Vai trò của âm nhạc đối với não bộ: Kích thích trẻ hóa, tăng khả năng ghi nhớ?

1. Vai trò của âm nhạc đối với sự phát triển và khỏe mạnh của não bộ

Vai trò của âm nhạc đối với não bộ là gì và âm nhạc có kích thích não bộ hay không là câu hỏi của rất nhiều người. Để trả lời câu hỏi này các nhà khoa học đã thực hiện một cuộc khảo sát về vai trò của âm nhạc đối với não bộ. Cuộc khảo sát đã đưa ra kết quả như sau:

• Những người nghe nhạc có điểm số cao hơn về sức khỏe tinh thần và giảm nhẹ mức độ lo lắng và trầm cảm so với mọi người nói chung.
• Trong số những người tham gia khảo sát hiện đang đi xem biểu diễn âm nhạc, 69% đánh giá sức khỏe não bộ của họ là “xuất sắc” hoặc “rất tốt”, so với 58% đối với những người đã từng đi xem trước đây và 52% đối với những người chưa bao giờ tham dự.
• Trong số những người thường xuyên tiếp xúc với âm nhạc khi còn nhỏ, 68% đánh giá khả năng học hỏi những điều mới của họ là “xuất sắc” hoặc “rất tốt”, so với 50% những người không tiếp xúc với âm nhạc.
• Việc tham gia tích cực vào âm nhạc, bao gồm cả những người trên 50 tuổi, có liên quan đến tỷ lệ hạnh phúc cao hơn và chức năng nhận thức tốt hơn.
• Những người trưởng thành không được tiếp xúc với âm nhạc sớm nhưng hiện đang tham gia vào một số hoạt động thưởng thức âm nhạc có điểm số sức khỏe tinh thần trên mức trung bình.

Nghiên cứu đã chứng minh rằng âm nhạc thực sự có ảnh hưởng đến khả năng nhận thức, sáng tạo và ghi nhớ của não bộ. Một số lợi ích của âm nhạc đối với não bộ, bao gồm:

• Âm nhạc đã được chứng minh là có tác dụng kích hoạt một số mạng lưới rộng nhất và đa dạng nhất của não. Âm nhạc sẽ kích thích vỏ não thính giác ở thùy thái dương gần tai bạn, nhưng đó mới chỉ là bước khởi đầu. Các phần não liên quan đến cảm xúc không chỉ được kích hoạt khi nghe nhạc giàu cảm xúc mà những phần não này còn được đồng bộ hóa. Âm nhạc cũng kích hoạt nhiều vùng trí nhớ khác nhau và cả hệ thống vận động của chúng ta.
• Âm nhạc có thể kích hoạt hầu hết các vùng và mạng lưới não bộ, nên có thể giúp duy trì vô số đường dẫn và mạng lưới não bộ mạnh mẽ, bao gồm cả những mạng lưới liên quan đến sức khỏe, học tập, chức năng nhận thức, chất lượng cuộc sống và niềm hạnh phúc. 
• Âm nhạc có thể nâng cao tâm trạng của bạn, vì vậy hãy bật một giai điệu vui vẻ nếu bạn cảm thấy buồn. Bên cạnh đó, âm nhạc cũng có thể cung cấp cho bạn năng lượng. Và nếu bạn kết hợp âm nhạc với hoạt động thể dục nhịp điệu và giao tiếp xã hội, bạn có thể nhận được lợi ích sức khỏe tối đa từ những hoạt động này. 

2. Các loại nhạc tốt cho não bộ

Một số loại nhạc chữa lành não bộ, kích thích trẻ hóa và tăng khả năng ghi nhớ, bao gồm:

2.1 Những giai điệu thiên nhiên

Một nghiên cứu được tiến hành năm 2015 đã chỉ ra rằng khi bật những giai điệu thiên nhiên ở môi trường công sở có thể giúp nhân viên tại đây cải thiện tâm trạng và nâng cao hiệu suất làm việc.

