Zalo

Những xét nghiệm nào có thể phát hiện các vấn đề về tuyến thượng thận?

Trang chủ | Tin tức | Thông tin Y khoa Theo dõi thông tin từ Dripcare trên google news
Các xét nghiệm cụ thể được sử dụng để chẩn đoán rối loạn tuyến thượng thận, trong đó DHEA-Sulfate và Cortisol đặc biệt quan trọng. DHEA-S hoạt động như một chỉ số trực tiếp về chức năng tuyến thượng thận, trong khi Cortisol cung cấp thông tin về phản ứng căng thẳng và sức khỏe tuyến thượng thận. Hơn nữa, nồng độ testosterone, mặc dù ít liên quan trực tiếp hơn, nhưng có thể chỉ ra những bất thường về nội tiết tố ảnh hưởng đến tuyến thượng thận.

Các vấn đề về tuyến thượng thận có thể ảnh hưởng lớn đến sức khỏe của một người, ảnh hưởng đến mọi thứ từ quá trình trao đổi chất đến huyết áp và phản ứng căng thẳng. Xét nghiệm rất quan trọng trong việc phát hiện những căn bệnh này, nó cung cấp cái nhìn sâu sắc về hoạt động của các tuyến nhỏ nhưng mạnh mẽ nằm phía trên của thận. Các chuyên gia chăm sóc sức khỏe có thể phát hiện ra sự bất thường về nồng độ hormone như cortisol và aldosterone, điều này có thể gợi ý bệnh Addison, hội chứng Cushing hoặc suy tuyến thượng thận. Các xét nghiệm kiểm tra ban đầu này sẽ giúp xác định các bất thường của tuyến thượng thận, nhấn mạnh tầm quan trọng của chúng trong việc đảm bảo chẩn đoán chính xác và điều trị thích hợp các bệnh liên quan đến tuyến thượng thận.

1. Kiểm tra bảng sức khỏe toàn diện

DHEA-S chủ yếu được tạo ra bởi tuyến thượng thận, với một lượng nhỏ được tạo ra ở não và tuyến sinh dục, nó hoạt động như một tiền thân của cả hormone giới tính nam và nữ, chẳng hạn như estrogen và testosterone. DHEA-S cần thiết cho nhiều quá trình sinh học, bao gồm sự phát triển các đặc điểm sinh dục thứ cấp và kiểm soát trao đổi chất. 

Tuyến thượng thận
DHEA-S chủ yếu được tạo ra bởi tuyến thượng thận 

Xét nghiệm DHEA-S rất hữu ích trong chẩn đoán rối loạn tuyến thượng thận vì nó có thể phản ánh hoạt động của vỏ thượng thận - lớp ngoài của tuyến thượng thận. Mức DHEA-S bất thường có thể gợi ý nhiều bệnh về tuyến thượng thận. Nồng độ DHEA-S tăng cao có thể chỉ ra tình trạng tăng sản hoặc khối u tuyến thượng thận, chẳng hạn như u tuyến lành tính và hiếm khi là ung thư biểu mô tuyến thượng thận.

Những bệnh này có thể gây ra tình trạng sản xuất quá nhiều hormon tuyến thượng thận, dẫn đến các triệu chứng như dậy thì sớm ở trẻ em, rậm lông (tóc mọc quá nhiều), mụn trứng cá và các vấn đề về sinh sản ở người lớn.

Mặt khác, mức DHEA-S thấp có thể cho thấy tình trạng suy thượng thận, xảy ra khi tuyến thượng thận không sản xuất đủ hormone.

Rối loạn này có thể được chẩn đoán là bệnh Addison, được đặc trưng bởi sụt cân, yếu cơ, kiệt sức, huyết áp thấp và đổi màu da. Nồng độ DHEA-S giảm trong bệnh Addison cho thấy khả năng hoạt động bình thường của tuyến thượng thận giảm.

Xét nghiệm DHEA-S thường được tiến hành kết hợp với các xét nghiệm nội tiết tố khác để đưa ra bức tranh đầy đủ hơn về sức khỏe tuyến thượng thận và giúp phân biệt giữa các bệnh về tuyến thượng thận và các vấn đề ảnh hưởng đến tuyến yên, tuyến này cũng đóng vai trò quan trọng trong việc kiểm soát nội tiết tố. Bằng cách đánh giá mức độ DHEA-S, nhân viên y tế có thể có được những hiểu biết hữu ích về quá trình sản xuất tuyến thượng thận, từ đó giúp chẩn đoán, lập kế hoạch điều trị và theo dõi các bệnh liên quan đến tuyến thượng thận.

