Các xét nghiệm máu kiểm tra chức năng gan

1. Các xét nghiệm máu kiểm tra chức năng gan gồm những gì?

Xét nghiệm máu kiểm tra chức năng của gan có thể được sử dụng để:

• Sàng lọc nhiễm trùng gan, chẳng hạn như viêm gan
• Theo dõi sự tiến triển của bệnh, chẳng hạn như viêm gan do vi-rút hoặc do rượu và xác định hiệu quả của phương pháp điều trị
• Đo lường mức độ nghiêm trọng của bệnh, chẳng hạn như bệnh xơ gan
• Theo dõi tác dụng phụ có thể xảy ra của một số thuốc điều trị
• Xét nghiệm chức năng gan kiểm tra mức độ của một số enzym và protein trong máu của bạn. Mức cao hơn hoặc thấp hơn bình thường có thể chỉ ra các vấn đề về gan. 

Khi nào các xét nghiệm được thực hiện để kiểm tra chức năng gan? Bác sĩ điều trị muốn kiểm tra các giá trị này để sàng lọc về bệnh viêm gan hoặc các bệnh về gan khác. Nếu bạn đang mắc bệnh về gan, bác sĩ có thể kiểm tra xem bệnh tiến triển như thế nào hoặc liệu phương pháp điều trị có hiệu quả hay không. Ngoài ra, cũng có thể làm xét nghiệm máu kiểm tra chức năng để theo dõi tác dụng phụ của một số loại thuốc được biết là ảnh hưởng đến gan của bạn.

Vậy kiểm tra chức năng gan gồm những gì? Sau đây là một số xét nghiệm máu kiểm tra chức năng gan phổ biến bao gồm:

• Xét nghiệm bilirubin huyết thanh. Xét nghiệm này đo nồng độ bilirubin trong máu. Bilirubin được tạo ra bởi gan và được bài tiết qua mật. Nồng độ bilirubin tăng cao có thể cho thấy sự tắc nghẽn dòng chảy của mật hoặc vấn đề trong quá trình xử lý mật ở gan.
• Xét nghiệm albumin huyết thanh. Xét nghiệm này được sử dụng để đo mức albumin (một loại protein trong máu) và có thể hữu ích trong chẩn đoán bệnh gan. Nồng độ albumin thấp có thể cho thấy gan không hoạt động bình thường.
• Tỷ lệ chuẩn hóa quốc tế (INR), chính thức được gọi là xét nghiệm thời gian prothrombin (PT). Xét nghiệm này đo thời gian cần thiết để máu đông lại. Quá trình đông máu cần vitamin K và một loại protein do gan tạo ra. Đông máu kéo dài có thể chỉ ra bệnh gan hoặc thiếu hụt các yếu tố đông máu cụ thể khác.
• Xét nghiệm phosphatase kiềm huyết thanh. Xét nghiệm này được sử dụng để đo mức độ phosphatase kiềm (một loại enzyme) trong máu. Phosphatase kiềm được tìm thấy trong nhiều mô, với nồng độ cao nhất ở gan, đường mật và xương. Xét nghiệm này có thể được thực hiện để đánh giá chức năng gan và tìm các tổn thương gan có thể gây tắc mật, chẳng hạn như khối u hoặc áp xe.
• Xét nghiệm Alanine transaminase (ALT). Xét nghiệm này đo mức alanine aminotransferase. Đây là một loại enzyme được tìm thấy chủ yếu ở gan và được giải phóng vào máu sau khi tế bào gan bị tổn thương cấp tính. Xét nghiệm này có thể được thực hiện để đánh giá chức năng gan hoặc để đánh giá việc điều trị bệnh gan cấp tính, chẳng hạn như viêm gan.
• Xét nghiệm aspartate transaminase (AST). Thử nghiệm này đo mức độ của aspartate transaminase. Đây là một loại enzyme được tìm thấy trong gan, thận, tuyến tụy, tim, cơ xương và hồng cầu được giải phóng vào máu sau các vấn đề về gan hoặc tim. Enzyme này được giải phóng vào máu sau khi tế bào gan bị tổn thương cấp tính.
• Thử nghiệm transpeptidase gamma-glutamyl. Xét nghiệm này đo mức gamma-glutamyl transpeptidase. Đây là một loại enzyme được tạo ra trong gan, tuyến tụy và đường mật. Xét nghiệm này thường được thực hiện để đánh giá chức năng gan, cung cấp thông tin về các bệnh về gan và phát hiện việc uống rượu.
• Xét nghiệm Lactic dehydrogenase. Có thể tìm thấy tổn thương mô và hỗ trợ chẩn đoán bệnh gan. Lactic dehydrogenase là một loại protein (còn được gọi là isoenzyme) tham gia vào quá trình trao đổi chất của cơ thể. Tuy nhiên, đây là một xét nghiệm gan rất không đặc hiệu, hiếm khi được sử dụng để đánh giá bệnh gan.
• Thử nghiệm 5'-nucleotidase. Xét nghiệm này đo mức độ 5'- nucleotidase (một loại enzyme đặc hiệu cho gan). Nồng độ 5'- nucleotidase tăng cao ở những người mắc bệnh gan, đặc biệt là những bệnh liên quan đến ứ mật. Đây là sự gián đoạn trong quá trình hình thành hoặc tắc nghẽn dòng chảy của mật.