Những nhân viên tham gia nghiên cứu đã lắng nghe những giai điệu thiên nhiên như tiếng mưa và tiếng nước chảy trong thời gian làm việc. Họ cho biết rằng họ cảm thấy âm nhạc thư giãn não bộ của họ rất hiệu quả.

Vì vậy, để tăng cường khả năng tập trung và ghi nhớ cho não thì bạn có thể lắng nghe những giai điệu thiên nhiên trong khi học tập, làm việc hoặc khi nghỉ ngơi để não bộ được thư giãn và chữa lành.

2.2 Nhạc cổ điển - Nhạc chữa lành não bộ 

Nhạc Mozart được chứng minh có khả năng kích thích trí não là điều ai cũng công nhận. Ngoài ra, những bản nhạc cổ điển được biên soạn bởi những nhạc sĩ nổi tiếng như Bach và Beethoven cũng rất hữu ích cho việc tập trung học tập và làm việc.

Gần đây, một nghiên cứu thuộc trường Đại học Helsinki tại Phần Lan đã chứng minh rằng nghe nhạc có thể làm biến đổi chức năng gen và góp phần cải thiện chức năng của não bộ.

2.3 Những bản nhạc yêu thích của bạn

Những bản nhạc bạn yêu thích cũng là một thành phần quan trọng trong danh sách các loại nhạc kích thích não. 

Một nghiên cứu cho những người tham gia chọn âm nhạc mà họ muốn nghe trong khi học tập và làm việc. Kết quả là những người tham gia thực hiện nhiệm vụ nhanh hơn khi nghe nhạc, đặc biệt những người có ít kỹ năng làm việc thì âm nhạc kích thích trí não và giúp ích cho họ rất nhiều. 

Nguyên nhân là do âm nhạc đã tác động đến vùng điều khiển cảm xúc trong não. Vì vậy, khi nghe nhạc bạn sẽ được cải thiện cảm xúc và thức tỉnh, nhờ đó đem đến những ảnh hưởng tích cực đến hiệu suất làm việc. Tuy nhiên, bạn nên tránh những bản nhạc gợi lại cảm xúc buồn vì có thể khiến bạn cảm thấy buồn bã và khó tập trung làm việc.

2.4 Những bản nhạc không lời

Những bản nhạc là không lời được chứng minh là nhạc chữa lành não bộ và nhạc thư giãn não bộ thông qua một nghiên cứu năm 2012. 

Các nhà nghiên cứu đã mở những bản nhạc piano có lời và không lời để người tham gia nghiên cứu nghe trong khi làm việc và theo dõi ảnh hưởng của âm nhạc đến khả năng tập trung và hiệu suất làm việc của người tham gia. Kết quả là nhạc có lời có ảnh hưởng không tốt tới khả năng ghi nhớ và tập trung, trong khi nhạc không lời có khả năng kích thích não bộ và tăng hiệu quả làm việc.

Vì vậy, nhạc không lời chính là âm nhạc kích thích não bộ rất cần thiết cho những học sinh, sinh viên đang trong mùa thi muốn tập trung cao độ.

2.5 Nhạc sóng não

Nhạc sóng não từ lâu đã được chứng minh là đem lại hiệu quả trong việc điều chỉnh trạng thái tình thần và cảm xúc. Nhờ đó, nhạc sóng não được sử dụng để chữa bệnh mất ngủ ở những người hay bị lo âu, căng thẳng và áp lực. Các bác sĩ còn dùng nhạc sóng não để giúp bệnh nhân thả lỏng tâm trí trong quá trình điều trị trầm cảm.

