Zalo

Chống lão hóa là gì? Có cần bắt đầu từ tuổi 20

Trang chủ | Tin tức | Thông tin Y khoa Theo dõi thông tin từ Dripcare trên google news
Chống lão hóa là gì? Đây là quá trình ngăn ngừa, làm chậm hoặc đảo ngược các dấu hiệu tuổi tác bằng cách chăm sóc da, dinh dưỡng và lối sống lành mạnh để duy trì nét tươi trẻ.

Chống lão hóa là gì? Đây là tập hợp các phương pháp chăm sóc da, chế độ dinh dưỡng và lối sống nhằm làm chậm hoặc ngăn ngừa quá trình già hóa của tế bào. Mục tiêu cốt lõi của chống lão hóa là duy trì vẻ ngoài tươi trẻ, tăng cường độ đàn hồi cho da và bảo vệ sức khỏe tổng thể trước các tác động của thời gian và môi trường.

Chống lão hóa là gì? Định nghĩa dưới góc độ y sinh hiện đại

Lão hóa là một hành trình tất yếu, nhưng tốc độ của hành trình đó nhanh hay chậm đã có thể bị tác động chủ động từ con người.

Khái niệm lão hóa: Sự giao thoa giữa Nội sinh và Ngoại sinh

Để hiểu về chống lão hóa, trước hết cần hiểu rõ hai tiến trình “già đi của cơ thể” theo thời gian gồm:

  • Lão hóa sinh học (Intrinsic Aging): Đây là quá trình già đi tự nhiên do di truyền và thời gian. Theo báo cáo từ Mayo Clinic, các telomere (đoạn cuối của nhiễm sắc thể) ngắn lại sau mỗi lần phân chia tế bào, khiến tế bào dần mất khả năng tái tạo và là nguồn gốc của lão hoá, giảm chức năng của các cơ quan trong cơ thể. Đây là "chiếc đồng hồ cát" mà chúng ta không thể dừng lại hoàn toàn.
  • Lão hóa do tác động ngoại sinh (Extrinsic Aging): Được gây ra bởi các yếu tố môi trường như tia UV, ô nhiễm, khói thuốc và chế độ ăn uống. Theo nghiên cứu được công bố trên Clinical, Cosmetic and Investigational Dermatology (Flament và cộng sự, 2013), các tác nhân ngoại sinh mà đặc biệt là tia UV chiếm tới 80% nguyên nhân gây ra các dấu hiệu lão hóa sớm trên khuôn mặt. Điều này có nghĩa là phần lớn diện mạo "già nua" không phải do tuổi tác, mà do sự tàn phá của môi trường.

Bản chất thực sự của khái niệm chống lão hóa

Thực tế, chống lão hóa không phải là phép màu "đảo ngược thời gian" hay ngăn chặn sự già đi tuyệt đối. Bản chất của nó là quản lý tốc độ suy giảm tế bào cả về số lượng và chất lượng. 

Từ bên ngoài, chống lão hoá da là quá trình can thiệp nhằm ngăn chặn sự sụt giảm Collagen, Elastin và sự đứt gãy của cấu trúc nền (Extracellular Matrix - ECM). Khi ECM bị suy yếu, da mất đi "khung xương" nâng đỡ, dẫn đến tình trạng chảy xệ và hình thành rãnh nhăn.

Từ bên trong, y học chống lão hoá còn quan tâm tới khái niệm mới là Inflamm Aging. Inflamm Aging chỉ tình trạng viêm mãn tính do sự mất cân bằng giữa đáp ứng viêm và kháng viêm ở cấp độ thấp nhưng âm ỉ và trầm trọng hơn theo độ tuổi. Đây là nguyên nhân gốc rễ dẫn đến các bệnh tuổi già như tim mạch, tiểu đường,... 

Vì vậy việc chống lão hoá không chỉ là việc quan tâm đến nếp nhăn bề mặt mà còn bao gồm cả phát hiện và kiểm soát viêm mãn tính cấp độ thấp ở cấp độ hệ thống để chủ động phòng các nguy cơ mắc bệnh theo tuổi tác.

