Tụt huyết áp làm gì? 5 bước xử trí nhanh tại nhà

Đột ngột hoa mắt, chóng mặt hay xây xẩm mặt mày là những biểu hiện cảnh báo chỉ số huyết áp đang hạ thấp nguy hiểm. Vậy khi bị tụt huyết áp làm gì để sơ cứu nhanh chóng, giúp người bệnh bình phục an toàn và tránh các biến chứng đáng tiếc? Hãy cùng khám phá giải pháp chuẩn y khoa ngay dưới đây!

Tụt huyết áp làm gì?

Tụt huyết áp đột ngột là tình trạng chỉ số huyết áp giảm nhanh xuống dưới mức 90/60 mmHg, làm giảm lượng máu lưu thông đến não và các cơ quan quan trọng. Khi gặp phải trường hợp này, việc sơ cứu đúng cách và kịp thời đóng vai trò vô cùng quyết định để giúp người bệnh nhanh chóng khôi phục thể trạng, tránh các biến chứng nguy hiểm như ngất xỉu hay chấn thương do ngã.

Ngồi xuống hoặc nằm kê cao chân

Ngay khi nhận thấy người bệnh có các dấu hiệu như hoa mắt, chóng mặt, vã mồ hôi lạnh hay đứng không vững, hành động đầu tiên cần thực hiện là giúp họ ngồi xuống hoặc nằm kê cao chân. Hãy nhanh chóng đưa người bệnh đến vị trí bằng phẳng, thoáng mát và an toàn. 

Nếu nằm, hãy dùng gối hoặc chăn kê chân cao hơn tim khoảng 20 - 30 cm. Tư thế này tận dụng trọng lực để kích thích máu từ hai chân dồn nhanh về tim và não, từ đó cải thiện tức thì lượng máu nuôi dưỡng hệ thần kinh trung ương. Đồng thời, bạn nên nới lỏng quần áo, cúc áo cổ hay thắt lưng để giúp người bệnh hít thở dễ dàng hơn.

Bổ sung thức uống giúp tăng huyết áp nhanh

Sau khi đã ổn định tư thế, bước tiếp theo là bổ sung thức uống giúp tăng huyết áp nhanh. Một ly nước trà đường ấm, trà gừng tươi, cà phê hoặc nước sâm đắng đều là những lựa chọn vô cùng hiệu quả. 

Nhờ chứa các chất kích thích nhẹ như caffeine hay các hợp chất làm ấm cơ thể như gingerol trong gừng, những thức uống này giúp làm co mạch máu ngoại vi và thúc đẩy nhịp tim, từ đó kéo chỉ số huyết áp gia tăng trở lại. Nếu không có sẵn các loại nước trên, cho người bệnh uống một ly nước lọc ấm pha thêm chút muối cũng là cách nhanh nhất để gia tăng khối lượng tuần hoàn.

Nghiên cứu “Does ginger supplementation lower blood pressure?” công bố năm 2019 trên các tạp chí y khoa Wiley nhận hợp chất sinh học gingerol và shogaol trong gừng tươi có khả năng kích thích thụ thể adrenergic, thúc đẩy co bóp cơ tim nhẹ và làm tăng sức cản ngoại vi. Với liều dùng 1 - 2g gừng/ngày giúp cải thiện đáng kể chỉ số huyết áp tâm thu từ 3 - 5 mmHg ở nhóm người có phản ứng hạ huyết áp tư thế, hỗ trợ duy trì áp lực máu ổn định.

Bấm huyệt sơ cứu 

Trong thời gian chờ cơ thể hồi phục, bạn có thể kết hợp bấm huyệt sơ cứu để hỗ trợ kích thích hệ thần kinh và nâng cao huyết áp. Các vị trí huyệt quan trọng bao gồm huyệt Nhân trung (nằm ở 1/3 trên của rãnh nhân trung, ngay dưới mũi) và huyệt Thái dương (ở hai bên thái dương, cuối lông mày). 

Dùng ngón tay cái ấn với lực vừa phải và giữ khoảng 1 - 2 phút tại huyệt Nhân trung, hoặc xoay tròn nhẹ nhàng tại hai bên huyệt Thái dương. Việc tác động đúng kỹ thuật vào các huyệt đạo này có tác dụng tỉnh thần, giảm cảm giác choáng váng và kích thích tuần hoàn máu não.

