Những công dụng chính của tế bào gốc là gì?

1. Tế bào gốc là gì?

Tế bào gốc là những tế bào không biệt hoá, nghĩa là chúng có khả năng phát triển thành các tế bào phục vụ nhiều chức năng ở các bộ phận khác nhau trong cơ thể. Hầu hết các tế bào trong cơ thể là những tế bào đã biệt hoá và chỉ có thể phục vụ một mục đích cụ thể, tại một cơ quan cụ thể. Ví dụ như các tế bào hồng cầu được thiết kế đặc biệt để vận chuyển oxy qua máu. Tế bào gốc còn có khả năng phân chia và tạo ra vô số bản sao của chính mình trong khi các tế bào khác trong cơ thể chỉ có thể sao chép một lần nhất định trước khi bắt đầu phân huỷ. Khi tế bào gốc phân chia, nó có thể vẫn giữ tính chất tế bào gốc hoặc biến thành tế bào biệt hoá (như tế bào cơ bắp hoặc hồng cầu).

2. Tế bào gốc có công dụng gì?

Bản thân tế bào gốc không phục vụ bất kỳ mục đích duy nhất nào nhưng chúng rất quan trọng với cơ thể người vì nhiều lý do khác nhau. Đầu tiên, với sự biệt hoá phù hợp, nhiều tế bào gốc có thể đảm nhận vai trò của bất kỳ tế bào nào và chúng có thể tái tạo các mô bị tổn thương trong điều kiện thích hợp. Ứng dụng này của tế bào gốc có thể cứu sống hoặc sửa chữa vết thương và tổn thương mô ở người sau khi bị bệnh hoặc bị thương như:

• Tái tạo mô: Đây là ứng dụng quan trọng nhất của tế bào gốc. Ví dụ như các bác sĩ đã sử dụng tế bào gốc ngay bên dưới bề mặt da để tạo ra mô da mới. Sau đó họ có thể chữa lành vết bỏng nặng hoặc vết thương khác bằng cách ghép mô này lên vùng da bị tổn thương và da mới sẽ mọc lại.
• Điều trị bệnh tim mạch: Một nhóm các nhà nghiên cứu đã tạo ra mạch máu ở chuột thí nghiệm bằng cách sử dụng tế bào gốc của con người. Trong 2 tuần từ khi cấy ghép tế bào gốc, mạng lưới mạch máu được tưới máu hình thành rất tốt, vì vậy họ kỳ vọng kỹ thuật này có thể giúp điều trị cho những người mắc bệnh tim mạch và mạch máu.
• Điều trị bệnh não: Các bác sĩ và nhà khoa học vẫn đang nghiên cứu để tương lai có thể sử dụng các tế bào và mô thay thế để điều trị bệnh về não như Parkinson hoặc Alzheimer. Ví dụ ở bệnh Parkinson, tổn thương tế bào não dẫn tới cử động cơ không kiểm soát được, từ đó các nhà khoa học sẽ sử dụng công dụng của tế bào gốc để bổ sung các mô não bị tổn thương. Điều này có thể mang lại các tế bào não chuyên biệt ngăn chặn các chuyển động cơ không kiểm soát được.
• Điều trị các tình trạng thiếu hụt tế bào: Ví dụ những người mắc bệnh đái tháo đường type I có thể nhận được tế bào tuyến tụy để thay thế các tế bào sản xuất insulin mà hệ thống miễn dịch của họ đã bị mất hoặc bị phá huỷ. Phương pháp này sẽ mang lại nhiều cơ hội sống cho bệnh nhân đái tháo đường type 1 hơn, vì hiện nay cách điều trị duy nhất là ghép tuỵ nhưng rất ít tuyến tuỵ có khả năng ghép được.
• Điều trị bệnh mạch máu: Y học hiện nay cũng đang dần sử dụng thường xuyên tế bào gốc tạo máu ở người trưởng thành để điều trị các bệnh lý như bệnh bạch cầu, thiếu máu hồng cầu hình liềm và các vấn đề suy giảm miễn dịch khác. Tế bào gốc tạo máu xuất hiện trong máu, tuỷ xương và có thể tạo ra tất cả các loại tế bào máu như hồng cầu, bạch cầu.

Những công dụng về tái tạo mô của tế bào gốc đóng vai trò rất quan trọng 

Ngoài ra, tế bào gốc còn có những ứng dụng tiềm năng khác phục vụ cho công tác nghiên cứu như:

• Nguyên nhân gây ra khiếm khuyết di truyền trong tế bào
• Nghiên cứu cách bệnh tật xảy ra hoặc tại sao một số tế bào phát triển thành tế bào ung thư
• Thử nghiệm các loại thuốc mới về độ an toàn và hiệu quả

3. Những tranh cãi về nghiên cứu tế bào gốc

Trong những năm gần đây đã có nhiều tranh cãi xung quanh cách thu được tế bào gốc từ phôi người. Trong quá trình thu hoạch tế bào gốc phôi, phôi sẽ bị phá huỷ đặt ra mối lo ngại về mặt đạo đức đối với những người tin rằng phá huỷ phôi đã thụ tinh là thiếu nhân đạo. Họ lập luận rằng, phôi thai phải có các quyền giống như mọi con người khác và những quyền này cũng cần được bảo vệ.

Mặt khác những người ủng hộ nghiên cứu tế bào gốc tin rằng phôi thai chưa phải con người. Hơn nữa các nhà nghiên cứu đã nhận được sự đồng ý từ các cặp vợ chồng hiến tặng trứng, tinh trùng trước khi tạo ra phôi để nghiên cứu. Những người ủng hộ cũng cho rằng những trứng đã được thụ tinh trong ống nghiệm dù sao cũng sẽ bị loại bỏ vì vậy chúng có thể được sử dụng tốt hơn cho nghiên cứu khoa học. 

Tóm lại, tế bào gốc có nhiều công dụng quan trọng trong lĩnh vực y tế và có thể là chìa khoá cho các bước tiến trong tương lai về chăm sóc sức khỏe con người. Tuy nhiên việc sử dụng tế bào gốc còn nhận về nhiều tranh cãi trong vấn đề đạo đức khi sử dụng phôi hoàn chỉnh để thu thập tế bào gốc theo ý muốn.