Đo lường hiệu quả chống lão hóa

Thay vì chỉ quan sát nếp nhăn, giới khoa học đo lường hiệu quả chống lão hóa qua 3 trụ cột:

  • Tuổi sinh học (Biological Age): Là thước đo sức khỏe và sinh lý tổng thể của một cá nhân. Tuổi sinh học thường được đo bằng xét nghiệm độ dài Telomere hoặc mức độ Methyl hóa DNA (Đồng hồ biểu sinh Horvath). Một người 40 tuổi có thể có tuổi sinh học chỉ 30 nếu quản lý tốt. 
  • Xét nghiệm chỉ số: Qua việc đo nồng độ các gốc tự do (ROS), theo dõi sự thay đổi chỉ số oxy hóa và mật độ Collagen dưới da.
  • Chức năng cơ thể: Đánh giá khả năng phục hồi của da sau tổn thương, độ linh hoạt của các khớp xương hoặc các chứng năng sinh lý của cơ thể.
Tìm hiểu chống lão hóa là gì, ta biết thực tế nó là tốc độ suy giảm tế bào cả về số lượng và chất lượng

Chống lão hóa từ bao nhiêu tuổi? Giải mã độ tuổi lão hóa tự nhiên

Nhiều người lầm tưởng rằng chỉ khi nếp nhăn xuất hiện mới cần chống lão hóa. Tuy nhiên, sự lão hoá thật sự đã diễn ra âm thầm và sớm hơn rất nhiều trước khi thể hiện ra bề mặt da.

Các giai đoạn lão hóa tự nhiên theo độ tuổi

Tiến trình lão hóa của con người không diễn ra tuyến tính và không giống nhau nhưng thể hiện tương đối rõ qua các giai đoạn chính gồm:

Giai đoạn 20 - 30 tuổi (Lão hóa tiềm ẩn)

Ở giai đoạn này, biểu hiện của lão hoá chưa rõ ràng vì cơ thể đang trong thời gian “sung sức”. Tuy nhiên, các gốc tự do bắt đầu tích tụ do lối sống và áp lực. Việc chủ quan chưa quan tâm đến lão hoá chính là nguy cơ tiềm ẩn cho việc lão hoá tăng tốc của giai đoạn sau.

Giai đoạn 30 - 45 tuổi (Lão hóa tăng tốc)

Các vết chân chim, nám và tàn nhang bắt đầu lộ diện. Khả năng tự sửa chữa của DNA giảm mạnh, quá trình tổng hợp Collagen loại I (loại chiếm ưu thế trong cấu trúc nền) giảm đáng kể so với da ở độ tuổi 18-29. 

Một nghiên cứu chuyên sâu đăng tải trên Journal of Investigative Dermatology của James Varani và cộng sự đã chứng minh rằng: Ở độ tuổi 30 - 45, các nguyên bào sợi không chỉ giảm sản xuất Collagen loại I mà còn bị mất khả năng kết nối vật lý với cấu trúc da. Điều này trực tiếp gây ra sự đứt gãy hệ thống nâng đỡ, khiến da mất độ căng bóng và hình thành các rãnh nhăn sâu, đặc biệt ở vùng khóe mắt và miệng.

Giai đoạn sau 50 tuổi (Lão hóa cấu trúc và hệ thống)

Sự thay đổi nội tiết tố (đặc biệt là mãn kinh ở phụ nữ) khiến tốc độ mất Collagen đạt cực đại. Da trở nên mỏng hơn, mất độ đàn hồi và khả năng giữ ẩm tự nhiên. 

Lão hóa không chỉ dừng lại ở lớp hạ bì. Ở tuổi sau 50, đặc biệt là phụ nữ hậu mãn kinh, sự suy giảm Estrogen còn dẫn đến mất mật độ xương, thoái hóa của hệ thống cơ bắp, não và giác quan (thính lực, thị lực)

Các giai đoạn lão hóa tự nhiên theo độ tuổi

Có cần chống lão hóa từ tuổi 20?

Câu trả lời từ các chuyên gia da liễu hàng đầu là: Chắc chắn có. 

Cột mốc 20-25 tuổi được gọi là "thời điểm bắt đầu" bởi một số liệu thống kê đáng báo động: Từ sau tuổi 20, mỗi năm làn da mất đi khoảng 1% lượng Collagen. Đây là sự sụt giảm diễn ra liên tục và không tự hồi phục hoàn toàn.