Cho người bệnh dùng thuốc theo đúng điều trị 

Cuối cùng, khi người bệnh đã tỉnh táo hoàn toàn và huyết áp dần ổn định, hãy cho người bệnh dùng thuốc theo đúng điều trị. Nếu đây là bệnh lý mạn tính và đã được bác sĩ chuyên khoa kê đơn các loại thuốc nâng huyết áp hoặc điều trị nguyên nhân, hãy hỗ trợ họ uống đúng liều lượng và chủng loại quy định. 

Tuyệt đối không tự ý cho người bệnh dùng các loại thuốc truyền miệng không rõ nguồn gốc hay dùng lại đơn thuốc của người khác.

Triệu chứng tụt huyết áp đột ngột cảnh báo nguy hiểm cần cấp cứu ngay

Tụt huyết áp thường được coi là lành tính so với cao huyết áp, nhưng khi chỉ số đo rơi vào mức quá thấp hoặc giảm ngột ngạt, đây lại là tín hiệu cảnh báo biến cố y khoa nghiêm trọng. Nhận biết kịp thời các dấu hiệu tụt huyết áp nguy hiểm để tiến hành cấp cứu ngay lập tức có ý nghĩa sống còn, giúp ngăn ngừa tình trạng sốc, tổn thương não và suy đa cơ quan.

Dưới đây là các triệu chứng tụt huyết áp đột ngột cảnh báo nguy hiểm không được phép chủ quan:

• Chóng mặt nặng, hoa mắt và ngất xỉu: Khi huyết áp giảm sâu, lượng máu và oxy cung cấp cho não bộ bị gián đoạn đột ngột. Người bệnh sẽ cảm thấy choáng váng dữ dội, tối sầm mặt mũi và có thể ngất xỉu ngay sau đó. Ngất là phản ứng tự vệ của cơ thể nhưng cũng là dấu hiệu cho thấy não đang rơi vào tình trạng thiếu máu nghiêm trọng.
• Da lạnh, ẩm ướt, tái nhợt hoặc xanh xao: Để bảo vệ các cơ quan sinh tồn cốt lõi như tim và brain, cơ thể sẽ tự động co các mạch máu ngoại vi lại. Điều này khiến làn da của người bệnh trở nên nhợt nhạt, lạnh ngắt và vắt nhiều mồ hôi trộm.
• Thở nhanh, nông và nhịp tim đập bất thường: Khi huyết áp sụt giảm, tim sẽ phải hoạt động dồn dập hơn để bù đắp lượng máu thiếu hụt, dẫn đến tình trạng tim đập nhanh, hồi hộp hoặc rối loạn nhịp. Đồng thời, hệ hô hấp phải tăng tần số thở nhằm cố gắng lấy thêm oxy cho cơ thể.
• Mất tập trung, lú lẫn, rối loạn nhận thức: Thiếu máu nuôi dưỡng vỏ não khiến người bệnh không thể suy nghĩ minh mẫn, phát ngôn không rõ ràng, lơ mơ hoặc mất khả năng định hướng không gian và thời gian. Đây là dấu hiệu báo động tế bào thần kinh đang bị tổn thương.
• Khát nước dữ dội và lượng nước tiểu giảm đột ngột: Cảm giác khát cào ruột là tín hiệu cơ thể đòi hỏi bổ sung thể tích tuần hoàn. Bên cạnh đó, tình trạng tụt huyết áp kéo dài khiến thận không đủ áp lực để lọc máu, dẫn đến giảm đáng kể hoặc ngưng hoàn toàn việc tiết nước tiểu.

Khi xuất hiện bất kỳ triệu chứng tụt huyết áp đột ngột nào kể trên, người bệnh đang trong trạng thái sốc hạ huyết áp. Cần lập tức đặt người bệnh nằm ngửa, kê cao chân hơn tim để hỗ trợ máu dồn về não, giữ ấm cơ thể và gọi cấp cứu 115 ngay lập tức. Việc xử lý chậm trễ có thể dẫn đến các hệ lụy vĩnh viễn hoặc đe dọa trực tiếp đến tính mạng. 

Những sai lầm nguy hiểm thường gặp khi sơ cứu tụt huyết áp

Sơ cứu tụt huyết áp đúng cách có thể giúp người bệnh nhanh chóng hồi phục, nhưng những sai lầm trong xử trí lại dễ dẫn đến hậu quả nghiêm trọng. 

