Chỉ số xét nghiệm sắt huyết thanh bao nhiêu là bình thường?

1. Xét nghiệm định lượng sắt trong máu là gì?

Sắt là nguyên tố vi lượng cần thiết cho hoạt động của tế bào cơ thể người, bao gồm cả tế bào máu và cơ bắp. Đặc biệt, sắt còn là thành phần quan trọng trong hemoglobin và protein, chịu trách nhiệm vận chuyển oxy đi cung cấp cho các mô. Xét nghiệm định lượng sắt huyết thanh là xét nghiệm máu giúp xác định nồng độ sắt trong máu. Qua đó đánh giá được nồng độ này cao, thấp hay bất thường, cũng như mức độ chuyển hoá của sắt trong cơ thể để có hướng điều trị phù hợp. 

Thông thường, có tới 70% lượng sắt cơ thể liên kết với huyết sắc tố trong hồng cầu và phần còn lại liên kết với các protein khác hoặc lưu trữ trong các mô cơ thể. Khi tế bào hồng cầu chết đi, sắt cũng được giải phóng và mang theo transferrin đến tủy xương, gan và lách. Sắt sẽ được dự trữ trong tuỷ xương và sử dụng khi cần thiết để tạo ra các tế bào hồng cầu mới. Vì vậy, xét nghiệm định lượng sắt huyết thanh giúp kiểm tra:

• Lượng sắt liên kết cùng transferrin trong máu. 
• Lượng sắt cần thiết để liên kết với tất cả transferrin (tổng khả năng liên kết sắt).
• Tỷ lệ transferrin với sắt liên kết (chỉ số bão hoà transferrin).
• Tình trạng thiếu máu và nguyên nhân thiếu máu khi kết hợp cùng xét nghiệm hemoglobin, hematocrit, ferritin và transferrin.

2. Xét nghiệm định lượng sắt được chỉ định khi nào?

Các trường hợp chỉ định xét nghiệm sắt huyết thanh gồm có:

• Gặp bất thường trong xét nghiệm tổng phân tích tế bào máu ngoại vi hoặc định lượng hemoglobin.
• Kiểm tra thiếu máu thiếu sắt.
• Kiểm tra tình trạng mức độ sắt bị quá tải.
• Kiểm tra tình trạng dinh dưỡng.
• Theo dõi điều trị dinh dưỡng.

3. Ý nghĩa của chỉ số xét nghiệm sắt huyết thanh

Cách đọc chỉ số xét nghiệm sắt huyết thanh trong khoảng tham chiếu tuỳ vào đối tượng như sau:

• Nam: 70-175 mcg/dL hoặc 12,5- 31,3 mcmol/L;
• Nữ: 50-150 mcg/dL hoặc 8,9- 26,8 mcmol/L;
• Trẻ em: 50- 120 mcg/dL hoặc 9- 21,5 mcmol/L;
• Tổng khả năng liên kết sắt (TIBC): Nam và nữ: 250- 450 mcg/dL hoặc 45-76 mcmol/L;
• Bão hoà transferrin: Nam 10-50%, nữ 15-50%.

Chỉ số xét nghiệm sắt huyết thanh nếu vượt quá khoảng tham chiếu có thể do 1 số nguyên nhân như:

• Bổ sung sắt quá mức;
• Viêm gan cấp, suy gan hoặc xơ gan;
• Truyền máu nhiều lần;
• Nhiễm sắc tố tiên phát do di truyền gây tăng hấp thu sắt;
• Tán huyết hoặc tan máu tự miễn;
• Ngộ độc chì;
• Thiếu máu ác tính Biermer;
• Bệnh đa hồng cầu.

Chỉ số xét nghiệm sắt huyết thanh giảm có thể do các nguyên nhân như:

• Thiếu máu thiếu sắt;
• Viêm mạn tính;
• Mất máu, chảy máu kinh nguyệt nhiều, chảy máu đường tiêu hoá;
• Nhiễm độc cyanocobalamin;
• Chế độ ăn thiếu sắt;
• Rối loạn chuyển hoá sắt;
• Ung thư;
• Bỏng diện tích lớn;
• Mang thai;
• Hội chứng tăng ure máu.

Nhìn chung, xét nghiệm định lượng sắt huyết thanh được ứng dụng rất nhiều trong thực hành lâm sàng, đặc biệt theo dõi các trường hợp thiếu máu thiếu sắt để đánh giá đáp ứng điều trị, theo dõi nồng độ huyết thanh định kỳ. Ngoài ra, xét nghiệm sắt huyết thanh còn được ứng dụng trong xơ gan để chẩn đoán hoặc loại trừ nguyên nhân gây bệnh do bệnh huyết sắc tố hemochromatosis- rối loạn di truyền chuyển hoá sắt. Bạn nên thực hiện xét nghiệm máu tổng quát định kỳ tại các cơ sở y tế uy tín để biết được chỉ số xét nghiệm sắt huyết thanh của mình. Tuỳ thuộc vào nguyên nhân gây ra tình trạng thừa hay thiếu sắt mà bác sĩ sẽ đưa ra phương pháp điều trị phù hợp có thể bao gồm cả bổ sung sắt, thay đổi chế độ ăn, sử dụng thuốc hoặc điều trị các tình trạng hiện có.