2. Xét nghiệm nội tiết tố nam và nội tiết tố nữ

2.1. DHEA-S

DHEA-S là xét nghiệm có mối liên hệ chặt chẽ nhất để đánh giá chức năng tuyến thượng thận trong bảng sức khỏe toàn diện như chúng tôi đã giải thích ở trên. Đây là một loại hormone chủ yếu được tạo ra bởi tuyến thượng thận và hoạt động như một tiền thân của hormone giới tính. Mức độ bất thường có thể gợi ý nhiều bệnh về tuyến thượng thận, bao gồm tăng sản tuyến thượng thận hoặc suy tuyến thượng thận.

2.2. Cortisol 

Cortisol là một loại hormone steroid được tạo ra bởi vỏ thượng thận giúp kiểm soát căng thẳng, phản ứng miễn dịch và trao đổi chất. Mức độ của nó dao động suốt cả ngày, tăng vào buổi sáng và giảm vào ban đêm. Mức cortisol bất thường có thể chỉ ra các vấn đề về tuyến thượng thận: mức quá cao có thể chỉ ra hội chứng Cushing, tình trạng sản xuất quá mức do khối u tuyến thượng thận hoặc u tuyến yên, trong khi mức thấp có thể chỉ ra bệnh Addison, đặc trưng bởi suy tuyến thượng thận. Xét nghiệm Cortisol, đặc biệt là kiểm tra nhịp sinh học ban ngày, có thể cho thấy sự rối loạn chức năng tuyến thượng thận.

2.3. Testosterone

Mặc dù testosterone thường có liên quan đến tinh hoàn ở nam giới và buồng trứng ở phụ nữ, nhưng tuyến thượng thận cũng tạo ra một lượng testosterone vừa phải. Nó góp phần đáng kể vào khối lượng cơ bắp, mật độ xương và ham muốn tình dục ở cả hai giới. 

Tuyến thượng thận
Tuyến thượng thận cũng tạo ra một lượng testosterone vừa phải 

Mặc dù mức testosterone bất thường không xác định được các vấn đề về tuyến thượng thận nhưng chúng có thể chỉ ra những bất thường về nội tiết tố và cần phải nghiên cứu thêm về sức khỏe tuyến thượng thận. Ví dụ, nồng độ testosterone thấp, kết hợp với các triệu chứng khác, có thể cần điều tra kỹ lưỡng hơn về chức năng tuyến thượng thận để loại trừ các vấn đề cơ bản ảnh hưởng đến quá trình tổng hợp hormone.

3. Kiểm tra giấc ngủ và căng thẳng trong phòng thí nghiệm

Xét nghiệm cortisol chẩn đoán các bất thường của tuyến thượng thận bằng cách đánh giá nồng độ cortisol trong máu, nước bọt hoặc nước tiểu. Cortisol là một loại hormone quan trọng được tạo ra bởi vỏ thượng thận giúp điều chỉnh phản ứng căng thẳng, trao đổi chất, chức năng miễn dịch và huyết áp. Những người hành nghề chăm sóc sức khỏe có thể tìm hiểu về chức năng tuyến thượng thận và xác định những bất thường tiềm ẩn bằng cách theo dõi nồng độ cortisol vào nhiều thời điểm khác nhau trong ngày hoặc phản ứng với một số kích thích nhất định.

3.1. Đánh giá nhịp điệu ngày

Nồng độ Cortisol dao động tự nhiên suốt cả ngày, tăng vào sáng sớm và giảm xuống mức thấp nhất vào ban đêm. Sự rối loạn nhịp điệu này có thể gợi ý tuyến thượng thận có trục trặc. Ví dụ, trong hội chứng Cushing, nồng độ cortisol có thể duy trì ở mức cao suốt cả ngày lẫn đêm, mặc dù có mức độ giảm điển hình trong ngày. Trong bệnh Addison hoặc suy thượng thận thứ phát, nồng độ cortisol có thể liên tục ở mức thấp và không có đỉnh đặc trưng vào buổi sáng.