Đặc biệt, nghiên cứu được công bố trên Journal of Investigative Dermatology nhấn mạnh: Đến năm 50 tuổi, phụ nữ có thể mất tới 30% lượng Collagen chỉ trong 5 năm đầu của thời kỳ mãn kinh. Nếu không có nền tảng bảo vệ từ tuổi 20, "cú sốc" sụt giảm collagen ở tuổi 50 sẽ khiến diện mạo thay đổi một cách đột ngột và rất khó để phục hồi bằng các phương pháp bôi thoa thông thường.

Do đó, chống nắng và sử dụng các chất chống oxy hóa (như Vitamin C) ở tuổi 20 chính là một khoản "tiết kiệm sinh học". Chống nắng không chỉ để không đen da, mà là để ngăn chặn 80% tác nhân gây lão hóa ngoại sinh.

"Biological Age Management" là xu hướng của tương lai

Khái niệm Quản lý tuổi sinh học (Biological Age Management) chính là xu hướng của tương lai, bắt nhịp cùng tiến bộ y khoa. 

Câu hỏi chống lão hóa là gì không quan trọng bằng việc bạn hành động như thế nào. Việc chống lão hóa được xác lập mốc mới là con số 20, khi lão hoá chưa thể hiện rõ ra bên ngoài nhưng đã bắt đầu hình thành từ bên trong cơ thể. Cùng với các tiến bộ khoa học, việc chăm sóc sức khoẻ chủ động ngày càng phổ biến và hiệu quả hơn để giúp con người sống khoẻ, sống lâu và trẻ đẹp.

Các phương pháp chống lão hóa hiệu quả nhất dựa trên khoa học

Có nhiều phương pháp chống lão hoá hiệu quả dựa trên nhiều nghiên cứu và nhận định khá nhau. Dưới đây là một số phương pháp phổ biến có cơ sở từ các nghiên cứu lâm sàng quốc tế.

Các Vitamin và hoạt chất “vàng” chống lão hoá

Vitamin là nền tảng quan trọng cho sự sống và phát triển của tế bào. Vitamin tham gia cấu tạo tế bào, là chất xúc tác cho quá trình chuyển hóa dinh dưỡng thành năng lượng, hỗ trợ hệ miễn dịch, chống oxy hóa, sửa chữa tổn thương, và điều hòa hoạt động cơ thể, giúp tế bào hoạt động khỏe mạnh và duy trì sự sống. 

Bên cạnh việc bổ sung vitamin chủ động, nhiều hoạt chất “vàng” đã được tìm ra và chứng minh có tác dụng hỗ trợ làm chậm và chống lão hoá gồm:

  • Retinoids (Dẫn xuất Vitamin A). Retinoids hoạt động bằng cách tăng tốc độ luân chuyển tế bào và kích thích nguyên bào sợi sản sinh Collagen. Theo dữ liệu từ American Academy of Dermatology (AAD) dựa trên nghiên cứu của Kafi và cộng sự (2007), việc sử dụng Retinol bôi ngoài da giúp tăng sinh Procollagen loại I và Glycosaminoglycan, từ đó giảm thiểu đáng kể các nếp nhăn tĩnh sau lộ trình từ 12 đến 24 tuần sử dụng đều đặn.
  • Vitamin C (L-Ascorbic Acid): Chất chống oxy hóa mạnh mẽ nhất, giúp trung hòa các gốc tự do hình thành từ tia UV. Đây là lá chắn hiệp đồng cùng kem chống nắng để ngăn chặn quá trình Photoaging.
  • Peptides: Những chuỗi ngắn axit amin đóng vai trò là "người đưa tin", ra lệnh cho da sản xuất thêm Collagen và Elastin, giúp phục hồi cấu trúc nền (ECM) đã bị đứt gãy.
  • Niacinamide (Vitamin B3): Củng cố hàng rào bảo vệ da và đặc biệt hiệu quả trong việc ngăn chặn tình trạng vàng da do quá trình Glycation (đường hóa).
Vitamin là nền tảng quan trọng cho sự sống và phát triển của tế bào

Công nghệ cao và bước đột phá mang tên "Exosome"

Exosome là các túi ngoại bào chứa protein, lipid và đặc biệt là các đoạn microRNA. Khác với tế bào gốc, Exosome nhỏ hơn và có khả năng thâm nhập sâu để "tái lập trình" các tế bào già cỗi hoạt động trở lại như tế bào trẻ. 

