus sang người khác. Nghỉ ngơi tại nhà cũng giúp cơ thể phục hồi nhanh hơn.
• Làm sạch và khử trùng bề mặt: Virus cúm có thể tồn tại trên bề mặt trong vài giờ. Làm sạch và khử trùng các bề mặt thường xuyên chạm vào, chẳng hạn như tay nắm cửa, công tắc đèn, bàn phím và điện thoại bằng chất khử trùng thông thường trong gia đình.
• Thực hành quy tắc hô hấp: Khuyến khích người khác thực hiện vệ sinh hô hấp tốt bằng cách che miệng và mũi khi ho hoặc hắt hơi. Nếu xung quanh bạn có người bị bệnh, hãy duy trì khoảng cách an toàn để giảm nguy cơ phơi nhiễm.
• Tăng cường hệ thống miễn dịch của bạn: Duy trì lối sống lành mạnh bằng cách ngủ đủ giấc, ăn uống cân bằng, duy trì hoạt động thể chất và kiểm soát giảm căng thẳng. Bên cạnh đó, bạn cũng có thể tham khảo thêm các liệu pháp thúc đẩy hệ miễn dịch, làm tăng cường sức đề kháng một cách tự nhiên độc quyền từ Mỹ. Thực tế, một hệ thống miễn dịch mạnh mẽ có thể giúp chống lại các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp, bao gồm cả bệnh cúm.
• Tránh tiếp xúc gần với người bệnh: Nếu bạn biết ai đó bị cúm hoặc có các triệu chứng giống cúm, hãy cố gắng tránh tiếp xúc gần để giảm thiểu nguy cơ lây truyền. Cung cấp hỗ trợ từ xa và khuyến khích họ tìm kiếm sự chăm sóc y tế nếu cần thiết.
• Thúc đẩy các biện pháp tiêm chủng và y tế công cộng: Khuyến khích những người khác, bao gồm các thành viên trong gia đình, bạn bè và đồng nghiệp, tiêm chủng ngừa cúm. Hỗ trợ các chiến dịch y tế công cộng thúc đẩy phòng chống cúm và giáo dục người khác về tầm quan trọng của các biện pháp phòng ngừa.

Hãy nhớ rằng những chiến lược này được áp dụng không chỉ trong mùa đông mà còn trong suốt cả năm để ngăn ngừa sự lây lan của các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp. Điều cần thiết là phải luôn cập nhật thông tin cập nhật về bệnh cúm và các khuyến nghị từ cơ quan y tế địa phương để đảm bảo bạn tuân theo các hướng dẫn phòng ngừa cập nhật nhất.

3. Cần tiêm vắc xin trước bao lâu trước mùa cúm?

Thời điểm tối ưu để chủng ngừa cúm có thể khác nhau tùy thuộc vào một số yếu tố. Nói chung, bạn nên tiêm vắc xin cúm trước khi bắt đầu mùa cúm để đảm bảo được bảo vệ tối đa. Mùa cúm có thể khác nhau ở các vùng và quốc gia khác nhau, nhưng nó thường xảy ra trong những tháng mùa thu và mùa đông.

Đối với mùa cúm 2023, thời điểm khuyến nghị tiêm phòng cúm tương tự như mùa trước. Dưới đây là một số điểm chính dựa trên khuyến nghị và nghiên cứu của chuyên gia:

• Khuyến nghị chung: Mọi người từ 6 tháng tuổi trở lên ở Hoa Kỳ nên tiêm vắc-xin cúm (cúm) mỗi mùa, trừ một số trường hợp ngoại lệ hiếm gặp. Khuyến nghị chung này đã được áp dụng kể từ mùa cúm 2010-2011.
• Thời điểm lý tưởng: Đối với hầu hết những người chỉ cần một liều vắc xin cúm trong mùa, tháng 9 và tháng 10 thường là thời điểm tốt để tiêm vắc xin ngừa cúm. Lý tưởng nhất là mọi người nên tiêm phòng vào cuối tháng 10. CDC đồng ý rằng những tháng này là thời điểm tiêm chủng chính vì chúng ngay trước đợt lưu hành cúm cao điểm, thường xảy ra từ tháng 12 đến tháng 2.
• Bảo vệ sau tháng 10: Mặc dù nên tiêm phòng vào cuối tháng 10, nhưng việc tiêm phòng sau tháng 10 vẫn có thể mang lại hiệu quả bảo vệ trong cao điểm của mùa cúm. Vì vậy, ngay cả khi bạn bỏ lỡ thời điểm lý tưởng thì việc tiêm phòng muộn hơn vẫn có lợi.
• Khuyến nghị cụ thể theo độ tuổi: Trẻ từ 6 tháng tuổi trở lên nên tiêm vắc xin cúm vào cuối tháng 10; Người lớn cũng nên tiêm chủng vào tháng 9 và tháng 10; Hầu hết người lớn không nên tiêm chủng vào tháng 7 và tháng 8 nhưng có thể cân nhắc tiêm chủng cho một số nhóm.

Một số nhóm người được đặc biệt khuyến khích tiêm chủng sớm. Điều này bao gồm trẻ nhỏ (trên sáu tháng tuổi), người lớn tuổi (trên 65 tuổi), phụ nữ mang thai, những người mắc bệnh mãn tính, nhân viên y tế và những người tiếp xúc gần gũi với những người có nguy cơ cao.

Điều đáng chú ý là vắc xin cúm được cập nhật hàng năm để bao gồm các chủng cúm phổ biến nhất dự kiến sẽ lưu hành trong mùa sắp tới. Vì vậy, ngay cả khi bạn đã tiêm vắc xin cúm vào năm trước thì vẫn nên tiêm vắc xin hàng năm để được bảo vệ tối ưu.