Chẩn đoán viêm bờm mỡ đại tràng trên siêu âm ổ bụng

1. Viêm bờm mỡ đại tràng là gì?

Bờm mỡ đại tràng (túi thừa mạc nối) gồm khoảng 50-100 cái có chiều dài từ 0,5-5 cm, nằm ở mặt ngoài và song song với dải cơ dọc đại tràng cùng 1-2 tĩnh mạch và tiểu động mạch đi kèm. Viêm bờm mỡ đại tràng là tình trạng thiếu máu cục bộ và hoại tử của bờm mỡ do xoắn hoặc tắc tĩnh mạch do huyết khối. 

Bệnh viêm bờm mỡ đại tràng thường xuất hiện ở tuổi trung niên trên 40 và gặp ở nam giới nhiều hơn. Béo phì và các bài tập nặng là yếu tố nguy cơ dẫn tới viêm bờm mỡ đại tràng. Bệnh nhân viêm bờm mỡ đại tràng thường đau bụng vùng hạ vị cấp tính hoặc bán cấp kèm theo đầy bụng sau ăn, chướng bụng, nôn, đi ngoài phân lỏng và sốt nhẹ.

2. Chẩn đoán viêm bờm mỡ đại tràng như thế nào?

Bệnh nhân viêm bờm mỡ đại tràng thường vào viện với một tình trạng đau bụng cấp rất dễ nhầm lẫn với các bệnh lý tiêu hoá nghiêm trọng khác như viêm ruột thừa, viêm đại tràng, viêm túi thừa đại tràng. Vì vậy, chỉ dựa vào triệu chứng lâm sàng có thể không đủ để chẩn đoán mà còn phải dựa vào các phương tiện cận lâm sàng khác như:

• Xét nghiệm máu: Có phản ứng viêm với bạch cầu tăng nhẹ, CRP tăng.
• Siêu âm: Có ý nghĩa quan trọng trong chẩn đoán viêm bờm mỡ đại tràng cũng như chẩn đoán phân biệt với các bệnh lý khác.
• Chụp CT scan: Cho hình ảnh đặc trưng hơn nhưng chi phí cao và mất thời gian hơn trong việc tiếp cận, đòi hỏi trang thiết bị y tế.
• Chụp cộng hưởng từ (MRI): Cũng cho hình ảnh chi tiết về các bất thường trong ổ bụng như ít được sử dụng vì siêu âm và chụp cắt lớp vi tính gần như đã giúp chẩn đoán rõ ràng các trường hợp đau bụng ngoại khoa.

3. Chẩn đoán viêm bờm mỡ đại tràng trên siêu âm ổ bụng

Đối với bờm mỡ đại tràng bình thường không thể thấy được trên siêu âm, chỉ khi tạo dịch tương phản trong khoang phúc mạc mới cho thấy cấu trúc thuôn dài hoặc đa thuỳ, cản quang kém, đậm độ thấp và di động, xuất phát từ bề mặt thanh mạc đại tràng. Còn hình ảnh siêu âm viêm bờm mỡ đại tràng sẽ thể hiện các đặc điểm sau:

• Khối nhỏ tròn hoặc bầu dục, phản âm mạnh (mỡ), có viền phản âm kém bao quanh, ấn không xẹp và đau.
• Nằm ở thành bụng trước-bên và dính với đại tràng.
• Trên siêu âm Doppler màu không có dấu hiệu của mạch máu trong khối, vừa có giá trị chẩn đoán vừa giúp phân biệt với tình trạng viêm khác như viêm túi thừa đại tràng hoặc viêm ruột thừa.

Các dấu hiệu trên hình ảnh chụp cắt lớp vi tính của viêm bờm mỡ đại tràng thường đặc trưng hơn siêu âm, cụ thể như sau:

• Có một cấu trúc hình trứng đậm độ mờ, liền kề với đại tràng, đường kính 1,5-3,5cm, được bao quanh bởi viền đậm độ viêm mỏng từ 1-3mm.
• Có sự dày lên của phúc mạc lân cận do viêm lan rộng.
• Có thể có nốt tăng đậm độ cản quan trung tâm do thuyên tắc tĩnh mạch.
• Thường không liên quan đến dày thành đại tràng lân cận, tuy nhiên một số trường hợp dày thành đại tràng tỷ lệ thuận với lượng viêm bờm mỡ đang hoạt động.

Hầu hết các trường hợp viêm bờm mỡ đại tràng không cần điều trị mà cơ thể có khả năng tự điều chỉnh trong khoảng 5-7 ngày. Các trường hợp nặng bác sĩ có thể chỉ định điều trị nội khoa bằng thuốc NSAID để điều trị bảo tồn hoặc phẫu thuật nhằm ngăn ngừa tái phát và các biến chứng hiếm gặp khác như viêm phúc mạc, hình thành ổ áp-xe.Tóm lại, siêu âm bụng là phương tiện đầu tay được chỉ định nhằm chẩn đoán các bất thường trong bệnh lý viêm bờm mỡ đại tràng. Bên cạnh đó, chụp cắt lớp vi tính ổ bụng hoặc chụp cộng hưởng từ cũng cho hình ảnh đặc trưng nhưng ít được sử dụng hơn do chi phí cao và khó tiếp cận.