Các yếu tố nguy cơ gây thoái hóa điểm vàng ở mắt

1. Các yếu tố nguy cơ gây bệnh thoái hóa điểm vàng ở mắt là gì và gồm những yếu tố nào?

1.1. Bệnh thoái hoá điểm vàng là gì?

Mắt là một trong những bộ phận phức tạp và quan trọng của cơ thể, được ví như một chiếc máy ảnh vì mắt thực hiện chức năng nhìn, quan sát, thu nhận lại hình ảnh của sự vật, màu sắc để chuyển vào não xử lý và lưu trữ.

Điểm vàng, hay còn gọi là hoàng điểm của mắt là một bộ phận của trung tâm võng mạc. Đây là vùng có các tế bào thị giác nhạy cảm nhất, nơi tập trung hàng triệu tế bào cảm quan, đóng vai trò quan trọng trong thu nhận hình ảnh, giúp nhận biết màu sắc. Do đó, điểm vàng rất quan trọng đối với thị lực trung tâm.

Thoái hoá điểm vàng là sự thoái hóa các tế bào điểm vàng ở mắt, làm mắt giảm chức năng phân tích chi tiết và độ sắc nét của hình ảnh. Thoái hóa điểm vàng sẽ làm giảm khả năng đọc sách, lái xe, nhận dạng màu sắc,... làm người bệnh gặp khó khăn khi thực hiện các hoạt động hằng ngày, gây ảnh hưởng đến cuộc sống của người bệnh.

Thoái hoá điểm vàng là bệnh xảy ra ở người lớn tuổi. Tuy nhiên, ngày nay, bệnh thoái hoá điểm vàng đang có xu hướng trẻ hoá, dù phần lớn bệnh nhân là người cao tuổi.

Thoái hoá điểm vàng chia thành 2 loại:

• Thoái hóa điểm vàng thể khô: Chiếm 85 -90% trường hợp thoái hoá điểm vàng. Tế bào trong lớp biểu mô sắc tố của hoàng điểm dần dần trở nên teo lại và thoái hóa. Lớp tế bào này rất quan trọng đối với chức năng của tế bào nón và tế bào que, do đó tế bào nón và que cũng sẽ thoái hóa và chết. Bệnh thường xuất hiện và diễn biến âm thầm trong thời gian dài trước khi có tình trạng suy giảm thị lực.
• Thoái hóa điểm vàng thể ướt: Nguyên nhân của thể này là do những mạch máu phát triển bất thường ở dưới võng mạc, khi các mạch máu này vỡ ra hoặc chảy dịch sẽ gây sẹo ở điểm vàng sẽ khiến thị lực của bệnh nhân suy giảm nghiêm trọng. Mặc dù đây là loại ít gặp, chỉ chiếm 10% tổng số trường hợp mắc bệnh, tuy nhiên lại nguy hiểm hơn và rất dễ gây mù lòa vĩnh viễn.

Nguyên nhân bệnh thoái hoá điểm vàng là do sự thoái hóa các tế bào điểm vàng ở mắt xảy ra do quá trình lão hoá ở người cao tuổi kết hợp chế độ ăn, môi trường ô nhiễm.

Như vậy, các yếu tố nguy cơ của bệnh thoái điểm vàng là gì? Ai là người dễ mắc bệnh thoái hoá điểm vàng?

1.2. Các yếu tố nguy cơ gây thoái hóa điểm vàng ở mắt

Hiện nay, nhiều nghiên cứu đã đưa ra được một số yếu tố nguy cơ liên quan đến bệnh thoái hoá điểm vàng như:

• Tuổi tác Bệnh thoái hoá điểm vàng thường xuất hiện ở người cao tuổi, đặc biệt là ở những người lớn trên 50 tuổi. Tuổi càng cao, nguy cơ thoái hoá điểm vàng càng lớn. 
• Chủng tộc. Người da trắng có tỷ lệ mắc bệnh thoái hoá điểm vàng cao hơn người da màu.
• Giới nữ. Nhiều nghiên cứu chỉ ra được mối quan hệ giữa giới nữ và sự phát triển của bệnh thoái hoá điểm vàng. Nhiều nghi vấn được đặt ra, trong đó có nghi vấn liên quan đến tuổi tác do phụ nữ sống thọ hơn nam giới.
• Tiền sử gia đình. Bạn có nguy cơ mắc bệnh thoái hoá điểm vàng cao hơn nếu gia đình bạn có người mắc bệnh thoái hoá điểm vàng.
• Hút thuốc lá. Hút thuốc lá được chứng minh là làm tăng nguy cơ mắc bệnh thoái hoá điểm vàng. Vì lý do này, nó đã được thêm vào như một yếu tố nguy cơ quan trọng cần theo dõi ở những người nghi ngờ mắc bệnh thoái hoá điểm vàng. Nhiều bằng chứng cũng cho thấy nguy cơ bệnh thoái hoá hoàng điểm giảm rõ rệt đối với những người đã từng hút thuốc so với những người hiện đang hút thuốc. Điều này cho thấy các biện pháp can thiệp giúp người bị thoái hoá hoàng điểm bỏ thuốc lá có khả năng giúp ngăn ngừa sự tiến triển của bệnh.

• Béo phì. Nếu bạn bị béo phì, bạn có chỉ số BMI > 30 và chế độ ăn nhiều chất béo, điều này sẽ làm tăng nguy cơ mắc bệnh thoái hoá điểm vàng và làm tăng nguy cơ tiến triển của bệnh.
• Tăng huyết áp. Nhiều bằng chứng đã đưa ra được mối liên quan giữa bệnh tăng huyết áp và sự tiến triển của bệnh thoái hoá điểm vàng. Người ta ghi nhận được nhiều bệnh nhân thoái hoá điểm vàng có tiền căn tăng huyết áp.