Từ năm 2019, nghiên cứu của Oh Youn Oh và cộng sự (2019) được công bố trên tạp chí danh giá Nature Communications đã chỉ ra rằng các Exosome sở hữu khả năng 'đảo ngược' trạng thái của các nguyên bào sợi đã già cỗi. Bằng cách truyền tải các đoạn microRNA đặc hiệu, Exosome giúp tế bào da tái lập trình lại quy trình sản sinh Collagen giúp nồng độ Collagen loại I đã tăng gấp 2 đến 3 lần, đồng thời làm giảm đáng kể các enzyme phá hủy cấu trúc nền.

Năm 2024, công bố của Yoon và cộng sự (2024) trên tạp chí Journal of Nanobiotechnology đã cho thấy Exosome thế hệ mới (chiết xuất từ nhân sâm và rau má) có thể nhắm trúng mục tiêu là các tế bào đang trong trạng thái "senescence" (tế bào già nhưng không chết, gây viêm). Từ đó giúp tăng cường độ dày lớp hạ bì lên 35% chỉ sau 8 tuần, vượt xa các phương pháp cấy tế bào gốc truyền thống.

Cơ chế Autophagy và sức mạnh của dinh dưỡng chống đường hóa

Một phần không thể thiếu khi quan tâm đến vấn đề chống lão hóa là gì chính là yếu tố nội sinh gồm

  • Kích hoạt Autophagy (Cơ chế tự thực): Cơ thể con người có quá trình quá trình tế bào tự dọn dẹp các "rác thải" protein bị hỏng công trình đoạt giải Nobel của GS. Yoshinori Ohsumi). Chúng ta có thể kích hoạt cơ chế này thông qua việc nhịn ăn gián đoạn một cách khoa học và bổ sung các hợp chất như Spermidine hoặc Resveratrol.
  • Ngăn chặn Glycation (Đường hóa): Đường là "kẻ thù" số 1 của Collagen. Khi nồng độ đường trong máu cao, chúng liên kết với protein tạo ra các sản phẩm phụ độc hại gọi là AGEs (Advanced Glycation End-products). AGEs làm cứng các sợi Collagen, khiến da giòn và dễ gãy rụng. Cắt giảm đường tinh luyện chính là cách rẻ nhất và hiệu quả nhất để giữ cho cấu trúc nền bền vững.
Cơ chế Autophagy và sức mạnh của dinh dưỡng chống đường hóa

Chống lão hoá là quá trình chủ động chăm sóc sức khỏe toàn diện giúp cơ thể duy trì được sức khoẻ và chức năng sinh lý tốt hơn mức trung bình của “tuổi vật lý” thực tế. Cùng với sự phát triển của y học hiện đại, Vitamin và nhiều hoạt chất vàng đã được tìm ra giúp chúng ta chủ động can thiệp làm chậm quá trình lão hoá tự nhiên nhưng cũng nhấn mạnh rằng chống lão hoá nên được quan tâm sớm từ tuổi 20.

Cập nhật thêm nhiều thông tin hữu ích từ Viện chống lão hoá Dripcare trên website Dripcare.vn và liên hệ cùng các chuyên gia của chúng tôi qua hotline khi cần hỗ trợ nhé.

Nguồn tham khảo 

  1. PubMed/NCBI: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3790843/ 
  2. American Academy of Dermatology (AAD): Retinoids in the treatment of skin aging. 
  3. Mayo Clinic: The Science of Aging: Telomeres and Cellular Senescence.
  4. Nobel Prize Outreach: The 2016 Nobel Prize in Physiology or Medicine: Yoshinori Ohsumi and Autophagy. 

7

Bài viết hữu ích?

Bài viết hữu ích?

xem thêm
Các xu hướng hiện nay trong chiến lược chống lão hóa

Các xu hướng hiện nay trong chiến lược chống lão hóa

Chiến lược chống lão hóa: Nên tập trung vào phòng ngừa hay điều trị?

Chiến lược chống lão hóa: Nên tập trung vào phòng ngừa hay điều trị?

Những điều cần biết khi mua thực phẩm bổ sung chống lão hóa

Những điều cần biết khi mua thực phẩm bổ sung chống lão hóa

Lợi ích của liệu pháp IV tại nhà

Lợi ích của liệu pháp IV tại nhà

Các thành phần chống lão hóa cho cơ thể

Các thành phần chống lão hóa cho cơ thể

7

Bài viết hữu ích?