Vì sao cần điều trị tăng huyết áp?

1. Tăng huyết áp là gì? 

Tăng huyết áp là tình trạng mà áp lực của máu đối với thành mạch tăng lên, gây áp lực cộng hưởng lớn hơn đối với thành mạch. Điều này thường xuyên xảy ra khi lực bơm máu từ tim ra các mạch máu cơ bản trở nên cao hơn bình thường. Tăng huyết áp có thể là một vấn đề sức khỏe lâu dài và có thể gây ra nhiều vấn đề khác nhau như bệnh tim mạch, đột quỵ, hoặc suy thận nếu không được kiểm soát.

Người bệnh được chẩn đoán tăng huyết áp là khi  lúc nghỉ huyết áp tâm thu ≥ 140mmHg và/hoặc huyết áp tâm trương ≥ 90mmHg.

2. Nguyên nhân tăng huyết áp

Phần lớn người lớn tuổi mắc tăng huyết áp không rõ nguyên nhân, gọi là tăng huyết áp nguyên phát do quá trình lão hóa. Chỉ khoảng 10% trường hợp tăng huyết áp có nguyên nhân cụ thể, được gọi là tăng huyết áp thứ phát.

Các nguyên nhân tăng huyết áp thứ phát, đặc biệt là khi nghiên cứu về trường hợp như tăng huyết áp ở tuổi trẻ (dưới 30 tuổi), tăng huyết áp kháng trị, tăng huyết áp tiến triển hoặc có tính chất ác tính, bao gồm:

• Bệnh thận cấp hoặc mạn tính như viêm cầu thận cấp/mạn, viêm thận kẽ, sỏi thận, thận đa nang, thận ứ nước và suy thận.
• U tủy thượng thận (Pheochromocytoma).
• Hẹp động mạch thận.
• Cường Aldosteron tiên phát (Hội chứng Conn).
• Hội chứng Cushing’s.
• Các bệnh lý tuyến giáp/ tuyến cận giáp, bệnh tuyến yên.
• Do thuốc, liên quan đến sử dụng một số loại thuốc như kháng viêm non-steroid, thuốc tránh thai, corticoid, cam thảo, và hoạt chất giống giao cảm trong thuốc cảm/ thuốc nhỏ mũi.
• Hẹp eo động mạch chủ.
• Bệnh Takayasu.
• Tiền sản giật.
• Hội chứng ngưng thở khi ngủ.

3. Vì sao cần điều trị tăng huyết áp?

Tăng huyết áp là bệnh lý phổ biến, tiến triển âm thầm và gây ra nhiều nguy cơ cho sức khỏe. Người bệnh tăng huyết áp cần chủ động thăm khám sức khỏe và điều trị bệnh sớm để ngăn ngừa các biến chứng nguy hiểm tới tính mạng. Cụ thể:

Biến chứng tại tim và mạch máu

• Phì đại thất trái: Đây là tình trạng thường gặp nhất khi có tăng huyết áp (THA). Cơ tim phải làm việc nặng hơn để đối phó với áp lực máu cao, dẫn đến sự phì đại của thất trái. Điều này làm tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim 3 lần, suy tim 4 lần và đột quỵ 6 lần so với trường hợp THA không có phì đại thất trái.
• Suy tim: THA là nguyên nhân thứ 2 gây suy tim, sau bệnh mạch vành. Ban đầu, cơ tim phì đại và trở nên "cứng," gây khó khăn trong việc đưa máu trở lại tim, được gọi là suy tim tâm trương. Sau đó, cơ tim giãn ra và giảm khả năng co bóp, gọi là suy tim tâm thu.
• Bệnh mạch vành: Phì đại thất trái làm tăng nhu cầu oxy của tim, cấu trúc cơ tim thay đổi, dễ dẫn đến nhồi máu cơ tim.
• Xơ vữa động mạch (30% bệnh nhân THA gặp phải biến chứng xơ vữa động mạch).
• Bệnh động mạch chi dưới: Bao gồm hẹp động mạch, tắc nghẽn động mạch, và bóc tách động mạch.
• Phình bóc tách động mạch chủ ngực.

Biến chứng thần kinh

Gia tăng nguy cơ đột quỵ: 85% nguyên nhân do nhồi máu não, 10% là do xuất huyết não. Có thể có cơn thoáng thiếu máu não (TIA) hoặc bệnh não do THA trong tình trạng tăng huyết áp cấp cứu.

Biến chứng thận

THA là một nguyên nhân phổ biến gây suy thận mạn giai đoạn cuối. THA làm tổn thương mao mạch cầu thận, giảm khả năng lọc cầu thận. Suy thận làm cơ thể giữ nước, làm tăng huyết áp. Điều này tạo ra một vòng lặp tự trọng khiến tình trạng THA và suy thận trở nên nghiêm trọng hơn.

Biến chứng tại mắt

THA lâu ngày tổn thương mạch máu võng mạc, gây bệnh võng mạc do THA. Dần dần, thị lực giảm, có thể dẫn đến mù lòa. Việc kiểm tra đáy mắt theo tiêu chuẩn Keith-Wagener-Barker có thể phát hiện các biến đổi như:

• Độ 1: Động mạch co nhỏ, ngoằn ngoèo.
• Độ 2: Bắt chéo động mạch - tĩnh mạch.
• Độ 3: Độ 2 + phù nề, xuất tiết, xuất huyết võng mạc.
• Độ 4: Độ 3 + phù gai thị.

Các biến chứng của tăng huyết áp có thể tránh hoặc chậm diễn tiến nếu huyết áp được kiểm soát tốt. Do đó, chẩn đoán và điều trị tăng huyết áp càng sớm càng tốt.

4. Phòng ngừa tăng huyết áp như nào?

Để ngăn chặn tăng huyết áp, có một số biện pháp phòng ngừa sau:

• Dưỡng sinh và lối sống lành mạnh: Dưỡng sinh cân đối, ăn ít muối, hạn chế ăn đường và chất béo, tăng cường ăn rau củ, quả và ngũ cốc nguyên hạt. Lối sống lành mạnh bao gồm việc duy trì cân nặng lý tưởng, tập thể dục đều đặn, và tránh hút thuốc lá.
• Giảm căng thẳng: Học cách quản lý căng thẳng và áp lực trong cuộc sống hàng ngày. Thiền, yoga, hoặc hoạt động giảm căng thẳng khác có thể hỗ trợ.

• Giảm tiêu thụ cồn: Hạn chế hoặc tránh tiêu thụ cồn. Nếu uống, làm vậy một cách nhẹ nhàng và kiểm soát.
• Đảm bảo ngủ đủ giấc: Ngủ đủ giấc là quan trọng để duy trì sức khỏe tim mạch và kiểm soát huyết áp.
• Kiểm tra huyết áp định kỳ: Theo dõi mức huyết áp định kỳ và thảo luận với bác sĩ về các biện pháp kiểm soát nếu cần thiết.
• Giảm tiêu thụ caffeine: Giảm tiêu thụ caffeine, đặc biệt là vào buổi tối, để hỗ trợ giấc ngủ.

Tóm lại, bất kỳ ai cũng có nguy cơ bị tăng huyết áp, việc phòng ngừa là cần thiết. Trong trường hợp đã mắc phải căn bệnh này rồi thì cần có biện pháp điều trị tích cực, ngăn ngừa biến chứng nguy hiểm tới tính mạng.