Sai lầm phổ biến nhất là cho bệnh nhân uống thuốc hạ huyết áp hoặc tự ý dùng thuốc trợ tim. Trong lúc cuống cuồng, nhiều người nhầm lẫn giữa tăng và tụt huyết áp, dẫn đến việc dùng sai thuốc khiến huyết áp giảm sâu hơn, gây sốc hoặc nguy hiểm đến tính mạng.

Một sai lầm nguy hiểm khác là để người bệnh tiếp tục đứng, ngồi hoặc di chuyển. Khi huyết áp giảm, lượng máu cung cấp cho não bị thiếu hụt nghiêm trọng. Việc giữ người bệnh ở tư thế đứng hoặc ngồi sẽ làm dòng máu khó lưu thông lên não hơn, làm tăng nguy cơ ngất xỉu, té ngã gây chấn thương sọ não. 

Bên cạnh đó, cho bệnh nhân ăn uống ngay khi họ đang hôn mê hoặc lơ mơ là hành động rất rủi ro. Dù nước đường hay trà gừng có thể giúp nâng huyết áp, nhưng nếu người bệnh không hoàn toàn tỉnh táo, thực phẩm hoặc chất lỏng rất dễ tràn vào đường hô hấp, gây dị vật đường thở hoặc viêm phổi do sặc. Ngoài ra, vội vàng đỡ bệnh nhân dậy quá nhanh ngay khi họ vừa tỉnh cũng có thể kích hoạt lại đợt tụt huyết áp tư thế, khiến họ ngất thêm lần nữa. 

Cuối cùng, không ít người chủ quan bỏ qua việc đưa bệnh nhân đến cơ sở y tế sau khi huyết áp đã tạm ổn định. Tụt huyết áp có thể là biểu hiện của các bệnh lý ẩn tàng như mất máu nội tạng, suy tim, nhiễm trùng huyết hay rối loạn nội tiết.

Giải pháp phòng ngừa tụt huyết áp tái phát tại nhà

Để kiểm soát tình trạng tụt huyết áp một cách bền vững, việc kết hợp giữa điều chỉnh thói quen sinh hoạt và áp dụng các giải pháp chăm sóc sức khỏe hiện đại là vô cùng cần thiết.

Chế độ dinh dưỡng và thói quen sinh hoạt khoa học   

Một chế độ ăn uống và sinh hoạt hợp lý đóng vai trò là nền tảng cốt lõi giúp ổn định chỉ số huyết áp. Người có xu hướng bị tụt huyết áp nên chia nhỏ bữa ăn thành 4 - 5 bữa phụ trong ngày thay vì ăn quá no vào 3 bữa chính. Điều này giúp ngăn ngừa hiện tượng tụt huyết áp sau khi ăn do máu tập trung quá nhiều vào hệ tiêu hóa. 

Trong thực đơn hằng ngày, bạn có thể tăng cường một lượng muối vừa phải và ưu tiên các thực phẩm giàu vitamin B12, axit folic như trứng, thịt đỏ, ngũ cốc nguyên hạt để hỗ trợ quá trình tạo máu. 

Nghiên cứu “The role of vitamin B12 and folic acid in hemato- and other cell-poiesis” 2021 trên tạp chí Nutrients chỉ ra rằng thiếu hụt vitamin B12 và axit folic làm giảm 25-30% sản lượng hồng cầu, dẫn đến thiếu máu và suy giảm thể tích tuần hoàn. Việc bổ sung đầy đủ các chất này qua thực phẩm như trứng, thịt đỏ và ngũ cốc nguyên hạt giúp kích thích tủy xương sản xuất hồng cầu hiệu quả, nâng chỉ số hemoglobin lên khoảng 10 - 15% sau 8 - 12 tuần. Nhờ duy trì thể tích máu tối ưu và tăng cường oxy đến mô, chế độ ăn này hỗ trợ kiểm soát huyết áp ổn định, ngăn ngừa hiệu quả nguy cơ tái phát tụt huyết áp.

Bên cạnh dinh dưỡng, việc uống đủ từ 2 đến 2,5 lít nước mỗi ngày là bắt buộc nhằm duy trì thể tích tuần hoàn máu. Hạn chế tối đa rượu, bia và thức uống có cồn vì chúng gây mất nước và làm hạ huyết áp nhanh chóng. Ngoài ra, bạn cũng cần duy trì thói quen tập luyện thể thao nhẹ nhàng như đi bộ, yoga hoặc đạp xe ít nhất 30 phút mỗi ngày để tăng cường sức co bóp của cơ tim và cải thiện độ đàn hồi của mạch máu.

