Thận trọng khi dùng thuốc giảm cân cho người tiểu đường

1. Giảm cân cho bệnh tiểu đường

Tình trạng thừa cân, béo phì có thể làm tăng đáng kể nguy cơ mắc các vấn đề nghiêm trọng đến sức khoẻ, trong có bệnh đái tháo đường. Thừa cân béo phì là một trong những nguyên nhân gây cho ½ số trường hợp mắc bệnh đái tháo đường. Và có khoảng 90% người mắc bệnh đái tháo đường gặp tình trạng thừa cân, béo phì. Thừa cân có thể dẫn đến nguy cơ mắc các bệnh tim mạch, đột quỵ, huyết áp tăng, ung thư, đái tháo đường…

Bệnh đái tháo đường được đặc trưng bởi hàm lượng đường máu cao (chỉ số glucose máu tăng cao. Khi đó, bệnh nhân đái tháo đường có khả năng sản xuất insulin của cơ thể bị suy giảm hoặc người bệnh có thể gặp tình trạng kháng insulin. Quá trình thu nạp thức ăn và đường vào cơ thể được thông qua tuyến tụy. Tuyến này sẽ tiết ra insulin kích thích các tế bào trong toàn bộ cơ thể để hấp thu glucose máu từ đó, giúp giảm hàm lượng glucose máu. Theo nghiên cứu của Trung tâm Y tế Leiden Hà Lan cho biết, mỡ thừa xung quanh các nội tạng trong cơ thể như gan, tim…. có vai trò ngăn tác dụng của insulin và khiến cho glucose không thể đi vào tế bào được điều này làm cho lượng đường huyết trong cơ thể tăng cao. Tỷ lệ mỡ thừa trong cơ thể càng cao càng khiến cho người bệnh gặp tình trạng kháng insulin tồi tệ hơn. Nếu không điều trị bệnh đái tháo đường thì kết cục của bệnh có thể đe dọa đến tính mạng của người bệnh. Vì vậy giảm cân khi bị tiểu đường thực sự rất cần thiết để cải thiện tình trạng sức khỏe cho người bệnh.

2. Mắc bệnh tiểu đường uống thuốc giảm cân được không?

Thừa cân, béo phì là một trong những yếu tố nguy cơ thường được nhắc đầu tiên với những người mắc bệnh đái tháo đường. Lý do để giải thích cho điều này khá phức tạp, nhưng có liên quan đến sự kháng insulin trong cơ thể người bệnh cũng như vấn đề về cách cơ thể đáp ứng với insulin, hormone giúp chuyển hóa lượng đường trong máu thành năng lượng hoạt động của cơ thể. Một số loại thuốc được sử dụng cho bệnh nhân tiểu đường và có thể giúp giảm cân

• Thuốc viên uống được sử dụng cho người bệnh đái tháo đường giúp tăng thêm lợi ích của việc giảm cân. Tuy nhiên, những loại thuốc này không được khuyến cáo sử dụng đơn thuần cho giảm cân. Chẳng hạn như metformin là loại thuốc khá phổ biến sử dụng điều trị đái tháo đường. Thuốc thuộc nhóm biguanid hoạt động theo nhiều cách khác nhau nhằm giảm hàm lượng đường trong máu. Tuy nhiên, tác dụng giảm cân của thuốc metformin vẫn còn chưa rõ ràng. Nhưng một vài nghiên cứu chỉ ra rằng những người mắc bệnh đái tháo đường sử dụng metformin trong vòng hai năm có thể giúp giảm trung bình khoảng từ 2 đến 3 kg trọng lượng cơ thể. Tác dụng phụ hạ đường huyết và rối loạn tiêu hoá có thể xảy ra khi sử dụng thuốc metformin.
• Thuốc tiêm trong điều trị đái tháo đường chẳng hạn như Exenatide và Liraglutide thuộc nhóm thuốc mimetics incretin - chất vận chủ của GLP-1. Thuốc này vừa có tác dụng trong điều trị đái tháo đường bằng cách kích hoạt các tuyến tuỵ giải phóng ra insulin, từ đó giúp giảm hàm lượng đường trong máu. Và bằng cách này chúng cũng thúc đẩy giảm cân cho cơ thể một cách hiệu quả với việc làm giảm sự thèm ăn và làm chậm quá trình trống rỗng dạ dày. Trong một nghiên cứu tổng hợp từ các thử nghiệm khác nhau cho thấy người bệnh đái tháo đường có thể sử dụng exenatide và giảm được khoảng từ 1 đến 5 kg trong lượng cơ thể. Còn với thuốc liraglutide thì kết quả giảm từ 5 đến 6 kg. Mặc dù vậy những thuốc này có thể gây ra phản ứng phụ như buồn nôn, các vấn đề về thận, tuyến giáp vì vậy cần được theo dõi chặt chẽ khi sử dụng thuốc.

