Các giai đoạn của sa sút trí tuệ

1. Bệnh sa sút trí tuệ có mấy giai đoạn?

Nhiều người đặt ra câu hỏi, bệnh sa sút trí tuệ có mấy giai đoạn? Chứng sa sút trí tuệ được biểu hiện bằng sự suy giảm nghiêm trọng các chức năng nhận thức, chẳng hạn như suy nghĩ, lập luận và ghi nhớ, đến mức nó cản trở cuộc sống hàng ngày của người bệnh.

Chứng sa sút trí tuệ tiến triển theo các giai đoạn, từ nhẹ đến nặng. Năm 1982, Tiến sĩ Barry Reisberg đã tạo ra Thang đo mức độ suy thoái toàn cầu (Global Deterioration Scale - GDS), bao gồm 7 giai đoạn, để giúp các bác sĩ lâm sàng phân loại sự tiến triển của chứng sa sút trí tuệ. Dưới đây là khám phá chi tiết hơn về các giai đoạn của sa sút trí tuệ:

• Không suy giảm: Trong giai đoạn này, các cá nhân có thể không biểu hiện bất kỳ triệu chứng đáng chú ý nào, nhưng các xét nghiệm hoặc đánh giá có thể phát hiện những bất thường trong chức năng nhận thức. Mặc dù chúng có thể hoạt động bình thường nhưng có thể có những dấu hiệu sớm về những thay đổi nhận thức xảy ra trong não của chúng.
• Suy giảm rất nhẹ: Ở giai đoạn này, có thể quan sát thấy những thay đổi nhỏ về hành vi của người bị sa sút trí tuệ giai đoạn đầu. Những triệu chứng bị sa sút trí tuệ giai đoạn đầu có thể được cho là do quá trình lão hóa bình thường hơn là được coi là dấu hiệu sớm của chứng sa sút trí tuệ.
• Suy giảm nhẹ: Khi bị sa sút trí tuệ giai đoạn đầu tiến triển đến giai đoạn này, những thay đổi đáng chú ý trong suy nghĩ và lý luận trở nên rõ ràng hơn. Các cá nhân có thể gặp khó khăn trong việc lập kế hoạch và tổ chức các nhiệm vụ hàng ngày.
• Suy giảm vừa phải: Ở giai đoạn vừa phải, tình trạng suy giảm nhận thức trở nên rõ rệt hơn. Các cá nhân có thể gặp phải những thách thức trong các lĩnh vực như ra quyết định, giải quyết vấn đề và duy trì trí nhớ. Họ có thể gặp khó khăn trong việc quản lý tài chính, làm theo chỉ dẫn hoặc tìm đường đi quen thuộc. 
• Suy giảm nghiêm trọng ở mức độ vừa phải: Sự suy giảm trí nhớ trở nên trầm trọng hơn ở giai đoạn này và các cá nhân có thể gặp khó khăn trong việc ghi nhớ những thông tin cá nhân quan trọng, chẳng hạn như số điện thoại hoặc tên của những người thân yêu của họ. Họ có thể trở nên mất phương hướng về thời gian, địa điểm và ngày tháng, thường mất dấu ngày hoặc thời gian trong ngày. Các nhiệm vụ tự chăm sóc cơ bản, chẳng hạn như ăn mặc phù hợp, có thể cần có sự trợ giúp.
• Suy giảm nghiêm trọng: Giai đoạn nặng khiến chức năng nhận thức ngày càng suy giảm. Các cá nhân có thể không còn nhận ra hoặc nhớ được những thành viên thân thiết trong gia đình, bao gồm cả vợ/chồng hoặc con cái của họ. Họ có thể yêu cầu hỗ trợ trong các hoạt động thiết yếu của cuộc sống hàng ngày, chẳng hạn như sử dụng nhà vệ sinh hoặc ăn uống. Những thay đổi về tính cách và biến động cảm xúc cũng có thể trở nên nổi bật hơn.
• Suy giảm rất nghiêm trọng: Trong giai đoạn cuối của chứng sa sút trí tuệ, cá nhân có thể mất khả năng truyền đạt suy nghĩ của mình bằng lời nói. Họ có thể phải nằm liệt giường và phụ thuộc vào người khác trong mọi khía cạnh chăm sóc, bao gồm hỗ trợ di chuyển, cho ăn và vệ sinh cá nhân. Giai đoạn này được đặc trưng bởi sự suy giảm nhận thức đáng kể, suy giảm thể chất sâu sắc và chất lượng cuộc sống giảm sút.

2. Đặc điểm các giai đoạn của sa sút trí tuệ

2.1 Sa sút trí tuệ giai đoạn 1: Không suy giảm nhận thức

Mặc dù nghe có vẻ kỳ lạ nhưng bị sa sút trí tuệ giai đoạn đầu thường trông giống như hoạt động tâm thần bình thường mà không có bất kỳ sự suy giảm nhận thức nào. Một số người ở bị sa sút trí tuệ giai đoạn đầu thường không biểu hiện đủ các triệu chứng để được chẩn đoán. 

Tuy nhiên, điều quan trọng cần lưu ý là những thay đổi trong não vẫn đang diễn ra. Mặc dù có thể xuất hiện một số suy giảm nhận thức nhưng các giai đoạn 1, 2 và 3 trên GDS được công nhận là giai đoạn tiền sa sút trí tuệ.

2.2 Sa sút trí tuệ giai đoạn 2: Suy giảm nhận thức rất nhẹ

Chứng mất trí nhớ giai đoạn 2, thường được gọi là "suy giảm trí nhớ liên quan đến tuổi tác", được đặc trưng bởi những lỗi nhỏ về trí nhớ, chẳng hạn như người thân thắc mắc về vị trí chìa khóa của họ hoặc khó nhớ tên của ai đó. 

