Siêu âm có phát hiện bướu cổ không?

1. Khái quát về bệnh bướu cổ 

Bướu cổ là tình trạng gia tăng thể tích tuyến giáp (nằm ở mặt trước của cổ, dưới cằm) một cách lan tỏa hoặc khu trú. Bệnh không kèm theo thay đổi chức năng tuyến giáp, không có hiện tượng viêm cấp, bán cấp, mạn tính hoặc ác tính. Theo Tổ chức Y tế Thế giới WHO, bướu cổ được phân thành 3 mức độ như sau:

• Bướu cổ độ 1: Bệnh nhân sờ thấy bướu nhưng không thấy bướu ở tư thế bình thường (độ 1a), hoặc, bệnh nhân sờ và nhìn thấy bướu ở tư thế ngửa cổ (độ 1b). 
• Bướu cổ độ 2: Bệnh nhân sờ và nhìn thấy bướu ở tư thế bình thường. 
• Bướu cổ độ 3: Bướu rất to. Bệnh nhân có triệu chứng lâm sàng tùy theo độ to của bướu như khó thở, khó nuốt. Bướu cổ đơn thuần thường có kích thước vừa phải, lan tỏa, mềm và đôi khi có nhân. 

2. Siêu âm có phát hiện bướu cổ không?  

Để phát hiện bướu cổ, các xét nghiệm cận lâm sàng bệnh nhân thường được chỉ định gồm xét nghiệm T3 - T4, siêu âm tuyến giáp và điện tâm đồ. Trong đó, siêu âm cổ là chỉ định thường quy được các bác sĩ áp dụng để chẩn đoán bướu cổ. Có nhiều loại siêu âm khác nhau được dùng trong kiểm tra và đánh giá các hạch bạch huyết ở cổ như:

• Siêu âm thang độ xám: Hình ảnh được hiển thị dưới dạng thang xám theo thời gian thực. Mức độ đậm của thang xám tỷ lệ thuận với cường độ tín hiệu. Theo đó, nơi cho tín hiệu cường độ mạnh có màu trắng, không có tín hiệu cho màu đen, tín hiệu trung gian cho màu xám. Kiểu siêu âm này giúp đánh giá kích thước, sự phân bố và cấu trúc bên trong của các hạch bạch huyết. 
• Siêu âm Doppler: Hoạt động dựa trên sự thay đổi tần số chùm siêu âm phản hồi so với nguồn phát. Tần số này tăng nếu khoảng cách giữa nguồn phát và vật giảm, và ngược lại. Hiện có 4 dạng siêu âm Doppler là xung, màu, liên tục và năng lượng. Loại siêu âm này phù hợp trong việc đánh giá mô hình mạch máu trong hạch, cũng như sức đề kháng của hạch bạch huyết. 
• Siêu âm cản quang: Cung cấp thông tin về tưới máu nhu mô hạch bạch huyết. 
• Elastography: Đánh giá định tính và định lượng độ cứng của hạch bạch huyết. 

Siêu âm được xem như công cụ dùng để khảo sát các tính chất bất thường tại tuyến giáp thông qua hình ảnh, từ đó tiên lượng và đưa ra gợi ý chẩn đoán bệnh. Theo đó, siêu âm bướu cổ có thể cung cấp những thông tin sau:

• Đánh giá cấu trúc bướu (rắn, nang, hỗn hợp).
• Đánh giá các cấu trúc liền kề
• Xác định vị trí khối u bên trong hoặc bên ngoài tuyến giáp
• Gợi ý nguyên nhân gây thay đổi chức năng tuyến giáp
• Phát hiện các biến chứng hậu phẫu (áp xe, phù nề)
• Theo dõi các nốt tuyến giáp bất thường trong bệnh bướu cổ đa nhân (MNG)
• Hỗ trợ thủ thuật tiêm, hút hoặc sinh thiết tuyến giáp.