Ngoài ra, hiện nay còn có một số loại thuốc giảm cân cho người tiểu đường như:

• Thuốc giảm cân Phentermine có tác dụng ức chế thèm ăn, thuốc được sử dụng khá rộng rãi trong việc giúp giảm cân. Cơ quan thực phẩm và dược phẩm của Mỹ FDA đã phê duyệt cho sử dụng thuốc này trong một thời gian ngắn khoảng 12 tuần. Trong một số nghiên cứu cho thấy khi sử dụng thuốc Phentermine trong thời gian kéo dài từ 2 đến 24 tuần có thể giúp giảm trung bình khoảng 3.6 kg trọng lượng cơ thể so với những người sử dụng giả dược. Thuốc có thể mang lại một số tác dụng phụ như làm thay đổi nhịp tim và chỉ số huyết áp.
• Thuốc Orlistat giúp ngăn chặn enzyme lipase - phá vỡ và giúp hấp thụ chất béo trong ruột. Vì vậy có thể giúp bài tiết chất béo khi uống cùng hoặc sau bữa ăn một tiếng. Trong kết quả nghiên cứu ở những người sử dụng Orlistat cùng chế độ ăn kiêng với những thực phẩm ít chất béo (không quá 30% lượng chất béo) có thể giảm bình quân khoảng 3.6kg so với người sử dụng giả dược. Tác dụng phụ của thuốc này có thể gặp là tiêu chảy.
• Thuốc Lorcaserin hoạt động với tác động lên thụ thể hoá học trong não giúp cho người bệnh cảm thấy no lâu hơn giúp giảm cân cho bệnh tiểu đường. Những người sử dụng thuốc này ngoài việc cải thiện được tình trạng dinh dưỡng thì có thể giúp giảm khoảng 3.2 kg cân nặng so với người sử dụng giả dược. Mặc dù thuốc Lorcaserin có tác dụng làm giảm tỷ lệ mắc bệnh đái tháo đường, nhưng những tác dụng phụ của thuốc có thể làm lượng đường trong máu giảm xuống mức bất thường và gây ra tình trạng buồn nôn, nhức đầu.
• Thuốc Phentermine thuộc loại thuốc kết hợp, được sử dụng phối hợp với phetamine là thuốc chống động kinh với thành phần topiramate có tác dụng giảm cân. Trong kết quả nghiên cứu cho thấy những người mắc bệnh đái tháo đường điều trị bằng thuốc này có thể giúp giảm cân trung bình khoảng 6% so với những trường hợp sử dụng giả dược.

Khi sử dụng các loại thuốc kết hợp điều trị đái tháo đường và giảm cân thì người bệnh cần nói chuyện trước với bác sĩ để có chỉ định cụ thể về loại thuốc cũng như cách thức thực hiện đạt hiệu quả. Sử dụng thuốc giảm cân kết hợp với điều trị đái tháo đường có thể gặp các tác dụng phụ và gây trở ngại nếu sử dụng kết hợp với các loại thuốc khác. Nếu trong quá trình sử dụng thuốc gặp các triệu chứng nghiêm trong thì cần báo ngày cho bác sĩ để được hỗ trợ kịp thời. Bên cạnh sử dụng các loại thuốc điều trị tiểu đường và kết hợp giảm cân thì người bệnh có thể sử dụng thực phẩm bổ sung như crom, magie, vanadi giúp cho quá trình giảm cân và kiểm soát hàm lượng đường huyết được hiệu quả. Hoặc cũng có thể tham khảo liệu pháp tiêu hao năng lượng. Khác với cơ chế giảm cân khi dùng thuốc, phương pháp giảm cân này được đánh giá là an toàn và mang lại hiệu quả chỉ sau 6-8 tuần thực hiện khi người thừa cân sẽ được đội ngũ bác sĩ thăm khám để đánh giá tình trạng thừa cân cũng như các vấn đề sức khỏe hiện tại đang gặp. Tiếp đến là thiết kế về một chế độ ăn uống, tập luyện phù hợp đảm bảo với thể trạng từng người. Quan trọng nhất liệu pháp tiêu hao năng lượng chú trọng đến việc đưa các tổ hợp vitamin, khoáng chất vào cơ thể để thúc đẩy quá trình chuyển hóa mỡ thừa thành các dạng năng lượng. Nhờ đó mà quá trình giảm cân diễn ra được hiệu quả và đảm bảo sức khỏe.