Ngoài những xét nghiệm máu kiểm tra chức năng gan trên còn có các xét nghiệm chẩn đoán bổ sung sau:

• Thử nghiệm alpha-fetoprotein. Alpha-fetoprotein (một loại protein cụ thể trong máu) được tạo ra bởi các mô của thai nhi và các khối u. Xét nghiệm này có thể được thực hiện để dự đoán nguy cơ ung thư gan nguyên phát (ung thư biểu mô tế bào gan). Xét nghiệm này cũng được thực hiện để theo dõi hiệu quả của liệu pháp trong một số bệnh ung thư, chẳng hạn như u gan (một loại ung thư gan).
• Xét nghiệm kháng thể ty thể. Sự hiện diện của các kháng thể này có thể chỉ ra xơ gan mật nguyên phát, viêm gan mãn tính hoạt động và một số rối loạn tự miễn dịch khác.
• Xét nghiệm antitrypsin alpha-1 huyết thanh (A1AT). Dùng đo nồng độ alpha-1 antitrypsin trong máu. Xét nghiệm này được thực hiện để giúp xác định một dạng khí thũng hiếm gặp ở người lớn và một dạng bệnh gan hiếm gặp (xơ gan) ở trẻ em và người lớn.

2. Cách đọc kết quả xét nghiệm máu kiểm tra chức năng gan như thế nào?

Các xét nghiệm chức máu năng gan được thực hiện như thế nào? Các kỹ thuật viên xét nghiệm sẽ lấy một lượng máu nhỏ từ tĩnh mạch trên cánh tay của bạn để xét nghiệm trong phòng thí nghiệm. Họ sẽ tìm kiếm các chất khác nhau ở mức cao hoặc thấp bất thường. Thông thường, sẽ muốn so sánh mức độ của các enzym hoặc protein khác nhau với nhau. Nếu kết quả thấp hoặc cao hơn so với thông số thông thường sẽ giúp bác sĩ đưa ra kết luận trong điều trị bệnh. Giới hạn bình thường khác nhau giữa các giới tính và kích thước cơ thể khác nhau, cũng như giữa các phòng thí nghiệm khác nhau. Trung bình, giới hạn của kết quả xét nghiệm máu kiểm tra chức năng của gan bình thường là:

• Alanine transaminase: 4-36 IU/L
• Aspartate transaminase:5-30 IU/L
• Phosphatase kiềm:30 đến 120 IU/L
• Gamma-glutamyltransferase:6-50 IU/L
• Bilirubin:2 đến 17 µmol/L
• Bilirubin trực tiếp:0-6 µmol/L
• Thời gian prothrombin: 10,9 đến 12,5 giây
• Albumin: 35-50 g/L
• Đạm tổng số: 60-80 g/L
• Lactate dehydrogenase:50-150 IU/L

Những kết quả ngoài khoảng giới hạn bình thường đều là những kết quả bất thường, bác sĩ điều trị sẽ đưa ra những chỉ định phù hợp với từng cá nhân. Sau đây là những gợi ý về xét nghiệm máu chức năng gan nào có thể chỉ ra kết quả cao hơn hoặc thấp hơn bình thường:  

3. Cần lưu ý gì trước khi làm xét nghiệm máu kiểm tra chức năng gan?

Cần làm gì khi có kết quả xét nghiệm gan bất thường? Kết quả của các xét nghiệm trên có thể không cho bác sĩ điều trị biết chính xác mức độ tổn thương gan hay tình trạng bệnh, từ đó có thể giúp bác sĩ xác định các bước tiếp theo cần phải làm gì. Bác sĩ sẽ thông báo kết quả và lên cuộc hẹn tái khám vào đợt khám kế tiếp. Về cơ bản nếu kết quả cho thấy chức năng gan của bạn có vấn đề, bác sĩ sẽ xem xét các loại thuốc và tiền sử bệnh của bạn để giúp xác định nguyên nhân. Nếu bạn uống rượu thường xuyên, cần phải ngừng uống rượu. Bên cạnh đó nếu bất kỳ xét nghiệm chức năng gan nào của bạn không bình thường, bác sĩ điều trị có thể cần thêm các xét nghiệm khác để loại trừ hoặc xác nhận một số chẩn đoán cụ thể. Những xét nghiệm này có thể bao gồm xét nghiệm máu nhiều hơn và sinh thiết gan. Sinh thiết là một thủ thuật lấy một mẫu mô nhỏ để xét nghiệm. Hy vọng bài viết cung cấp những thông tin hữu ích về các xét nghiệm máu kiểm tra chức năng của gan giúp người bệnh có cái nhìn tổng quát về các xét nghiệm cần làm và nhận biết được các kết quả bình thường hay bất thường. Từ đó có thể dễ dàng phối hợp với bác sĩ và hiệu quả điều trị sẽ tốt hơn.