Siêu âm doppler u tuyến hạch vùng cổ là gì?

1. Siêu âm Doppler là gì? Các loại siêu âm 

Siêu âm Doppler là 1 xét nghiệm hình ảnh sử dụng sóng âm thanh để quan sát mức độ lưu thông của máu qua các mạch máu. Siêu âm thông thường cũng sử dụng sóng âm thanh để tạo ra hình ảnh của các cấu trúc bên trong cơ thể, tuy nhiên không thể hiển thị lưu lượng máu như siêu âm Doppler.

Về phương thức hoạt động, siêu âm Doppler hoạt động dựa trên cơ chế đo sóng âm phản xạ từ các vật thể chuyển động, cụ thể là tế bào hồng cầu. Điều này được gọi là: Hiệu ứng Doppler (Doppler Effect). 

Hiện nay có nhiều loại xét nghiệm Doppler khác nhau. Chúng bao gồm: 

• Doppler màu: Loại Doppler này sử dụng máy tính để thay đổi sóng âm thành các màu khác nhau. Những màu này hiển thị tốc độ và hướng đi của dòng máu trong thời gian thực.
• Power Doppler: 1 loại Doppler màu mới thể hiện lưu lượng máu chi tiết hơn so với Doppler màu tiêu chuẩn. Tuy nhiên nhược điểm là không thể hiển thị hướng của dòng máu.
• Doppler quang phổ: Thay vì hình ảnh màu chẩn đoán hình ảnh này hiển thị thông tin lưu lượng máu trên biểu đồ, nhờ đó cho thấy có bao nhiêu mạch máu bị chặn.
• Doppler kép: Chẩn đoán hình ảnh này sử dụng siêu âm tiêu chuẩn để chụp ảnh mạch máu và các cơ quan và 1 máy tính sẽ biến các hình ảnh thành một đồ thị (giống như trong Doppler quang phổ).
• Doppler sóng liên tục: Trong chẩn đoán hình ảnh này, sóng âm thanh được gửi và nhận liên tục giúp đo máu chính xác hơn với tốc độ nhanh hơn.

2. Vì sao cần siêu âm Doppler u tuyến hạch vùng cổ?

Hệ thống hạch bạch huyết ở vùng đầu, mặt và cổ là một hệ thống đa dạng, được tổ chức thành từng nhóm khác nhau. Hiện nay, có nhiều phương pháp phân nhóm hạch bạch huyết khác nhau, nhưng phân loại theo hệ thống của Robbins đang được áp dụng phổ biến hơn cả. Phương pháp này được thống nhất giữa bác sĩ lâm sàng và bác sĩ chẩn đoán hình ảnh. Theo phân loại này, hạch cổ được phân chia thành các vùng dựa trên các cấu trúc quan sát được trong quá trình khám nghiệm bao gồm xương, cơ, mạch máu và thần kinh của vùng cổ.

Tại vùng cổ có hơn 300 hạch bạch huyết. Tình trạng di căn hạch vùng cổ thường gặp ở các ung thư vùng đầu, mặt, cổ (bao gồm ung thư tuyến giáp) hay ung thư vú, ung thư phổi. Do vậy thực hiện siêu âm mạch máu cổ với đầu dò tần số cao sẽ giúp bệnh nhân phát hiện, phân biệt hạch viêm phản ứng hay hạch di căn. 

Dựa vào siêu âm, ta có thể phân biệt hạch bạch huyết lành tính và hạch bạch huyết ác tính dựa trên một số yếu tố cơ bản, bao gồm: Kích thước, hình dạng, cấu trúc xoang hạch, mức độ hoại tử và vôi hóa. Cụ thể:

• Hạch bạch huyết lành tính thường có kích thước nhỏ hơn hoặc bằng 10mm, có hình dạng elip với tỷ lệ chiều dài/ chiều rộng lớn hơn 2. Cấu trúc xoang hạch rõ ràng và có vỏ hạch đồng đều. Trên siêu âm Doppler, ta có thể thấy các cấu trúc mạch máu đi vào xoang từ vùng rốn của hạch.
• Hạch bạch huyết ác tính có dạng tròn trên hình ảnh siêu âm, tỷ lệ chiều dài/chiều rộng thường nhỏ hơn 2. Chúng thường không có cấu trúc xoang bình thường và có sự xuất hiện của các u nhỏ trong hạch. Ngoài ra, chúng có thể bị hoại tử nang, hoại tử đông và vi vôi hóa.
• Trong trường hợp ung thư tuyến giáp, hạch di căn thường xuất hiện nhiều nhất ở nhóm III và nhóm IV, tiếp theo là nhóm VI, trong khi các nhóm khác thì ít gặp. Hạch di căn trong ung thư tuyến giáp thường gây ra sự đổ vỡ của cấu trúc xoang. Ngoài ra, chúng có thể chứa các thành phần bên trong như hoại tử đông, hoại tử nang và vi vôi hóa.

3. Quy trình siêu âm Doppler u tuyến hạch vùng cổ

Quá trình siêu âm Doppler thường bao gồm các bước sau đây:

• Bạn sẽ được hướng dẫn nằm trên một chiếc bàn và để lộ vùng cổ.
• Bác sĩ sẽ thoa một lớp gel đặc biệt lên da vùng cổ của bạn.
• Sau đó bác sĩ sẽ di chuyển một thiết bị gọi là đầu dò qua khu vực này.
• Thiết bị sẽ truyền sóng âm vào cơ thể bạn. Sự di chuyển của các tế bào máu sẽ tạo ra sự thay đổi về cường độ sóng âm. Trong quá trình này, bạn có thể nghe thấy tiếng lắc lư hoặc âm thanh tương tự nhịp tim. Các sóng âm sẽ được ghi lại và chuyển đổi thành hình ảnh hoặc đồ thị trên màn hình.
• Khi quá trình siêu âm kết thúc, bác sĩ sẽ hỗ trợ bạn lau sạch gel đã bôi.

Thời gian hoàn thành một buổi siêu âm thường là từ 15 đến 30 phút.

Để chuẩn bị cho siêu âm Doppler mạch máu vùng cổ, bạn có thể cần:

• Cởi bỏ áo trên và tháo đồ trang sức khỏi vùng cơ thể được kiểm tra.
• Tránh sử dụng thuốc lá và các sản phẩm khác có nicotin 2 giờ trước khi siêu âm, bởi Nicotine khiến mạch máu thu hẹp, có thể làm ảnh hưởng đến kết quả siêu âm. 
• Về vấn đề an toàn, hiện chưa ghi nhận rủi ro nào liên quan đến siêu âm Doppler. Hình thức siêu âm này cũng được đánh giá là an toàn nếu thực hiện trong thai kỳ.

Hiện nay, với sự tiến bộ không ngừng của công nghệ siêu âm và việc cải thiện đáng kể chất lượng hình ảnh, việc sử dụng siêu âm Doppler để phát hiện, theo dõi và đánh giá các bệnh lý liên quan đến tuyến giáp và hạch bạch huyết, đánh giá hạch cổ trước và sau phẫu thuật tuyến giáp đã trở nên vô cùng hiệu quả và mang lại giá trị ngày càng lớn. Phương pháp này đem lại nhiều lợi ích đáng kể cho các bác sĩ lâm sàng trong việc xác định chiến lược điều trị tối ưu cho bệnh nhân, đồng thời đem lại sự an tâm và tin tưởng cho người bệnh khi biết rằng sức khỏe của họ được đánh giá một cách toàn diện và chính xác.