Ai cần làm xét nghiệm glucose máu?

1. Xét nghiệm glucose máu là gì?

Glucose là loại đường mà các tế bào của cơ thể con người sử dụng làm nguồn năng lượng chính. Cơ thể phân hủy thức ăn thành glucose và các chất khác. Gan dự trữ thêm glucose và có thể sản xuất nó vào những thời điểm mà bạn không ăn. Glucose đi vào máu, nơi có một loại hormone gọi là insulin giúp đưa glucose vào các tế bào. Quá nhiều hoặc quá ít glucose trong máu đều có thể dẫn đến những vấn đề sức khỏe nghiêm trọng, cụ thể:

• Quá nhiều glucose trong máu: Có thể là dấu hiệu của bệnh tiểu đường, một tình trạng bệnh lý nghiêm trọng có thể gây tổn thương mô và cơ quan nếu không được kiểm soát. Bệnh tiểu đường có thể phát triển nếu cơ thể không thể sản xuất đủ insulin hoặc nếu các tế bào của cơ thể gặp khó khăn trong việc tiếp nhận insulin.
• Quá ít glucose trong máu: Được gọi là hạ đường huyết. Hạ đường huyết thường do thuốc điều trị tiểu đường gây ra, nhưng cũng có thể do tình trạng sức khỏe không liên quan đến bệnh tiểu đường hoặc các loại thuốc khác.

Vậy xét nghiệm glucose máu là gì? Xét nghiệm glucose máu hay còn được gọi là xét nghiệm đường máu, là phương pháp đo lường nồng độ glucose trong máu người bệnh. 

Dưới đây là một số xét nghiệm glucose máu khác nhau thường được thực hiện để sàng lọc và chẩn đoán:

• Xét nghiệm glucose máu đói: Phương pháp này đo lượng glucose trong máu người bệnh sau khi không ăn hoặc uống bất cứ thứ gì ngoài nước trong ít nhất 8 giờ. Thử nghiệm này thường được thực hiện vào buổi sáng.
• Xét nghiệm glucose máu ngẫu nhiên: Xét nghiệm này cũng đo lượng glucose trong máu nhưng có thể được thực hiện vào bất kỳ thời điểm nào trong ngày, cho dù người bệnh có ăn hay không. Nó thường được tiến hành trên máu tĩnh mạch cánh tay và có thể được đưa vào kết quả xét nghiệm máu toàn diện. Ngoài ra, những người được chẩn đoán mắc bệnh tiểu đường cũng có thể kiểm tra mức glucose trong ngày bằng cách sử dụng mẫu máu lấy từ đầu ngón tay và máy đo glucose tại nhà.
• Xét nghiệm dung nạp glucose : Xét nghiệm này đo lượng glucose trong máu sau khi bạn nhịn ăn qua đêm và sau đó uống đồ uống có đường. Xét nghiệm dung nạp glucose thường yêu cầu nhiều lần lấy máu trong vài giờ.
• Theo dõi glucose liên tục: Máy theo dõi glucose liên tục đọc mức glucose thông qua một sợi dây nhỏ được cấy ngay dưới bề mặt da. Loại theo dõi này có thể cho thấy xu hướng đường huyết theo thời gian.
• HbA1c: Mặc dù xét nghiệm HbA1c không đo trực tiếp lượng glucose, nhưng nó phản ánh mức đường huyết trung bình của người bệnh trong ba tháng qua bằng cách đo lượng huyết sắc tố có chứa glucose.

2. Đối tượng nào nên được xét nghiệm glucose?

Bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm glucose cùng với một loạt các xét nghiệm khác để biết thông tin sức khỏe cơ bản của người bệnh, ví dụ như trong khám sức khỏe định kỳ. Ngoài ra, bác sĩ cũng có thể muốn kiểm tra lượng glucose tăng cao nếu người bệnh có nguy cơ mắc bệnh tiểu đường cao hơn mức trung bình. Những người có nguy cơ mắc bệnh tiểu đường cao hơn bao gồm:

• Đủ 45 tuổi trở lên
• Thừa cân hoặc béo phì
• Bệnh tim, huyết áp cao hoặc cholesterol cao
• Tiền tiểu đường
• Có người thân trong gia đình đã được chẩn đoán mắc bệnh tiểu đường
• Thiếu hoạt động thể chất
• Người Mỹ gốc Phi, người châu Á, người gốc Tây Ban Nha hoặc người Mỹ bản địa/người Mỹ gốc Ấn Độ
• Hội chứng buồng trứng đa nang

Nếu bạn đang mang thai, bác sĩ có thể yêu cầu làm xét nghiệm glucose để sàng lọc bệnh tiểu đường thai kỳ, một loại bệnh tiểu đường liên quan đến sự thay đổi hormone trong thai kỳ. Bị tiểu đường thai kỳ có thể gây hại cho mẹ và thai nhi nếu không được điều trị và có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh tiểu đường sau này trong đời.

