Siêu âm động mạch cảnh là gì và chỉ định của nó

1. Siêu âm động mạch cảnh là gì?

Siêu âm động mạch cảnh là 1 xét nghiệm an toàn, không đau, sử dụng sóng âm thanh để tạo ra hình ảnh bên trong động mạch cảnh. Bằng cách sử dụng kỹ thuật siêu âm Doppler, bác sĩ có thể thấy máu của bạn di chuyển qua 02 động mạch cảnh, qua đó đánh giá tình trạng đưa máu lên não của bạn tốt như thế nào.

Siêu âm động mạch cảnh không sử dụng bức xạ mà sử dụng sóng âm thanh để tạo ra hình ảnh bên trong động mạch cảnh của bạn. Một máy tính ghi nhận thông tin từ đầu dò (thiết bị mà bác sĩ đặt trên da của bạn) và sử dụng nó để tạo hình ảnh siêu âm trên màn hình. Kỹ thuật viên siêu âm có thể quay video quá trình quét hoặc lưu ảnh chụp nhanh.

Bạn không cần làm bất cứ điều gì để chuẩn bị trước khi siêu âm động mạch cảnh, tuy nhiên tốt nhất bạn có thể mặc một chiếc áo thoải mái không che cổ và không quá chật. Nếu áo sơ mi của bạn quá cao cổ, có lẽ bạn sẽ cần phải thay áo choàng của bệnh viện. Không nên đeo vòng cổ hoặc khuyên tai nếu chúng gây cản trở quá trình siêu âm.

Bác sĩ sẽ bôi một ít gel trong suốt lên 02 bên cổ của bạn, loại gel này giúp sóng âm thanh dễ di chuyển giữa các động mạch của bạn và giúp đầu dò di chuyển trên da dễ dàng hơn. Để có hình ảnh chất lượng trong quá trình kiểm tra, tốt nhất bạn nên nằm yên để bác sĩ dễ thực hiện thao tác. Bác sĩ sẽ ấn đầu dò lên vùng da ở hai bên cổ của bạn. Các sóng âm thanh thoát ra và quay trở lại đầu dò sau khi chạm vào động mạch sẽ cho máy tính biết hình ảnh động mạch trông như thế nào. Bạn sẽ không nghe thấy sóng âm trừ khi đó là siêu âm Doppler. Trong trường hợp đó, bạn có thể nghe thấy những âm thanh khi thay đổi cao độ.

2. Chỉ định siêu âm động mạch cảnh để làm gì?

Siêu âm động mạch cảnh được thực hiện để tìm kiếm các động mạch cảnh bị hẹp, có khả năng làm tăng nguy cơ đột quỵ. Các động mạch cảnh thường bị thu hẹp do tích tụ mảng bám từ chất béo, cholesterol, canxi và các chất khác lưu thông trong máu. Chẩn đoán và điều trị sớm các bệnh lý liên quan đến động mạch cảnh bị hẹp có thể làm giảm nguy cơ đột quỵ.

Bạn có thể cần siêu âm động mạch cảnh khi bác sĩ muốn tìm cục máu đông hoặc mảng bám (mỡ và cholesterol lắng đọng) trên thành động mạch cảnh. Những mảng bám này có thể gây hạn chế và cuối cùng là chặn dòng máu đến não, mặt và cổ của bạn. Hoặc bạn có thể cần siêu âm động mạch cảnh khi:

• Kiểm tra định kỳ do động mạch của bạn bị hẹp trong lần kiểm tra trước.
• Có tiếng thổi (âm thanh bất thường như tiếng vù vù) mà bác sĩ nghe thấy qua ống nghe áp vào động mạch;
• Bệnh nhân có huyết áp cao hoặc cholesterol cao.
• Bệnh nhân có tiền sử đột quỵ hoặc có cơn thiếu máu não thoáng qua (TIA).
• Chuẩn bị tiến hành phẫu thuật bắc cầu động mạch vành.
• Bệnh nhân tiểu đường.
• Có người thân trong gia đình bị đột quỵ hoặc bệnh tim.
• Có tình trạng tụ máu.