Do đó, siêu âm có thể phần nào giúp bác sĩ phát hiện bướu cổ. Tuy nhiên, để chắc chắn hơn, bác sĩ có thể chỉ định bệnh nhân làm thêm xét nghiệm T3 - T4 nhằm đảm bảo không có bất thường trong chức năng tuyến giáp. Đối với trường hợp nghi ngờ ung thư tuyến giáp, bác sĩ cần kết hợp thêm sinh thiết, chọc hút tế bào,... để nâng cao tính chính xác của chẩn đoán. 

3. Quy trình siêu âm chẩn đoán bướu cổ 

Trước khi siêu âm, bệnh nhân cần bộc lộ vùng da cổ (vị trí của tuyến giáp) bằng cách mặc áo không cổ, tháo đồ trang sức quanh cổ,... Bệnh nhân được đặt khăn ngang vai hoặc ngực, đặt gối hoặc khăn ở dưới vai để giúp ưỡn cao cổ. Bác sĩ có thể yêu cầu bệnh nhân thực hiện thao tác nuốt, xoay cổ, nghiệm pháp Valsava để xác định nguồn gốc tổn thương và phân biệt với tổn thương lân cận. 

Đối với bướu cổ, bác sĩ thường dùng siêu âm Doppler đầu dò linear 7,5 - 10 MHz để đánh giá sự tưới máu trong hạch giáp nói riêng và tuyến giáp nói chung. Quá trình siêu âm được thực hiện theo các bước như sau:

• Bước 1: Bôi gel và đặt đầu dò lên vùng cổ bệnh nhân, quét ngang đầu dò qua giữa cổ để đánh giá độ lệch khí quản nhằm phân biệt với một số bệnh lý khác.
• Bước 2: Nghiêng đầu bệnh nhân sang đối diện và quét xuống theo chiều ngang (quét cắt ngang từ trên xuống dưới, trục thăm khám chính là bó mạch cảnh). 
• Bước 3: Xoay đầu dò thành dọc và quét từ vùng giữa sang hai bên. 
• Bước 4: Nghiêng đầu bệnh nhân sang phía còn lại và lặp lại quy trình tương tự. 
• Bước 5: Quét đầu dò theo chiều dọc và chiều ngang, chuyển tư thế bệnh nhân sao cho đầu và cổ thẳng. 
• Bước 6: Di chuyển đầu dò theo chiều ngang để tìm các dấu hiệu chẩn đoán phân biệt. 

Sau khi siêu âm cổ, bệnh nhân có thể nhận kết quả sau 1 - 2 tiếng và ra về trong ngày. Trong trường hợp kết quả siêu âm phát hiện bất thường, bác sĩ có thể chỉ định bệnh nhân làm thêm các xét nghiệm chẩn đoán khác như sinh thiết, chọc dịch,... để loại trừ các bệnh lý tương tự và nâng cao tính chính xác của kết luận. 

Bài viết trên đây đã giải đáp cho người bệnh những thắc mắc xoay quanh việc “Siêu âm có phát hiện bướu cổ không?” và quy trình siêu âm cổ tại các cơ sở y tế hiện nay. Trên lâm sàng, siêu âm là kỹ thuật thường quy không chỉ riêng chẩn đoán bướu cổ mà còn nhiều căn bệnh khác. Đây được xem là mảnh ghép không thể thiếu trong bất kỳ cơ sở y tế nào. Nhờ có siêu âm, bác sĩ có căn cứ sàng lọc bệnh lý tốt hơn, từ đó đưa ra chẩn đoán chính xác và cân nhắc phác đồ điều trị phù hợp nhất cho bệnh nhân. Hy vọng bài viết đã cung cấp cho quý bạn đọc những thông tin cần thiết trong việc tầm soát và chẩn đoán bướu cổ. Nếu còn vấn đề gì thắc mắc, hãy để ý kiến của bạn ngay bên dưới để chúng tôi lắng nghe và giải đáp nhé!