Trong chứng sa sút trí tuệ giai đoạn 2, có những triệu chứng cụ thể dễ nhận thấy. 

• Các cá nhân có thể bắt đầu mất dấu các đồ vật quen thuộc, gặp khó khăn trong việc xác định vị trí các đồ vật mà trước đây họ đã sử dụng hoặc gặp thường xuyên. 
• Họ có thể gặp khó khăn khi nhớ lại tên bạn bè, thành viên gia đình và người quen cũ. 
• Những khó khăn về trí nhớ này thường được đặc trưng bởi những sai sót lẻ tẻ và có thể không ảnh hưởng đáng kể đến hoạt động hàng ngày.

2.3 Sa sút trí tuệ giai đoạn 3: Suy giảm nhận thức nhẹ

Chứng mất trí nhớ giai đoạn 3 thường không có tác động lớn đến hoạt động hàng ngày. Các triệu chứng của sa sút trí tuệ giai đoạn 3 gồm có:

• Quên đến các cuộc hẹn hoặc sự kiện
• Mất đồ và mất trí nhớ nhẹ
• Hiệu suất làm việc giảm
• Khó tìm được từ thích hợp
• Sự lặp lại bằng lời nói

2.4 Sa sút trí tuệ giai đoạn 4: Suy giảm nhận thức vừa phải

Chứng mất trí nhớ giai đoạn 4 là khi một người có các dấu hiệu suy giảm nhận thức rõ ràng. Ở giai đoạn này, các bác sĩ và người chăm sóc có thể sẽ quan sát thấy các dấu hiệu đặc trưng như:

• Xa lánh xã hội
• Tâm trạng buồn bã về cảm xúc
• Thiếu khả năng đáp ứng
• Giảm trí tuệ sắc bén
• Rắc rối với các công việc thường ngày
• Quên những sự kiện gần đây
• Gặp khó khăn trong việc lái xe

2.5 Sa sút trí tuệ giai đoạn 5: Suy giảm nhận thức nghiêm trọng ở mức độ vừa phải

Giai đoạn này đánh dấu sự khởi đầu của giai đoạn mà nhiều chuyên gia gọi là “giai đoạn giữa” trong bảy giai đoạn của bệnh sa sút trí tuệ. Tại thời điểm này, một người có thể không còn khả năng thực hiện các hoạt động bình thường trong cuộc sống hàng ngày mà đã phải cần tới sự hỗ trợ của người thân.

Theo đó các triệu chứng sa sút trí tuệ giai đoạn 5 gồm có:

• Mất trí nhớ rõ rệt, bao gồm thông tin cá nhân và các sự kiện hiện tại
• Hay đi lang thang
• Nhầm lẫn và quên lãng
• Mất phương hướng và hội chứng mặt trời lặn
• Giảm thêm khả năng trí tuệ và giải quyết vấn đề

2.6 Sa sút trí tuệ giai đoạn 6: Suy giảm nhận thức nghiêm trọng

Chứng sa sút trí tuệ giai đoạn 6 đánh dấu nhu cầu cần được người chăm sóc giúp đỡ để thực hiện các hoạt động cơ bản hàng ngày, chẳng hạn như ăn uống, đi vệ sinh và các hoạt động tự chăm sóc khác. Người cao tuổi trải qua giai đoạn sa sút trí tuệ ở mức độ vừa phải này có thể gặp khó khăn trong việc điều chỉnh giấc ngủ, tương tác với người khác hoặc cư xử phù hợp ở môi trường công cộng.

Triệu chứng sa sút trí tuệ giai đoạn 6:

• Khó ngủ
• Tiểu không tự chủ
• Thay đổi tính cách bao gồm hoang tưởng hoặc ảo tưởng
• Mất trí nhớ rõ rệt
• Không có khả năng nhận ra người thân và người chăm sóc

2.7 Sa sút trí tuệ giai đoạn 7: Suy giảm nhận thức rất nghiêm trọng

Ở giai đoạn 7, được coi là chứng mất trí nhớ giai đoạn cuối, mọi người không còn có thể tự chăm sóc bản thân. Nói chung, đối với những bệnh nhân mắc chứng sa sút trí tuệ nặng, tất cả khả năng nói đều bị mất và khả năng vận động trở nên suy giảm nghiêm trọng. Các triệu chứng của bệnh sa sút trí tuệ khởi phát muộn làm gián đoạn các chức năng của cơ thể như khả năng nhai, nuốt và thở.

Triệu chứng sa sút trí tuệ giai đoạn 7:

• Không có khả năng nói
• Thiếu sự phối hợp thể chất và không có khả năng di chuyển mà không có sự trợ giúp
• Chức năng cơ thể bị suy giảm

Mặc dù không có cách nào đảm bảo ngăn ngừa chứng sa sút trí tuệ, nhưng việc áp dụng một số thói quen sinh hoạt nhất định có thể làm giảm nguy cơ hoặc trì hoãn sự khởi phát của bệnh. Chúng bao gồm tham gia tập thể dục thường xuyên, duy trì chế độ ăn uống lành mạnh nhiều trái cây, rau, ngũ cốc nguyên hạt và axit béo omega-3. Kiểm soát các bệnh mãn tính như tiểu đường, cao huyết áp, tránh hút thuốc và uống quá nhiều rượu đồng thời duy trì hoạt động tinh thần và xã hội.

Trên đây là tổng hợp về các giai đoạn của sa sút trí tuệ, bạn có thể tham khảo và đánh giá từng dấu hiệu của bệnh để từ đó có cách chăm sóc sức khỏe phù hợp.

Nguồn: aplaceformom.com - webmd.com