Loại tế bào gốc nào hiệu quả nhất

1. Hiệu quả của tế bào gốc như thế nào?

Việc phát hiện ra các loại tế bào gốc là 1 thành tựu mới và rất đáng kinh ngạc của y học trong thế kỷ qua, thậm chí là chìa khoá mở ra một lĩnh vực rất hứa hẹn cho y học hiện đại, y học tái tạo. Hiệu quả của tế bào gốc rất rộng rãi không chỉ trong lĩnh vực y dược như khám phá thuốc mới, sàng lọc độc tính của thuốc, đánh giá hiệu quả thuốc mà còn là tìm hiểu cơ chế bệnh sinh và điều trị bệnh. Tế bào gốc giúp ứng dụng điều trị thành công nhiều bệnh lý nguy hiểm, kéo dài tuổi thọ và nâng cao chất lượng cuộc sống cho người bệnh.

Ngoài ra, tế bào gốc còn có thể sử dụng để thay thế các tế bào bị mất hoặc hư hỏng trong cơ thể mà không còn khả năng điều trị. Nhờ đó, các loại tế bào gốc có thể điều trị các vết thương và các loại bệnh tật như ung thư máu, suy tim, đột quỵ, viêm khớp dạng thấp, đái tháo đường, bệnh Alzheimer, Parkinson, bại não hoặc chấn thương tuỷ sống.

2. Tế bào gốc có các loại nào?

Có thể phân loại các loại tế bào gốc như sau:

Tế bào gốc toàn năng

• Đây là loại tế bào gốc linh hoạt nhất, có thể biệt hoá thành tất cả mọi loại tế bào trong cơ thể như mô phôi, ngoài phôi, màng đệm, túi noãn, màng ối, những mô này tạo nên nhau thai ở người. Tế bào gốc toàn năng được lấy từ những lần phân chia đầu tiên trong sự phát triển phôi (giai đoạn 1-8 tế bào). Các tế bào gốc toàn năng này chỉ có thể tìm thấy ở gốc phôi chứ không được tìm thấy trong cơ thể.
• Khả năng của một tế bào toàn năng tạo ra một sinh vật sống có đầy đủ chức năng là đặc điểm quan trọng nhất của loại tế bào này

Tế bào gốc vạn năng

• Đây là các tế bào tách ra từ nút phôi khi phôi hình thành các túi phôi và cũng là một loại tế bào gốc mạnh mẽ. Loại tế bào này rất quan trọng vì nó có khả năng tự làm mới và phát triển thành bất kỳ lớp nào trong ba lớp ngoại bì, nội bì và trung bì. Ba lớp này sau đó biệt hoá để tạo ra tất cả các mô và cơ quan của con người.
• Tuy nhiên, điểm khác nhau giữa tế bào gốc vạn năng và tế bào gốc toàn năng là tế bào gốc vạn năng không thể hình thành một cơ thể hoàn chỉnh.

Tế bào gốc đa năng

• Đây là một loại tế bào gốc có tiềm năng biệt hoá thấp hơn so với tế bào gốc toàn năng và tế bào gốc vạn năng. Chúng chỉ có khả năng tự làm mới và phát triển thành nhiều loại tế bào ở trung tâm. Tế bào gốc trung mô là một ví dụ nổi bật của loại tế bào này. Do đặc tính của các tế bào này rất đa dạng nên tế bào gốc trung mô được phân loại là tế bào gốc đa năng.
• Một ví dụ khác về tế bào gốc đa năng là các tế bào gốc tạo máu tủy không có khả năng biệt hoá thành mọi loại tế bào trong cơ thể nhưng biệt hoá thành một nhóm tế bào có liên quan chặt chẽ tới hoạt động sống như tế bào máu, tế bào miễn dịch.

Tế bào gốc đa năng giới hạn

• Đây là loại tế bào tương tự tế bào gốc đa năng ở chỗ có khả năng phát triển hạn chế, chúng vẫn có thể tự làm mới và biệt hoá nhưng chỉ ở một mức độ nhất định. Ví dụ các tế bào gốc máu dòng lympho có thể biệt hoá trở thành tế bào bạch cầu lympho B, lympho T.

Tế bào gốc đơn năng

• Đây là loại tế bào gốc có tiềm năng thấp nhất khi chỉ có khả năng biệt hoá được thành một loại tế bào duy nhất. Loại tế bào này thường là các tế bào tiền thân, chỉ tạo ra một loại tế bào chức năng.

3. Loại tế bào gốc nào hiệu quả nhất?

Qua phân loại có thể đánh giá hiệu quả của tế bào gốc đa năng giới hạn và tế bào gốc đơn năng là hạn chế nhất nên ít được quan tâm nghiên cứu. Các dạng tế bào gốc này thường chỉ được ứng dụng nguyên bào sợi trong điều trị vết thương và thẩm mỹ. Ngược lại các loại tế bào gốc toàn năng, tế bào gốc vạn năng và tế bào gốc đa năng là có hiệu quả vượt trội hơn cả, tuy nhiên điểm khó khăn là khó duy trì tính gốc cũng như sự định hướng biệt hóa trong các loại tế bào gốc này. Vì vậy khi muốn ứng dụng tế bào gốc cần cân nhắc giữa khả năng phát triển và khả năng biệt hoá để có thể tìm được loại tế bào gốc phù hợp.