3.2. Phản ứng với kích thích ACTH

Xét nghiệm kích thích ACTH (hormon vỏ thượng thận) xác định cách tuyến thượng thận phản ứng với ACTH, giúp tăng cường sản xuất cortisol. Nếu tuyến thượng thận không sản xuất đủ cortisol để đáp ứng với ACTH, điều đó cho thấy tình trạng suy thượng thận.

3.3. Thử nghiệm ức chế Dexamethasone liều thấp

Xét nghiệm này phát hiện hội chứng Cushing bằng cách cho dùng liều thấp dexamethasone, một loại glucocorticoid tổng hợp, sau đó đánh giá nồng độ cortisol vào ngày hôm sau. Ở người khỏe mạnh, dexamethasone làm giảm sản xuất cortisol. Nếu không có khả năng điều chỉnh nồng độ cortisol cho thấy bệnh nhân đang mắc hội chứng Cushing.

3.4. Cortisol trong nước bọt đêm khuya

Xét nghiệm này phát hiện nồng độ cortisol trong nước bọt vào đêm khuya, thời điểm lẽ ra chúng phải ở mức thấp nhất. Hội chứng Cushing được đặc trưng bởi nồng độ cortisol tăng cao vào ban đêm.

Bác sĩ có thể xác định các bệnh như hội chứng Cushing (sản xuất cortisol quá mức) và bệnh Addison (sản xuất cortisol không đủ) bằng cách đánh giá mức độ cortisol kết hợp với các dấu hiệu và triệu chứng lâm sàng. Khả năng phát hiện những bất thường trong quá trình sản xuất và kiểm soát cortisol của xét nghiệm này là rất quan trọng để xác định và điều trị chính xác các bệnh về tuyến thượng thận.

4. Phần kết luận

Chẩn đoán rối loạn tuyến thượng thận phụ thuộc rất nhiều vào nhiều xét nghiệm chuyên biệt trong phòng thí nghiệm, mỗi xét nghiệm cung cấp những hiểu biết sâu sắc về chức năng và sức khỏe của tuyến thượng thận. Trong số đó, xét nghiệm DHEA-Sulfate đáng chú ý vì mối quan hệ trực tiếp với việc sản xuất tuyến thượng thận, mặc dù nồng độ Cortisol và Testosterone cung cấp thêm các chỉ số gián tiếp về sức khỏe tuyến thượng thận. 

Những xét nghiệm này, khi kết hợp với các triệu chứng của bệnh nhân và các kết quả chẩn đoán khác, có thể xác định một cách đáng tin cậy các bệnh bao gồm bệnh Addison, hội chứng Cushing và các rối loạn chức năng tuyến thượng thận khác. 

Hiểu được chức năng và kết quả của các xét nghiệm này là rất quan trọng đối với các bác sĩ chăm sóc sức khỏe trong việc phát triển các chiến lược điều trị thành công cho các bệnh về tuyến thượng thận, đảm bảo rằng bệnh nhân được chăm sóc kịp thời và phù hợp.

Nguồn: Driphydration.com

Để đặt hẹn thăm khám và tư vấn tại phòng khám Drip Hydration, Quý khách vui lòng bấm số 098 250 6666 hoặc đặt hẹn ngay Tại đây
Bài viết của Dược sĩ Đỗ Mai Thảo xem thêm bài viết cùng tác giả
ĐĂNG KÍ TƯ VẤN
xem thêm
Chiến lược chống lão hóa: Nên tập trung vào phòng ngừa hay điều trị?

Chiến lược chống lão hóa: Nên tập trung vào phòng ngừa hay điều trị?

Hay bị chán ăn mệt mỏi sụt cân là bệnh gì?

Hay bị chán ăn mệt mỏi sụt cân là bệnh gì?

Giảm tác dụng phụ sau khi uống thuốc trầm cảm gây mệt mỏi

Giảm tác dụng phụ sau khi uống thuốc trầm cảm gây mệt mỏi

Các chất làm suy giảm chức năng hệ thần kinh

Các chất làm suy giảm chức năng hệ thần kinh

Nên uống gì để hết mệt mỏi, căng thẳng kéo dài?

Nên uống gì để hết mệt mỏi, căng thẳng kéo dài?

28

Bài viết hữu ích?