Ngoài ra, nếu bạn thường xuyên làm việc ngoài trời mà mắt không được bảo vệ, tia cực tím sẽ làm tăng tốc độ quá trình thoái hóa điểm vàng. Đồng thời, việc sử dụng nhiều các thiết bị điện có ánh sáng xanh như điện thoại di động, máy tính, tivi,... là tác nhân làm điểm vàng thoái hóa nhanh hơn. Chính vì vậy, thoái hóa điểm vàng không còn là bệnh của người lớn tuổi, mà độ tuổi của người mắc bệnh đang trẻ dần.

2. Làm thế nào để dự phòng sớm với các yếu tố nguy cơ thoái hoá điểm vàng?

Như đã nêu ở trên, nguyên nhân bệnh thoái hoá điểm vàng là do sự thoái hoá của các tế bào điểm vàng. Và có rất nhiều yếu tố nguy cơ gây bệnh này. Với các yếu tố nguy cơ như tuổi, giới, di truyền, tiền căn gia đình,... bạn không thể thay đổi được thì bạn có thể phòng tránh sớm bệnh thoái hoá điểm vàng bằng việc thay đổi các yếu tố nguy cơ liên quan đến chế độ sinh hoạt, làm việc và ăn uống của bản thân. Để dự phòng sớm các yếu tố nguy cơ thoái hoá điểm vàng, bạn cần thực hiện những điều sau:

• Thay đổi chế độ ăn uống: Việc tăng cường bổ sung các thực phẩm chứa nhiều vitamin A, C, E cùng omega-3 và giảm các thực phẩm chứa nhiều chất béo sẽ làm giảm nguy cơ bệnh thoái hoá điểm vàng. Các loại vitamin và khoáng chất sẽ giúp nâng cao sức đề kháng của cơ thể, chống lão hoá, không những làm giảm nguy cơ mắc bệnh mà còn làm chậm tiến triển bệnh thoái hoá điểm vàng.

• Giảm cân nặng: Việc giảm cân nặng và duy trì cân nặng lý tưởng không những giúp bạn phòng ngừa được bệnh thoái hoá điểm vàng, mà còn giúp cơ thể bạn khỏe khoắn hơn, phòng ngừa được các bệnh lý về chuyển hoá, nội tiết. Cân nặng lý tưởng phụ thuộc vào độ tuổi và giới tính của bạn. 
• Không hút thuốc lá: Trong khói thuốc lá có hơn 4000 chất, trong đó có hàng trăm loại chất gây hại cho sức khỏe. Hút thuốc lá không những làm tăng nguy cơ mắc bệnh thoái hoá điểm vàng, mà nó còn làm tăng nguy cơ các bệnh lý về phổi và ung thư phổi, các bệnh lý về mạch máu, chuyển hoá… Vì vậy, việc chủ động tránh xa thuốc lá và khói thuốc lá sẽ giúp bạn nâng cao sức khỏe, phòng ngừa được bệnh thoái hoá điểm vàng và các bệnh lý khác. 
• Kiểm soát tốt bệnh lý tăng huyết áp: duy trì chỉ số huyết áp mục tiêu sẽ giúp bạn phòng ngừa được bệnh thoái hoá điểm vàng.
• Bảo vệ mắt tốt: Nếu bạn làm việc ngoài trời thường xuyên, thì bạn cần đeo kính râm để bảo vệ mắt. Đồng thời, hạn chế sử dụng máy tính, tivi, điện thoại thường xuyên trong thời gian dài để tránh gây hại cho mắt.
• Kiểm tra mắt định kỳ: Việc kiểm tra mắt định kỳ sẽ giúp cho phát hiện sớm và điều trị kịp thời bệnh lý thoái hoá điểm vàng.

3. Các lưu ý cần biết để có sức khỏe tốt, phòng tránh bệnh thoái hóa điểm vàng ở mắt?

Để phòng tránh nguyên nhân bệnh thoái hoá điểm vàng, đầu tiên bạn cần nắm rõ được các yếu tố nguy cơ gây bệnh thoái hoá điểm vàng. Bạn không thể thay đổi được các yếu tố nguy cơ như tuổi tác, giới tính, tiền sử gia đình,... thì bạn cần chủ động thay đổi các yếu tố nguy khác bằng cách kết hợp thay đổi chế độ ăn, chế độ sinh hoạt trong cuộc sống. 

Hãy tích cực bổ sung các thực phẩm giàu vitamin A,C,E và omega 3. Tránh xa thuốc lá và khói thuốc. Hãy tạo động lực bỏ thuốc lá cho bản thân để phòng tránh được bệnh thoái hoá điểm vàng và nhiều bệnh lý khác gây hại cho cơ thể. Đồng thời hãy bảo vệ mắt khỏi các tác nhân gây hại bằng cách đeo kính râm khi ra nắng và hạn chế dùng máy tính, tivi, điện thoại nhiều. Và bạn hãy kiểm tra mắt định kỳ để sớm phát hiện các bệnh lý về mắt.

Tóm lại, bệnh thoái hoá điểm vàng là gì? Đây là bệnh thoái hoá các tế bào điểm vàng của mắt và là một bệnh lý thường gặp ở người lớn tuổi. Bệnh làm giảm thị lực, làm giảm khả năng đọc sách, lái xe, nhận biết màu sắc,... gây ảnh hưởng đến sinh hoạt và chất lượng cuộc sống của người bệnh. Hãy chủ động nắm rõ các yếu tố nguy cơ và cách phòng tránh các yếu tố nguy cơ bệnh thoái hoá điểm vàng nhằm chăm sóc tốt cho đôi mắt và nâng cao chất lượng cuộc sống của bạn.