Bác sĩ cũng có thể đề nghị xét nghiệm glucose nếu bạn đang gặp các triệu chứng của bệnh tiểu đường, bao gồm:

• Đi tiểu thường xuyên
• Đói hoặc khát quá mức
• Ngứa ran, mất cảm giác ở bàn tay, bàn chân
• Mờ mắt
• Nhiễm trùng bất thường
• Giảm cân không rõ nguyên nhân
• Mệt mỏi
• Da khô
• Vết loét không lành nhanh chóng

Ngoài ra, bác sĩ có thể yêu cầu xét nghiệm glucose nếu bạn có các triệu chứng của lượng đường trong máu thấp hoặc các tình trạng sức khỏe khác.

Bên cạnh đó, xét nghiệm glucose cũng là một phần quan trọng trong việc quản lý tiền tiểu đường và tiểu đường sau khi được chẩn đoán.

3. Xét nghiệm glucose để làm gì?

Xét nghiệm glucose để làm gì là thắc mắc của nhiều người. Có một số lý do khác nhau mà bác sĩ có thể đề nghị xét nghiệm glucose. Xét nghiệm này thường là một phần của xét nghiệm bệnh tiểu đường, có thể bao gồm sàng lọc, chẩn đoán và theo dõi.

Vậy ý nghĩa của glucose trong xét nghiệm máu là gì?

• Sàng lọc: Sàng lọc có nghĩa là sử dụng các xét nghiệm để tìm ra các vấn đề sức khỏe trước khi các vấn đề đó gây ra bất kỳ triệu chứng hoặc dấu hiệu nào mà người bệnh hoặc bác sĩ của bạn có thể nhận thấy. Nếu bạn trên 40 tuổi, thừa cân béo phì hoặc có nguy cơ mắc bệnh tiểu đường cao, bác sĩ có thể yêu cầu một hoặc nhiều xét nghiệm kiểm tra glucose máu để tìm tiền kiếm dấu hiệu tiền tiểu đường hoặc tiểu đường. Những người bị tiền tiểu đường có mức glucose cao hơn bình thường nhưng không đủ cao để được chẩn đoán mắc bệnh tiểu đường.
• Chẩn đoán: Là việc sử dụng các xét nghiệm và quy trình để xác định tình trạng sức khỏe tiềm ẩn nào có thể gây ra các dấu hiệu và triệu chứng đáng chú ý. Nếu bạn có các triệu chứng của bệnh tiểu đường, lượng đường trong máu cao hoặc lượng đường trong máu thấp, bác sĩ có thể yêu cầu xét nghiệm glucose. Xét nghiệm glucose có thể đi kèm với các xét nghiệm máu hoặc nước tiểu khác để chẩn đoán chính xác.
• Giám sát: Nếu bạn đã được chẩn đoán mắc bệnh tiểu đường hoặc tiền tiểu đường, bác sĩ có thể muốn bạn theo dõi lượng đường trong máu bằng thiết bị theo dõi hoặc kiểm tra lượng đường tại nhà. Bác sĩ cũng có thể đề nghị xét nghiệm định kỳ trong quá trình kiểm tra để đánh giá được cách kiểm soát đường huyết của người bệnh.

4. Cách thực hiện xét nghiệm glucose

Xét nghiệm glucose để sàng lọc và chẩn đoán diễn ra tại cơ sở y tế. Xét nghiệm này yêu cầu lấy máu từ tĩnh mạch bằng kim nhỏ. Bác sĩ có thể giải thích xét nghiệm glucose nào phù hợp nhất với tình huống của người bệnh và cho biết liệu có cần nhịn ăn trước khi xét nghiệm hay không và sẽ mất bao nhiêu thời gian, đồng thời cung cấp cho người bệnh các hướng dẫn bổ sung về việc chuẩn bị cho xét nghiệm.

Việc sàng lọc và xét nghiệm glucose chẩn đoán không được thực hiện tại nhà. Nhưng nếu bạn được chẩn đoán mắc bệnh tiểu đường, bạn có thể phải theo dõi lượng đường trong máu của mình bằng các xét nghiệm tại nhà. Theo dõi tại nhà cho phép bạn và bác sĩ hiểu bệnh tiểu đường của bạn đang được kiểm soát tốt như thế nào và có thể giúp bạn đưa ra quyết định điều trị nếu mức đường huyết của bạn quá cao hoặc quá thấp.

Xét nghiệm glucose tại nhà thường được thực hiện bằng máy đo đường huyết. Ngoài ra, bác sĩ có thể đề nghị người bệnh sử dụng tính năng theo dõi đường huyết liên tục để đo lượng đường trong máu. Nếu đang theo dõi mức đường huyết tại nhà, người bệnh vẫn có thể cần phải kiểm tra lượng đường trong máu định kỳ tại cơ sở y tế.

Xét nghiệm glucose máu là một phương pháp hiệu quả để sàng lọc, chẩn đoán và theo dõi bệnh tiểu đường. Để hiểu rõ hơn về ý nghĩa của kết quả xét nghiệm, bạn có thể nói chuyện với bác sĩ để được tư vấn kỹ hơn.