Siêu âm Doppler động mạch cảnh giúp bác sĩ xem xét:

• Lưu lượng máu.
• Tình trạng chít hẹp hoặc tắc nghẽn bên trong lòng động mạch;
• Dị tật đã có từ khi sinh ra hoặc khối u mới mắc.

Ngoài ra, bác sĩ có thể chỉ định siêu âm động mạch cảnh để:

• Đánh giá lưu lượng máu qua động mạch sau phẫu thuật loại bỏ các mảng xơ vữa - phẫu thuật nội soi động mạch cảnh.
• Đánh giá vị trí và hiệu quả của stent, một ống lưới được sử dụng để cải thiện lưu lượng máu qua động mạch.
• Phát hiện các vấn đề về động mạch cảnh khác có thể làm gián đoạn lưu lượng máu.
• Dự đoán bệnh động mạch vành bằng cách đo độ dày của động mạch cảnh và đánh giá các đặc điểm của mảng bám.
• Theo dõi lưu lượng máu động mạch cảnh trong quá trình phẫu thuật van tim động mạch chủ để đánh giá nguy cơ đột quỵ.
• Xây dựng mô hình 3D của động mạch cảnh để cải thiện độ chính xác của chẩn đoán.

3. Kết quả siêu âm động mạch cảnh và ý nghĩa của nó?

Kết quả siêu âm sẽ cho biết động mạch của bạn có bị tắc hay không và mức độ tắc nghẽn. Kết quả siêu âm động mạch cảnh có thể đi kèm một tỷ lệ phần trăm.

• Nếu kết quả bình thường, động mạch cảnh của bạn không bị thu hẹp hoặc tắc nghẽn.
• Nếu kết quả của bạn không bình thường, bạn có thể bị xơ vữa động mạch, cục máu đông hoặc một số vấn đề khác khiến động mạch của bạn quá hẹp và khiến bạn có nguy cơ bị đột quỵ.
• Nếu bạn bị tích tụ mảng bám ở một hoặc cả hai động mạch cảnh nhưng tỷ lệ tắc nghẽn dưới 50% (có triệu chứng đột quỵ hoặc TIA) hoặc 60% (không có triệu chứng đột quỵ hoặc TIA), bác sĩ có thể yêu cầu bạn cải thiện chế độ ăn uống, tập thể dục nhiều hơn và ngừng sử dụng các sản phẩm thuốc lá. Ngoài ra, nhà cung cấp của bạn có thể kê toa thuốc để:
  • Làm tan cục máu đông (sử dụng thuốc làm tan huyết khối).
  • Ngăn ngừa cục máu đông (aspirin hoặc clopidogrel).
  • Giảm mức cholesterol (statin).
  • Hạ huyết áp.
  • Nếu sự tích tụ nghiêm trọng hơn (có ít nhất 50% có triệu chứng đột quỵ hoặc TIA hoặc 60% không có triệu chứng đột quỵ hoặc TIA), bác sĩ có thể đề nghị phẫu thuật cắt bỏ nội mạc động mạch cảnh để loại bỏ mảng bám. Sử dụng kết quả siêu âm động mạch cảnh để lên kế hoạch cho thủ thuật này vì kết quả siêu âm cho biết vị trí tắc nghẽn. Một phương pháp điều trị khác cho tình trạng tắc nghẽn nghiêm trọng là nong mạch, đẩy các mảng bám vào thành động mạch để tạo thêm chỗ cho máu đi qua. Một ống đỡ động mạch có thể giữ cho động mạch mở rộng sau khi nong mạch vành.

Siêu âm động mạch cảnh cho kết quả khá chính xác, nhưng đôi khi cũng có trường hợp dương tính giả tùy vào mức độ kinh nghiệm của kỹ thuật viên siêu âm. Bác sĩ có thể chỉ định thêm các xét nghiệm hình ảnh như chụp mạch não, CT hoặc cộng hưởng từ, điều này được giải thích là do xương cản trở tầm nhìn của siêu âm đối với một phần động mạch cảnh của bạn. Do sóng siêu âm không thể đi xuyên qua xương.

Nguồn: mayoclinic.org; healthline.com; my.clevelandclinic.org.