Lưu ý khi thay đổi tư thế đột ngột

Tụt huyết áp tư thế đứng là nguyên nhân hàng đầu dẫn đến hiện tượng choáng váng hoặc ngất xỉu bất ngờ. Khi đang ở trạng thái nằm hoặc ngồi lâu, trọng lực sẽ kéo máu dồn xuống chân. Nếu đứng dậy quá nhanh, tim chưa kịp co bóp để đẩy máu lên não. Do đó, nguyên tắc quan trọng nhất là "chậm rãi và từng bước".

Khi ngủ dậy, bạn nên nằm nghiêng vài giây, sau đó từ từ ngồi dậy và để hai chân buông thõng xuống mép giường khoảng 1 - 2 phút trước khi đứng hẳn lên. Nếu cảm thấy hơi choáng khi đang đứng, hãy bắt chéo hai chân theo hình kéo hoặc nhón gót chân liên tục để kích thích các cơ cẳng chân co bóp, giúp đẩy máu ngược trở lại tim. 

Bổ sung liệu pháp IV Therapy

Bên cạnh các thay đổi trong sinh hoạt, liệu pháp truyền vi chất qua đường tĩnh mạch (IV Therapy) đang là giải pháp tiên tiến giúp hỗ trợ phục hồi và cân bằng thể trạng nhanh chóng. Nhờ cơ chế đưa thẳng các dưỡng chất, vitamin, khoáng chất và dung dịch điện giải vào hệ tuần hoàn, IV Therapy giúp tối ưu hóa khả năng hấp thu của cơ thể, nhanh chóng cải thiện thể tích tuần hoàn và giảm triệt để tình trạng mệt mỏi, uể oải do hạ huyết áp.

Tuy nhiên, việc điều trị tụt huyết áp tái phát sẽ đạt hiệu quả tối ưu nhất khi kết hợp giữa phục hồi thể trạng tức thì và tầm soát nguyên nhân chuyên sâu. Để bảo vệ sức khỏe một cách trọn vẹn, bạn nên tham khảo liệu trình kết hợp chuẩn y khoa tại DripCare:

• Phục hồi năng lượng và Thể trạng: Sử dụng Liệu pháp truyền vi chất xua tan mệt mỏi Energy Boost Drip IV giúp bù đắp nhanh chóng các vi chất thiếu hụt, tăng cường lưu thông khí huyết và tái tạo năng lượng cho cơ thể.
• Đột quỵ không xảy ra đột ngột mà là kết quả của việc tích tụ kéo dài các yếu tố nguy cơ như tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu, tổn thương thành mạch hay mảng xơ vữa. Để dự phòng hiệu quả, việc chủ động theo dõi và kiểm soát chặt các chỉ số tim mạch là bước đi then chốt. Sự kết hợp với gói tầm soát và quản trị nguy cơ đột quỵ giúp đánh giá toàn diện hệ thống mạch máu não, từ đó phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường về huyết áp và tuần hoàn, giúp thiết kế phác đồ can thiệp kịp thời nhằm ngăn ngừa tối đa các biến chứng nguy hiểm.

Chủ động kết hợp truyền vi chất phục hồi và tầm soát sức khỏe định kỳ chính là chìa khóa giúp bạn kiểm soát huyết áp bền vững, nâng cao chất lượng cuộc sống và an tâm tận hưởng mỗi ngày.

Xem thêm bài viết: https://dripcare.vn/tin-tuc/thong-tin-y-khoa/tac-hai-cua-huyet-ap-cao   

Nắm rõ bị tụt huyết áp làm gì giúp bạn chủ động xử lý hiệu quả khi gặp tình huống khẩn cấp, bảo vệ sức khỏe cho bản thân và gia đình. Nếu tình trạng này diễn ra thường xuyên, hãy đến ngay cơ sở y tế để thăm khám, xác định nguyên nhân và có phác đồ điều trị triệt để nhất. 

Nguồn tham khảo:

The role of vitamin B12 and folic acid in hemato- and other cell-poiesis 

Does ginger supplementation lower blood pressure?”