Mỗi trạng thái của não sẽ tương ứng với một tần số nhạc sóng não nhất định. Tùy vào nhu cầu của bản thân mà bạn có thể chọn loại nhạc sóng não phù hợp với mình như sau:

• Sóng nhạc Alpha - nghe khi cần giảm căng thẳng: Khi bạn căng thẳng, não bộ sẽ xảy ra hiện tượng thiếu sóng alpha. Lúc này, bạn cần nghe nhạc có sóng Alpha nhằm đưa tâm trí về trạng thái bình tĩnh, từ đó giúp cơ thể thư giãn và nghỉ ngơi. Sóng Alpha không chỉ giúp bạn giảm bớt bồn chồn, lo lắng và rối loạn ám ảnh mà còn giúp bạn tập trung và nâng cao khả năng sáng tạo của não bộ.
• Sóng nhạc Beta - nghe khi bạn cần tập trung: Khi bạn cảm thấy não bộ không đủ tỉnh táo để tập trung giải quyết vấn đề thì bạn có thể nghe nhạc sóng Beta. Sóng Beta là dạng sóng  được xem như chất kích thích khi não bộ thiếu tập trung để ghi nhớ, học hỏi và giải quyết vấn đề.
• Sóng nhạc Theta - nghe để giữ não bộ tỉnh táo: Khi bạn bị nhiễu loạn vì phải đối diện với nhiều vấn đề cũng một lúc và bạn cần tỉnh táo để sắp xếp lại suy nghĩ thì hãy nghe nhạc sóng Theta. Nhạc sóng theta có khả năng đưa não về trạng thái thiền sâu và ổn định từ trong tiềm thức, nhờ khả năng gạt bỏ những nhiễu loạn từ giác quan, cân bằng cảm xúc nội tại và giải phóng nỗi sợ. Không chỉ vậy, sóng Theta còn giúp chúng ta nâng cao khả năng học hỏi và sức sáng tạo.
• Sóng nhạc Delta - nghe để có giấc ngủ ngon: Sóng nhạc Delta có vai trò giúp bạn có những giấc ngủ sâu, nhờ đó não bộ sẽ tiết ra những hormone giúp cân bằng hoạt động sinh học của cơ thể như hơi thở, điều hòa nhịp tim, tiêu hóa và nhiều hoạt động khác. Ngoài ra, sóng Delta còn được chứng minh là có khả năng làm giảm nồng độ hormone cortisol trong cơ thể, đây được cho là nguyên nhân dẫn đến lão hóa sớm.
• Sóng nhạc Gamma - âm nhạc kích thích não bộ: Sóng não Gamma có tần số cao, liên quan đến năng lực xử lý cấp cao của não bộ như khả năng học tập, ghi nhớ và liên kết thông tin. Sóng não Gamma có khả năng kích hoạt não bộ toàn diện và kết nối các giác quan để não bộ đạt đến mức độ tri thức cao. Do đó, nghe nhạc sóng Gamma sẽ giúp não bộ học tập những đề tài mới nhanh chóng, hiệu quả và khai mở năng lực của bộ não ở mức cao.

3. Hướng dẫn cách nghe nhạc hiệu quả tốt cho não

Một số cách nghe nhạc hiệu quả tốt cho não bộ, bao gồm:

• Nghe những loại nhạc bạn yêu thích trước khi học tập hoặc làm việc khoảng 3 đến 5 phút để kích thích não bộ học tập.
• Lựa chọn những bản nhạc có tiết tấu nhẹ nhàng và hạn chế nghe những bản nhạc so lời và tiết tấu nhanh, mạnh và thay đổi liên tục.
• Lập danh sách gồm những bản nhạc bạn yêu thích.
• Dừng nghe nhạc khi có những triệu chứng như buồn nôn, đau đầu và chóng mặt.
• Nên nghe nhạc với âm lượng vừa phải, tránh nghe nhạc với âm lượng lớn trong thời gian dài có thể ảnh hưởng tiêu cực đến thính giác của bạn.

Có thể thấy âm nhạc chữa lành não bộ khá hiệu quả mà mang đến nhiều lợi ích tích cực trong việc làm trẻ hóa bộ não. Điều này có vai trò rất lớn trong vấn đề tăng cường khả năng hoạt động của não đồng thời có thể làm chậm quá trình lão hóa não từ đó giúp đầu óc được minh mẫn, sáng suốt hơn.

Nguồn: health.harvard.edu